تاریخچه جام ملتهای اروپا در یک نگاه
بسیاری بر این باورند که جام ملتهای اروپا حتی ار جام جهانی هم سختتر و معتبرتر است چرا که هیچ تیم ضعیفی در آن وجود ندارد. اگر نگاهی کوتاه به تاریخ این رقابتها داشته باشیم پی میبریم که تیمهای قهرمان همواره از میان مدعیان نبودهاند بلکه گاهی اوقات تیمهایی به قهرمانی رسیدهاند که هیچ کس شانسی برای آنها قائل نبوده واین بیانگر اهمیت واعتبار این رقابتها است.
به گزارش افکارنیوز به نقل ازايسنا، تنها دو روز به برگزاري جام ملت هاي اروپا در اوكراين و لهستان باقي مانده است. فكر برگزاري جام ملتهاي اروپا به هانري دلوني فرانسوي بر ميگردد كه براي نخستين بار آن را در پنجم فوريه ۱۹۲۷ مطرح كرد، اما در آن هنگام فيفا كه مشغول مقدمه سازي براي برگزاري نخستين جام جهاني در اروگوئه بود، پيشنهاد هانري را نپذيرفت.
ایده دولونی زمان طولانی در انتظار نشست تا این که اتحادیه فوتبال اروپا در دهه پنجاه تاسیس شد اما شعله عمر دولونی در سال ۱۹۵۵ خاموش شد و نتوانست رویای خود را برآورده کند. با این وجود پسرش پیر دولونی که به عنوان رییس اتحادیه فوتبال فرانسه انتخاب شد راهش را ادامه داد و سرانجام توانست در نشست ۱۹۵۷ کلن اعضای کمیته اجرایی اتحادیه فوتبال اروپا را برای برگزاری این رقابتها قانع کند.
جامهای سه گانه اروپایی از سال ۱۹۵۶ آغاز شد و تعداد تماشاگران در بعضی از این دیدارها به ۷۰ هزار نفر رسید. این مساله تاثیر بسیار زیادی در تشویق مسئولان اتحادیه فوتبال اروپا برای برگزاری رقابتهای جام ملتها اروپا داشت.
شوارتس رییس دانمارکی اتحادیه فوتبال اروپا در سال ۱۹۵۸ پیشنهاد برگزاری این رقابتها به صورت بازی رفت و برگشت را مطرح کرد که با استقبال کشورهای اسپانیا، مجارستان و یونان مواجه شد اما انگلیس با این استدلال که برگزاری این رقابتها خطر جدی برای لیگ داخلی و رقابتهای اروپایی است، مخالفت خود را اعلام کرد که بعدها آلمان نیز به صف مخالفان پیوست.
اتحادیه فوتبال اروپا در چنین شرایطی تصمیم گرفت که در تاریخ ۲۸ جون ۱۹۵۷ در کوپنهاگن تشکیل جلسه دهد. در این نشست ۲۶ کشور از ۲۹ عضو اتحادیه شرکت کردند و تنها نمایندگان ولز، آلبانی و ایسلند شرکت نکردند. در این جلسه نمایندگان فرانسه، مجارستان و اسپانیا پیشنهاد برگزاری یک مسابقه را دادند که ۱۴ کشور که عبارت بودند از چک و اسلواکی، فرانسه، دانمارک، آلمان شرقی، یونان، مجارستان، لوگزامبورگ، لهستان، پرتغال، رومانی، اتحاد شوروی، اسپانیا، ترکیه و یوگسلاوی با آن موافقت کردند اما هفت کشور بلژیک، فنلاند، هلند، ایتالیا، نروژ، سوئیس و آلمان غربی پیشنهاد بازی رفت و برگشت را
دادند. این در حالی بود که کشورهای انگلیس، ایرلند شمالی، اسکاتلند، ایرلند و سوئد رای ممتنع دادند.
پس از پایان این نشست، اتحادیه فوتبال اروپا برگزاری این رقابتها هر چهار سال یک بار را تصویب کرد و قرار شد ک نخستین دور این بازیها در سال ۱۹۵۸ به میزبانی پاریس برگزار شد.
یورو ۱۹۵۸ پاریس، دوران اقتدار شوروی
نخستین دور جام ملتهای اروپا از ششم آگوست ۱۹۵۸ در پاریس آغاز شد، اما اتحادیه فوتبال اروپا از تصمیم قبلی خود که برگزاری یک دیدار بود، برگشت و دیدارهای رفت و برگشت را برای این رقابتها در نظر گرفت. در این دوره تیمهای یوگسلاوی، فرانسه، اتحاد شوروی و چک اسلواکی به نیمه نهایی رسیدند.
