منزلت حضرت معصومه(س) از منظر آیتالله جوادیآملی؛
زائر حضرت معصومه(س) مستحق بهشت است؟
وجود مبارک حضرت معصومه(س) از ولایت الهی برخوردار است و با قرآن همراه است و از قرآن جدا نمیشود، چنین مقامی را اگر کسی بشناسد و آن حضرت را با این معرفت زیارت کند استحقاق بهشت را خواهد داشت.
به گزارش افکارنیوز، در سالروز رحلت حضرت فاطمه معصومه(س)، ضرورت واکاوی ابعاد شخصیت بی بدیل آن حضرت با استفاده از آراء و اندیشه های مفسر قرآن کریم آیت الله جوادی آملی می تواند نکات ارزشمندی را از جایگاه والای حضرت فاطمه معصومه(س) در نزد امامان معصومین(ع) برای تشنگان به معارف اهل بیت(ع) به ویژه زائران آن حضرت به ارمغان داشته باشد، از این رو دراین نگاشته برخی از مهمترین شاخصه های وجودی کریمهی اهل بیت(ع) با نکته سنجی و نگاه ژرف نگر حضرت آیت الله العظمی جوادی آملی به مخاطبان عرضه می گردد:
عظمت مقام کریمهٴ اهلبیت فاطمه معصومه(س)
آیت الله جوادی آملی در تبیین عظمت مقام کریمهٴ اهلبیت فاطمه معصومه(س) فرمود: از آنجا که حضرت فاطمه معصومه(س) که از دودمان نبوت و ولایت است به جایی میرسد که امام هشتم و امام نهم(ع) دربارهٴ زیارت او هم توصیه و سفارش و هم دستور و برنامه دارند، لذا از وجود مبارک امام هشتم علی بنموسی الرضا(ع) رسیده است که، خواهر ما فاطمهٴ معصومه در قم مدفون است[و] هر کس این بانو را زیارت کند بهشت برای اوست[۱]، و از وجود مبارک امام نهم امام محمد تقی(ع) روایت شده است که عمّهٴ من فاطمهٴ معصومه(س) در قم مدفون است و هر کس آن حضرت را زیارت کند بهشت برای اوست[۲].
بنابراین و با این تفاسیر از آیت الله جوادی آملی ضرورت تعمّق هر چه بیشتر در شاخصه های وجودی حضرت معصومه(س) باید مورد اهتمام همهی شیعیان واقع گردد، زیرا تأکیدات ائمهی معصومین(ع) همگی لزوم واکاوی شأن و منزلت بالای آن حضرت را دو چندان می کند.
بهشت؛ پاداش زائر حضرت فاطمهٴ معصومه(س)
آیت الله جوادی آملی با تشریح آثار و نتایج بی بدیل زیارت آن حضرت، به شاخصه هائی از قبیل استحقاق ورود به بهشت برای زائران آن حضرت و نیز برخورداری از مقام شفاعت حضرت معصومه(س) اذعان نمودند، و با ذکر روایتی مهم از امام رضا(ع) معرفت و شناخت نسبت به حق کریمهی اهل بیت و نیز چیستی مراتب این شناخت را برای تشنگان به آموزه های ناب تشیع بازگو نمودند.
ایشان در فرازی فرمودند: اعمالی که باعثورود در بهشت است یکسان نیست؛ بعضی از عملهای خیر باعثمیشود انسان به بهشت راه پیدا کند، بعضی از اعمال خیر سبب میشود که بهشت در اختیار اوقرار بگیرد، نه او در اختیار بهشت، لذا سر اینکه وجود مبارک امام هشتم و امام نهم(ع) فرمودند،هر کس کریمهٴ اهلبیت فاطمهٴ معصومه(س) را زیارت کند بهشت برای او است، بدین خاطر است که او اهل ولایت است، اگر کسی پیوند ولایی با دودمان عصمت و طهارت داشته باشد، میکوشد که رایحهٴ ولایت و طعم ولایت در هستی او پدید آید و خود جزء اولیای الهی بشود، اگر کسی جزء اولیای خدا شد، «ولیّالله» شد، در آن صورت
بهشت مشتاق اوست.
