ماجراهای حرم سیدالشهداء(ع) به روایت تاریخ
هنگامى که مختار ثقفى در شعبان سال ۶۵ ه. ق در قیام خونخواهى امام حسین(ع) به پیروزى رسید و قاتلان آن حضرت(ع) و یارانشان را در هم کوبید، بر مزار ایشان حاضر شد و شالوده نخستین بقعه را بر فراز آن قبرهاى مطهر بنا نهاد.
به گزارش افکارنیوز، بناى حرم سیدالشهداء(ع)، تاریخى به درازاى چهارده قرن دارد. پس از شهادت اباعبدالله الحسین(ع) و یاران باوفایشان، طایفهاى از بنىاسد که در آن نزدیکى زندگى مىکردند، پیکر امام(ع) و یاران گرامى شان را در همان جایى که به شهادت رسیده بودند، به خاک سپردند. نخستین بنایى که آرامگاه سیدالشهداء(ع) را به مردم مىنمایاند، برآمدگىهایى از خاک بود.
در برخى گزارشها، چنین آمده که امام حسین(ع) هنگام ورود به «طف»، زمین قبر خود و یارانشان را به شصت هزار درهم خریدند و آن را صدقه قرار دادند، البته به این شرط که آنها قبر ایشان را آباد کرده و از زائران ایشان سه روز پذیرایى کنند.
گواه دیگر بر این مطلب، روایت حضور توابین به فرماندهى سلیمان صرد خزاعى بر آرامگاه امام حسین(ع) در ربیع الاول سال ۶۵ ه. ق است. البته در آن زمان، قبرها روباز بودند و سایبانى نداشتند.
هنگامى که مختار بن ابى عبیده ثقفى در شعبان سال ۶۵ ه. ق در قیام خونخواهى امام حسین(ع) به پیروزى رسید و قاتلان آن حضرت(ع) و یارانشان را در هم کوبید، بر مزار ایشان حاضر شد و شالوده نخستین بقعه و آرامگاه را بر فراز آن قبرهاى مطهر بنا نهاد و بر آن، گنبدى از آجر و گچ قرار داد. این آرامگاه شامل یک بناى سرپوشیده و یک مسجد بود. مسجد دو در داشت. یک در آن به سمت مشرق و در دیگر، به سمت مغرب باز مىشد.
این بنا، به ظاهر به همان صورت تا آغاز خلافت عباسیان باقى بوده است؛ زیرا روایتى که از امام صادق(ع) درباره چگونگى زیارت سیدالشهداء(ع) نقل شده، گویاى این است که امام ششم شیعیان(ع)، آن بارگاه را دیده و به دربهاى آن اشاره کرده است. این مسیر شرق - غرب، هم اکنون نیز وجود دارد.
جسارت متوکل به حرم شریف
متوکل عباسى، نخستین خلیفهاى است که با جسارت تمام و بىشرمانه براى محو آثار شهیدان کربلا تلاش کرد. او در سال ٢٣۶ هجری قبر امام(ع) و خانههاى اطراف آن را ویران کرد و دستور داد تا زمین آن را شخم بزنند و بذر بپاشند و بر قبر آب ببندند و مردم را از زیارت آن مقام باز دارند.
در دوران منتصر فرزند متوکل، بنای مزار مطهر امام حسین(ع) بازسازی شد اما در در نهم ذى الحجه سال ٢٧٣ هجری در حالى که زائران در مرقد امام گرد آمده بودند، سقف آن فرو ریخت و در اثر این حادثه، بسیارى از زائران کشته شدند. از این رو، این مکان به مدت ۱۰ سال همچنان بدون بنا باقى ماند تا اینکه در سال ٢٨٣ هجری محمد بن زید علوى ملقب به «داعى صغیر» و از حاکمان شیعى طبرستان دستور به بر پا کردن بنایى براى مرقد امام حسین(ع) داد. بنابراین، قبه باشکوهى بر فراز قبر ساختند و در مجاورت آن، دو ساختمان با سقف چوبى بنا کردند تا زائران بتوانند بالاى سر امام(ع) به زیارت بپردازند.
حرم مطهر در سال ۴ ٧ هجری و دوران حکمرانى قادر بالله عباسى دچار آتشسوزى شد و به شدت آسیب دید. وزیر شیعى قادر به نام حسن بن مفضل سهلان به تعمیر آن اقدام کرد.
با روى کار آمدن پادشاهان صفوى که مروج مذهب تشیع بودند، در بسیارى از سرزمینهاى زیر سلطه خویش، به تعمیر و ساخت بناهاى مربوط به امامان شیعه و امامزادهها و تکریم آنها پرداختند. شاه اسماعیل صفوى، در این راه تلاش فراوانى کرد. او در سال ٩١۴ هجری بغداد را گشود و در دومین روز حکومتش، به زیارت سیدالشهداء(ع) رفت و به تزیین حرم ایشان پرداخت و دوازده چراغدان طلا به حرم هدیه کرد.
ارادت شاهان قجری به بارگاه حسینی
عمدهترین بازسازىها و توسعه و تزیین حرم سرور شهیدان(ع)، در عصر قاجار صورت گرفت که آثار آن همچنان باقى است. در سال ١٢١١ هجری آقا محمدخان قاجار دستور داد گنبد را به طلا آراستند.
در سال ١٢٢٧ هجری ساختمان حرم در حال فرسودگى بود. از این رو، مردم کربلا براى فتحعلىشاه قاجار نامه نوشته و فرسودگى گنبد را به وى اطلاع دادند. او نیز دستور داد بنا را نوسازى و ورقهاى طلاى گنبد را تعویض کنند.
ناصرالدین شاه نیز در سالهاى ١٢٧٣ و ١٢٨۵ هجری به توسعه و ترمیم و تزیین بقعه همت گمارد.
سال ١٣٨٨ هجری ستونهایى سنگى از ایران وارد کردند و به برداشتن سقف قدیمى ایوان پرداختند. این کار، دو سال زمان برد و پس از آن، در سال ١٣٩٢ هجری کلنگ احداثبناى جدید ایوان طلا بر زمین زده شد. طرح نوسازى و هماهنگ سازى صحن شریف، در سال ١٣٩۴ هجری تدوین شد که شامل احداثمجدد ایوان، خراب کردن ضلع غربى صحن و تزیین دیوارها با کاشى بود که اجراى آن تا سال ١٣٩۶ هجری طول کشید. هم اکنون نیز توسعه و بازسازى حرم و ضریح شریف امام حسین(ع) ادامه دارد.
پی نوشت:
مرقدها و مکان های زیارتی کربلا
کربلا و حرم هاى مطهر
اعيان الشيعه