در مرحله نیمه نهایی یوگسلاوی در حالی که با نتیجه سه بر یک مغلوب فرانسه میزبان شده بود، در طول ۲۴ دقیقه چهار گل به ثمر رساند و در نهایت بازی را با نتیجه پنج بر چهار به سود خود به پایان رساند تا فرانسویها شب تلخی را مقابل هواداران خود تجربه کنند. در دیگر دیدار مرحله نیمه نهایی، شوروی با دو گل چک اسلواکی را شکست داد تا در دیدار نیمه نهایی به مصاف یوگسلاوی برود. در دیدار فینال که در ورزشگاه پارک دو پرنس فرانسه و با حضور ۱۷۹۶۶ تماشاگر برگزار شد، شوروی با سنگربان نام آشنای خود یاشین موفق شد با نتیجه دو بر یک از سد یوگسلاوی بگذرد و نخستین قهرمان این رقابتها لقب
گیرد.
یورو ۱۹۶۴ اسپانیا، نخستین قهرمانی ماتادورها
دور دوم این رقابتها در سال ۱۹۶۴ به میزبانی اسپانیا برگزار شد که در آن میزبان بازیها در مرحله نیمه نهایی با نتیجه دو بر یک از سد مجارستان گذشت تا در دیدار فینال به مصاف شوروی برود که با سه گل دانمارک را در هم کوبید و برای دومین بار متوالی به فینال صعود کند.
در دیدار فینال که با حضور ۱۲۵ هزار تماشگر در ورزشگاه سانتیاگو برنبائو برگزار شد، اسپانیا به سختی توانست با نتیجه دو بر یک شوروی را شکست دهد و نخستین قهرمانی خود را به دست آورد.
یورو ۱۹۶۸، قهرمانی ایتالیا با چاشنی شانس
در سال ۱۹۶۸ اتحادیه فوتبال اروپا میزبانی دور نیمه نهایی و فینال را به ایتالیا داد. در نخستین دیدار این مرحله یوگسلاوی موفق شد با گل دقیقه پایانی دزایچ انگلیس را شکست دهد و به فینال صعود کند. در دیگر دیدار، جدال تیمهای ایتالیا و شوروی در وقتهای اضافی و قانونی بدون گل به پایان رسید اما در سکه انداختن که در آن زمان معمول بود، بخت با ایتالیا یار بود و این تیم به فینال صعود کرد.
در دیدار فینال که در ورزشگاه المپیک رم و در حضور ۸۵ هزار تماشاگر برگزار شد، جدال دو تیم ایتالیا و یوگسلاوی با تساوی یک بر یک به پایان رسید تا کار دو تیم به بازی دیگری کشیده شود. در بازی دوم که دو روز بعد از آن در همان ورزشگاه، اما این بار با حضور ۵۰ هزار تماشاگر برگزار شد، ایتالیا با دو گل به پیروزی رسید و جام قهرمانی را در خانه بالای سر برد.
یورو۱۹۷۲، ظهور ژرمنها
در سال ۱۹۷۲ این بار بلژیک به عنوان میزبان مراحل نهایی این رقابتها انتخاب شد، اما نتوانست از امتیاز میزبانی خود استفاده کند و در دیدار نیمه نهایی با نتیجه دو بر یک مقابل آلمان غربی تن به شکست داد. در دیگر دیدار این مرحله شوروی با نتیجه دو بر یک از سد مجارستان گذشت و برای دومین بار به فینال این رقابت صعود کرد.
در دیدار فینال که در ورزشگاه ۵۰ هزار نفری بلژیک برگزار شد، آلمان که در آن زمان بازیکنان شاخصی همچون مولر و بکن باوئر را در ترکیب داشت با نتیجه قاطع سه بر صفر شوروی را شکست داد و جام قهرمانی را بالای سر برد.
یورو ۱۹۷۶، ناکامی میزبان
در سال ۱۹۷۶ یوگسلاوی میزبان مراحل نیمه نهایی این بازیها شد، اما این تیم همچون بلژیک دومین میزبان ناکام بود و در مرحله نیمه نهایی با نتیجه چهار بر دو مقابل آلمان غربی تن به شکست داد. در دیگر دیدار این مرحله چک اسلواکی با نتیجه سه بر یک هلند را شکست داد تا در فینال به مصاف آلمان غربی برود.