در برخی از روایات آمده است که بهشت مشتاق سلمان است و اشتیاق بهشت به سلمان بیش از علاقهٴ سلمان به بهشت است[۳]. سّرش آن است که بهشت محصول عقیده صحیح و اخلاق صحیح و عمل صالح است و عقیده و اخلاق و اعمال جزء شئون ادراکی و عملی انسان است، اگر بهشت در اثر عقیده و خُلق و عمل است و اگر عقیده و خلق و عمل جزء شئون ادراکی و عملی روح آدم است؛ پس روح انسان والاست که در اثر تحصیل عقیده و اخلاق و اعمال بهشت را میسازد، بهشت مملوک انسانی است که «ولیّ الله» است در جریان دوزخ هم معاذالله اینچنین است؛ بنابراین وجود مبارک امام هشتم و امام نهم(ع) اثر زیارت فاطمهٴ معصومه(س) را استحقاق بهشت
دانستند که بهشت برای او است.
معرفت به حق کریمهی اهل بیت(س)؛ شرط ورود به بهشت
آیت الله جوادی آملی در تبیین چگونگی دریافت ثواب کامل از زیارت حضرت فاطمهی معصومه(س) به مولّفهی شناخت و معرفت حقیقی نسبت به آن حضرت اشاره نمودند و فرمودند: از وجود مبارک امام رضا(ع) روایتی به ما رسیده است که فرمود؛ اگر کسی خواهرم کریمه اهلبیت فاطمهٴ معصومه را «عارفاً بحقّها»[۴] زیارت کند بهشت برای او ثابت است، معلوم میشود کریمهٴ اهلبیت فاطمهٴ معصومه(س) حقّی دارد که بعضی از زائران به حقّش عارف هستند، برخی عارف نیستند و آن حضرت را تنها به عنوان خواهر امام و دختر امام و عمه امام میشناسند و زیارت میکنند که اینها بخشی از فضیلت و ثواب را دریافت می دارند، اما
به ثواب کامل راه نمی یابند. لیکن برخی دیگر از زائرین ان حضرت حقّ این کریمه را میشناسند که امام هشتم فرمود هر کس خواهرم را «عارفاً بحقّها» زیارت کند بهشت برای او است. زیرا معمولاً در مستحبّات، مطلوب متعدد است؛ یعنی اگر کسی عارف به حق وجود مبارک فاطمهٴ معصومه(س) نبود و یک زیارت عادی و عامی انجام داد، اینچنین نیست که از فضیلت محروم باشد، بلکه به اندازهٴ کار خود و درک خود ثواب میبرد، ولی آن ثواب کامل برای کسی است که عارف به حقّ کریمه اهلبیت باشد و او را زیارت کند.
تبیین چیستی «عارفاً بحقّها» در پرتو زیارتنامهی آن حضرت
آیت الله جوادی آملی با تشریح روایت وارد شده از امام رضا(ع) مبنی زیارت حضرت فاطمهی معصومه(س) به نحو «عارفاً بحقّها» فرمود: حال این پرسش مطرح می گردد که حقّ او چیست تا انسان آن حقّ را بشناسد و آن حضرت را با معرفت به حق زیارت کند؟ حقّی که میتوان برای کریمهٴ اهلبیت(س) ثابت کرد از راههای متعدّد و گوناگون قابل اثبات است؛ ولی روشنترین و سادهترین راه همان تحلیل عمیق زیارتنامهٴ آن حضرت است.
مأثوربودن زیارتنامه آن حضرت
آیت الله جوادی آملی در تبیین ریشهی تاریخی متن زیارت حضرت معصومه(س) فرمودند: برخلاف برخی از زیارت نامه هایی که توسط علما و بزرگان دینی برای معصومزادگان و امامزادگان انشاء گردید، لیکن دربارهٴ فاطمهٴ معصومه(س) زیارتش از امام رضا(ع) نقل شده است، از یکی از محدّثین بزرگ قم به نام سعد اشعری که توفیق تشرّف به محضر امام زمانش یعنی وجود مبارک امام رضا(ع) را پیدا نمود، نقل شده است که وجود مبارک امام رضا(ع) به من فرمود: یا سعد! قبری از ما در خاک شماست. عرض کردم: منظور قبر کریمهٴ اهلبیت فاطمهٴ معصومه(س) است؟ فرمود: آری. سپس فرمود: شما آن بزرگوار را با این وضع زیارت بکنید[۵].