آلمان در دیدار فینال که با حضور ۳۳ هزار تماشاگر در ورزشگاه بلگراد برگزار شد تلاش میکرد تا نخستین تیمی باشد که از عنوان قهرمانی خود دفاع میکند. در این دیدار ابتدا چک اسلواکی با دو گل پیش افتاد، اما تیم آلمان که به سخت کوشی مشهور بود، توانست بازی را به تساوی بکشاند تا کار به وقتهای اضافی کشیده شود. در وقتهای اضافی هم توپی از خط دروازهها عبور نکرد و کار به ضربات حساس پنالتی که تازه قانون آن تصویب شده بود، کشید. در ضربات پنالتی چک اسلواکی با نتیجه پنج بر چهار به پیروزی رسید. پنالتی پنجم آلمان را اولی هوینس مدیر کنونی بخش فوتبال بایرن مونیخ زد که آن را خراب
کرد.
یورو۱۸۹۸ ایتالیا با شکلی متفاوت
در سال ۱۹۸۰ اتحادیه فوتبال اروپا برای نخستین بار تصمیم گرفت که بازیها تنها در یک کشور برگزار شود و ایتالیا برای میزبانی انتخاب شد. در این دوره هشت تیم شرکت کننده به دو گروه چهار تیمی تقسیم شدند و قرار شد که از هر گروه تنها تیم اول به دور بعد صعود کنند. در گروه اول، آلمان که بهترین تیم آن زمان اروپا بود با اقتدار به فینال صعود کرد تا تنها تیمی باشد که برای سومین دوره پیاپی به فینال این رقابتها صعود میکند. در دیگر گروه هم بلژیک همه را شگفت زده کرد و در میان ناباوری همگان اول شد و به فینال صعود کرد.
دیدار فینال در بیست و دوم جون در ورزشگاه المپیک رم با حضور ۴۸ هزار نفر برگزار شد که آلمان با درخشش هورست با نتیجه دو بر یک از سد بلژیک گذشت و دومین قهرمانی خود را جشن گرفت.
یورو ۱۹۸۴، قهرمانی فرانسه با درخشش میشل پلاتینی
در یورو ۱۹۸۴ فرانسه میزبان بود. در این دوره هم تیمها در دو گروه به رقابت پرداختند با این تفاوت که از هر گروه دو تیم صعود میکردند.
آلمان قهرمان دو دوره این رقابتها در میان ناباوری همگان نتوانست از گروه خود جواز صعود را به مرحله نیمه نهایی کسب کند. در این گروه اسپانیا و پرتغال به ترتیب به عنوان تیمهای اول و دوم به دور بعد صعود کردند. در گروه دیگر فرانسه و دانمارک کار راحتی را پیشرو داشتند و به عنوان تیمهای اول و دوم به دور بعد صعود کردند.
در این مرحله فرانسه و پرتغال به هم خوردند. در این دیدار دو تیم در وقت اصلی به تساوی یک بر یک دست یافتند. در وقتهای اضافی پرتغال نتیجه را دو بر یک کرد، اما در حالی که همگان منتظر پایان بازی با همین نتیجه بودند، فرانسه دو گل به ثمر رساند تا نخستین فینالیست این بازیها باشد. در دیگر دیدار جدال دو تیم اسپانیا و دانمارک در وقت اصلی و اضافی با تساوی به پایان رسید تا کار به ضربات پنالتی کشیده شود که در آن اسپانیا با نتیجه پنج بر چهار از سد دانمارک گذشت.
ورزشگاه پارک دو پرنس بار دیگر میزبان فینال جام ملتهای اروپا این بار بین تیمهای فرانسه و اسپانیا شد. در این دیدار ابتدا میشل پلاتینی ستاره آن زمان فوتبال فرانسه با یک ضربه آزاد به زیبایی دروازه لوئیس آرکونادا را باز کرد، اما این پایان کار نبود و در دقایق پایانی برونو گل دوم را برای فرانسه به ثمر رساند تا پلاتینی علاوه بر انتخاب به عنوان بهترین گلزن، جام قهرمانی را هم بالای سر برد.
یورو ۱۹۸۸، قهرمانی لاله های نارنجی با درخشش مربع طلائی
در سال ۱۹۸۸ این بار میزبانی به آلمان غربی رسید. در این رقابتها که به همان شکل قبلی برگزار شد، از گروه اول هم چنان که همه کارشناسان پیشبینی میکردند آلمان و ایتالیا به مرحله نیمه نهایی صعود کردند، اما در گروه B انگلیس که قبل از شروع بازیها از شانسهای اصلی قهرمانی بود در میان ناباوری همگان در هر سه بازی خود تن به شکست داد و بدترین نتیجه تاریخ خود را رقم زد. در این گروه هلند و شوروی به مرحله نیمه نهایی صعود کردند.
در مرحله نیمه نهایی آلمان و هلند که از لحاظ سیاسی دچار تشنج شده بودند، به مصاف هم رفتند. در این دیدار ابتدا آلمان از روی نقطه پنالتی توسط لوتار ماتیوس به گل رسید، اما نارنجی پوشان هم توسط رونالد کومان از روی نقطه پنالتی به گل رسیدند تا همه چیز مساوی شود اما این پایان کار نبود و مارکو فان باستن دو دقیقه مانده به پایان بازی تیر خلاص را بر پیکر ژرمنها رها کرد و امید آنها را برابر هواداران پرشور خود به ناامیدی تبدیل کرد. در دیگر دیدار هم شوروی با دو گل ایتالیا را شکست داد و یک پای دیگر فینال هم مشخص شد.
در دیدار فینال که با حضور ۷۲۳۰۰ نفر تماشاگر برگزار شد، هلند با مربع مشهور خود یعنی فان باستن، رودگولیت، فرانک رایکارد و رونالد کومن با نتیجه دو بر صفر به پیروزی رسید و برای نخستین بار و آخرین بار جام قهرمانی در این رقابتها را بالای سر برد.
گلهای هلند را در این دیدار رودگولیت در دقیقه ۳۳ و فان باستن در دقیقه ۵۴ به ثمر رساندند.
یورو ۱۹۹۲، دانمارک با پیتر اشمایکل و چاشنی شانس همه را غافلگیر کرد
در یورو ۱۹۹۲ سوئد برای میزبانی انتخاب شد. در این دوره یوگسلاوی به خاطر جنگهای داخلی از بازیها کنار گذاشته شد و در لحظات آخر به جای آن دانمارک انتخاب شد.
در این دوره شگفتیهای زیادی رقم خورد. در گروه اول با وجود حضور تیمهای مدعی و بزرگی همچون فرانسه و انگلیس، سوئد و دانمارک صعود کردند، اما در گروه دیگر تیمهای هلند و َآلمان که بیشترین شانس را برای صعود داشتند به نیمه نهایی رسیدند.
در نیمه نهایی آلمان در دیداری سخت و حساس موفق شد با نتیجه سه بر دو سوئد میزبان بازیها را شکست دهد.، در دیگر دیدار تیم شگفتی ساز و خوش شانس دانمارک مدافع عنوان قهرمانی هلند را در ضربات پنالتی شکست داد تا در فینال به مصاف تیم قدرتمند آلمان برود.
در فینال همگان پیشبینی میکردند که آلمان به راحتی دانمارک را شکست دهد و جام قهرمانی را بالای سر برد، اما دانمارک با کاپیتانی دروازهبان مشهور خود پیتر اشمایکل و برایان لادروپ در پیشانی خط حمله همه پیشبینیهای را نقش بر آب کرد و موفق شد با دو گل ژرمنها را شکست دهد و قهرمان خوش شانس این رقابتها لقب گیرد.
یورو ۱۹۹۶، برگزاری بازیها با شکلی متفاوت و قهرمانی آلمان با گل طلائی بیرهوف
در سال ۱۹۹۶ قانون بازیها تغییر کرد و برای نخستین بار ۱۶ تیم در چهار گروه به میزبانی انگلیس به رقابت پرداختند. در این دور در همان مرحله گروهی شگفتی رقم خورد و آن این که چک موفق شد با شکست ایتالیا به همراه آلمان به مرحله یک چهارم نهایی صعود کند. در مرحله یک چهارم نهایی، فرانسه در ضربات پنالتی هلند را شکست داد. آلمان با نتیجه دو بر یک از سد کرواسی گذشت. چک با یک گل پرتغال را مغلوب کرد و انگلیس میزبان رقابتها در ضربات پنالتی با نتیجه پنج بر چهار اسپانیا را از پیشرو برداشت تا چهار تیم مرحله نیمه نهایی مشخص شوند.
هر دو بازی مرحله نیمه نهایی به پنالتی کشیده شد. در نخستین دیدار چک تیم شگفتی ساز این رقابتها به شگفتیهای خود ادامه داد و در ضربات پنالتی با نتیجه شش بر پنج از سد فرانسه گذشت. در دیگر دیدار آلمان با نتیجه پنج بر چهار مقابل هواداران پرشور انگلیسی این تیم را شکست داد و برای چندمین بار به فینال صعود کرد.