لذا این زیارتنامهای که در کُتب زیارات و ادعیه آمده است جزء مُنشئات وجود مبارک امام هشتم(س) است که امام رضا(ع) فرمود وقتی خواستید فاطمهٴ معصومه(س) را زیارت کنید اینچنین بگویید.
مقام شفاعت کریمهٴ اهلبیت حضرت فاطمهٴ معصومه(س)
آیت الله جوادی آملی در تبیین این بخش از زیارت حضرت فاطمهی معصومه(س) که می خوانیم؛ «یا فاطمة إشفَعی لیّ فی الجنة فإن لَکِ عِندَ الله شأناً من الشأن»[۶]، فرمودند: کسی حق شفاعت دارد که در کنار عدالت الهی از مظاهر اسمای حسنای خدا باشد. خداوند اگر با عدل خودش با ما رفتار بکند بسیاری از انسان ها آسیب خواهند دید، ولی اگر رحمت او ضمیمهٴ عدل او گردد در این صورت به این کار «شفاعت» می گویند، لذا اگر حضرت فاطمه معصومه(س) به این مقام رسیده است که همه بزرگان، همه علما، همه مراجع، در کنار بارگاه ملکوتی او عرض میکنند: «یا فاطمة إشفَعی لیّ فی الجنة..» معلوم میشود که حقّ شفاعت
دارد، شما میبینید همهٴ مراجع بزرگ در کنار قبر کریمهی اهل بیت(س) میگویند از ما شفاعت نما، زیرا در قیامت همگان به شفاعت خاندان پیغمبر(علیهم الصلاة و علیهم السلام) نیازمندند.
آنها که اهل بهشتاند به برکت شفاعت درجاتشان رفیع میشود، همه شیعیان و کسانی که دینشان مورد رضایت خداوند است نیازمند به شفاعتاند، یا در نجات از جهنّم یا در تخفیف از عذاب و ورود به بهشت یا ترفیع درجات بهشت، به هر تقدیر در همهٴ این مراحل و درجات به شفاعت نیازمندند. اینکه همه بزرگان در پیشگاه این کریمه عرض میکنند «.. إشفَعی لیّ فی الجنة فإن لَکِ عِندَ الله شأناً من الشأن»[۷]، معلوم میشود که وجود مبارک این کریمه از ولایت الهی برخوردار است و با قرآن همراه است و از قرآن جدا نمیشود، چنین مقامی را اگر کسی بشناسد و آن حضرت را با این معرفت زیارت کند استحقاق بهشت را
خواهد داشت.
همهی این امور نشان میدهد که حضرت فاطمه معصومه(س) به چه جایگاهی رسیده است که امام هشتم و امام نهم(ع) هم ترغیب کردهاند که آن حضرت را زیارت کنید به نحوی که وجود مبارک امام رضا امام هشتم(ع) زیارتنامه خاصی مقرر کرده است، و هم در این زیارتنامه جملههایی را تعبیه نمودند که نشانهٴ مقام و منزلت والای حضرت فاطمه معصومه(س) است.
پاورقی:
[۱] وسائل الشیعه، ج۱۴، ص۵۷۶؛ «فاطمه بنت موسی بن جعفر(ع) بقم فقال من زارها فله الجنة».
[۲] وسائل الشیعه، ج۱۴، ص۵۷۶؛ «من زار قبر عمتی بقم فله الجنة».
[۳] بحارالانوار، ج۲۲، ص۳۴۲؛ «ان الجنة لا شوق الی سلمان من سلمان الی الجنة وان الجنة لا عشق لسلمان من سلمان للجنة».
[۴] بحارالانوار، ج۴۸، ص۳۱۷؛ «من زارها عارفاً بحقها فله الجنة».
[۵] بحار الأنوار، ج۹۹، ص۲۶۶.
[۶] مفاتیج الجنان، زیارت حضرت فاطمهٴ معصومه(سلام الله علیها).
[۷] ـ مفاتیج الجنان، زیارت حضرت فاطمهٴ معصومه (سلام الله علیها).