در دیدار فینال که در ورزشگاه ومبلی و در حضور ۷۶ هزار تماشاگر برگزار شد، چک ابتدا در دقیقه ۵۸ از روی نقطه پنالتی توسط پاتریک برگر به گل رسید، اما در دقیقه ۷۳ اولیور بیرهوف که به عنوان یار تعویضی به میدان آمده بود، گل تساوی را برای ژرمنها به ثمر رساند تا کار به دقایق اضافی و گل طلایی که برای نخستین بار در این رقابتها معمول شده بود، کشیده شود.
در وقت اضافی بیرهوف ستاره بازی گل پیروزی و طلایی تیمش را در دقیقه ۹۴ به ثمر رساند تا آلمان سومین قهرمانی خود را که یک رکورد به شمار میآید به دست آورد.
یورو ۲۰۰۰، قهرمانی فرانسه با درخشش زیدان
این رقابتها برای نخستین بار در دو کشور و به میزبانی هلند و بلژیک برگزار شد. در این رقابتها فرانسه با درخشش زیدان بازیهای بسیار زیبایی را به نمایش گذاشت و برای دومین بار در تاریخ خود جام قهرمانی را بالای سر برد. در فینال این دوره در حالی که ایتالیا در وقتهای اضافی نیمه دوم به گل رسید و کادر فنی این تیم خود را آماده جشن قهرمانی کردند ویلتورد گل تساوی را در آخرین ثانیههای بازی به ثمر رساند تا کار به وقت اضافی و گل طلایی کشیده شود که در آن دیوید ترزگه گل طلایی را برای فرانسه به ثمر رساند تا این تیم برای دومین بار قهرمان این رقابتها شود.
یورو ۲۰۰۴، قهرمانی تیمی که هیچ کس پیش بینی نمیکرد
در این دوره پرتغال به عنوان میزبان این رقابتها انتخاب شد. بدون شک شگفتیساز اول و آخر این رقابتها یونان بود.
یونان که در مرحله مقدماتی در دو بازی خود شکست خورده بود، با شش پیروزی متوالی جواز صعود در این رقابتها را کسب کرد و با هدایت اوتو ری هاگل به نتایج بزرگی رسید. یونان در نخستین بازی خود در مرحله گروهی موفق شد، پرتغال میزبان را شکست دهد. این تیم در مرحله یک چهارم نهایی توانست فرانسه مدافع عنوان قهرمانی را شکست دهد تا در مرحله نیمه نهایی به مصاف چکی برود که پاول ندود و یان کولر را در ترکیب داشت. شاگردان هاگل در این مرحله هم موفق کار کردند و برای نخستین بار در تاریخ خود به فینال این رقابتها صعود کرد.
پرتغال که با درخشش بازیکنانی همچون فیگو، کاستاو نونو گومژ به فینال صعود کرده بود بهترین فرصت را داشت تا مقابل هواداران پرشور خود انتقام شکست مقابل یونان در مرحله مقدماتی را بگیرد، اما در این بازی هم ناکام ماند و با یک گل تن به شکست داد تا مقابل تماشاگران خود ناکام اصلی لقب گیرد.
یورو ۲۰۰۸، قهرمانی اسپانیا بعد از وقفهای ۴۴ ساله
در این دوره که به میزبانی دو کشور اتریش و سوئیس برگزار شد، اسپانیا با ستارههایی همچون ایکرکاسیاس، کارلوس پویول، ژاوی هرناندز، آندرس اینیستا، فرناندو تورس و داوید سیلوا از شانسهای اصلی قهرمانی به شمار میآمد که در نهایت این گونه هم شد و پس از ۴۴ سال جام قهرمانی را برای دومین مرتبه و این بار با شکست یک بر صفر آلمان در فینال بالای سر برد.
در این دوره دو تیم میزبان نتوانستند انتظارات را برآورده کند و حذف شدند.
یورو ۲۰۱۲
این رقابتها امسال با میزبانی دو کشور لهستان و اوکراین جمعه ۱۹ خرداد با دیدار لهستان با اوکراین کلید خواهد خورد.
در این دوره هم همچون چند دوره قبلی شانزدهم تیم در دو گروه چهار تیمی به رقابت میپردازند.
گروههای چهار گانه
* گروه A
۱ لهستان
۲ یونان
۳ چک
۴ روسیه
* گروه B
۱ دانمارک
۲ آلمان
۳ پرتغال
۴ هلند
* گروه C
۱ اسپانیا
۲ ایرلند
۳ ایتالیا
۴ کرواسی
* گروه D
۱اوکراین
۲ سوئد
۳ فرانسه
۴ انگلیس