چراغپور:
کیروش در دام فوتبال ما گرفتار شده
" هرچند رویکرد اضافه کردن تدریجی بازیکنان جدید به تیم ملی سالهاست در فوتبال دنیا منسوخ شده اما کیروش چارهای جز این روش ندارد "، " او در دام سبک سنتی و تحمیلی تیم ملی گرفتار شده است "، " کارلوس درگیر معادلهای است که گاس هیدینگ هم نمیتواند آن را حل کند! ".
به گزارش افکارنیوز جلال چراغپور در گفتوگويي تفصيلي با ایسنا، تحليل جامع و متفاوتي از وضعيت تيم ملي و مسيري كه در پيش دارد ارايه كرد و بعضي از تهديدهاي تيم ملي و گرفتاريهاي كارلوس كيروس را برشمرد كه مشروح آن در زير ميآيد:
** لیست اخیر کارلوس کیروش برای اردوی مجارستان با انتقادهایی از جانب مدیران بعضی تیمها که مدعی بودند باید سهم بیشتری در تیم ملی داشته باشند و نیز برخی کارشناسان همراه داشت. انتقادهایی که گویا از تساوی با قطر در تهران در دل خیلیها مانده بود و دنبال بهانه جدید برای بروز میگشت. آیا شما هم مانند منتقدان معتقدید کیروش از تمام پتانسیل لیگ استفاده نمیکند؟
- برای اینکه بخواهیم به طور عمیق و منطقی وضعیت تیم ملی را ارزیابی کنیم، باید به چند فاکتور توجه داشته باشیم:
اول: تقریبا همه کارشناسان، مربیان و اصحاب رسانه قبول داریم که کیفیت لیگ ما بالا نیست. با قبول این مساله پس باید به کیروش حق بدهیم به دنبال بازیکنان ایرانی تازهای خارج از لیگ ایران باشد. هرچند نمیدانم او تا حالا چند بازی از عملکرد بازیکنان ایرانی شاغل در اروپا را دیده اما بنابراین دست یازیدن به بازیکنان خارج از لیگ، از ناراضی بودن کیروش نسبت به وضعیت لیگ برتر نشات میگیرد که این برای ما منطقی است.
دوم: آیا واقعا تیم ملی مسن و نیمه پیر شدهای که یک و نیم سال پیش تحویل کیروش دادیم؛ تیمی که بازیکنان متعددی از آن آخرین سالهای بازیگریشان را سپری میکنند، امکان موفقیت این تیم در آسیا وجود دارد؟ باز هم همه در اینکه سن تیم ملی بالاست و بازدهی خود را داده و الان خارج از بازدهی لازم بسر میبرد، اتفاقنظر دارند.
از یورو ۲۰۱۲ درس گرفتیم تیمهایی که روی اسکلت پا به سن گذاشته و تکیه بر بازیکنان باتجربه ایستادگی کردند نتوانستند عملکرد خوبی داشته باشند مانند هلند. فوتبال روز دنیا به سرعت و چابکی بیشتر نیاز دارد و تکنیکها مدرن شده چرا که الان در شرایطی قرار داریم که تعریف تکنیکها با گذشته فرق کرده است.
با جمعبندی این دو مقدمه درمییابیم که تیم ملی نیاز به تحول دارد و شاید همه بر اینکه این تیم نیاز به یک انقلاب درونی دارد، اتفاق نظر داشته باشیم.
حالا کیروش با این شرایط باید چه کند؟
در این شرایط اشارهای به دو الگوی خارجی شایع در فوتبال دنیا میکنیم تا ارزیابی دقیقتری داشته باشیم.
۱ - آیا بهتر است تیم ملی به یکباره جوان شود و اسکلت آن کاملا تغییر یابد؟
این روشی است که آلمانها انجام دادند و سه سال پای انقلابی که در تیمشان ایجاد کردند، ایستادند و مسابقات مهمی چون یک دوره جام جهانی و یورو را فدا کردند تا چهار سال بعد از آن تیم خوبی پیدا کنند. نتیجهاش را چند سال است میبینیم و آلمانها با وجود آنکه در یورو ۲۰۱۲ قهرمان نشدند اما تیم فوقالعادهای داشتند.
۲ - از آنجا که تحول به یکباره در تیم ملی در کوتاه مدت جواب نمیدهد، بهتر است عناصر جوان و کارآمد به مرور لابلای اسکلت اصلی و باتجربه تیم قرار بگیرند.
این سبکی است که کشورهای اروپای شرقی نظیر روسیه، بلغارستان، کرواسی و… به آن معتقدند و هیچ وقت انقلاب یکبارهای را در تیمشان ایجاد نمیکنند. تکستارهها به طور تدریجی به جمع تیم و ترکیب اصلی اضافه میشوند.
متاسفانه تیم ملی فعلی ایران با توجه به جمیع شرایط، به اجبار از این سبک استفاده میکند در حالی که این سبک در ۲۰ سال گذشته فوتبال جواب نداده است!
** چرا جواب نداده است؟
چون همیشه جوانها تحت تاثیر نوع فوتبال و حتی چگونه اندیشیدن بازیکنان بزرگتر و باتجربهتر قرار میگیرند. با اینکه جوان هستند اما به تعبیر عامیانه در زمین پیرمردی فکر و بازی میکنند! آنها حتی در فشار کلامی و شخصیتی بزرگان تیم هم قرار میگیرند که نهایتا خلاقیتهایشان تقلیل مییابد. اینجا خلاقیتهای فردی آنها کم شده و تقریبا از بین میرود.
کریم انصاریفرد نمونه بازیکنانی است که خلاقیتهایش کاهش یافته
مثال: فکر میکنم کریم انصاریفرد نمونه بارزی در این باره باشد. او که یک مهاجم تاپ و شش دانگ و تمام خصوصیات یک مهاجم کامل نظیر استیل فیزیکی مناسب، قد بلند، شوتزنی خوب، توانایی زدن ضربات سر، انجام حرکات خلاقانه و… را داراست اما وقتی به تیم ملی میآید به اجبار به شرایط این تیم که تحت تاثیر بازیکنان پا به سن گذاشته آن است، تن میدهد. او که جزو نیروهای جدید تیم ملی به حساب میآید باید از پاسهای دموده شده بازیکنان خط میانی تیم استفاده کند و با وجود آنکه تواناییهای فردی بالایی دارد مجبور به تعویض او میشویم!
نمیخواهم به هافبکهای تیم ملی حمله کنم اما متاسفانه تیم ملی در خط میانی پاسهای مدرن نمیدهد! پاسهایی که بهترین شکل آن را مثلا ژاوی در تیم بارسلونا اجرا میکند. پاسهای مدرن است که میتواند مهاجمان پدیده و مدرن را تغذیه کند؛ لحظه تغذیه مهاجمان از پاسهای خط میانی دموده شده و این کار را به نتیجه نمیرساند.
اینجا یکی از نتیجهگیریها حاصل میشود و اینکه تیم ملی یک میانه مدرن هم میخواهد.
** ویژگی پاسهای دموده هافبکهای تیم ملی را بیشتر توضیح دهید؟
تیم ملی در حال حاضر با ۳ نوع پاس که مربوط به فوتبال قدیم است بازی میکند، در حالی که تیمها دنیای امروز با ۶ نوع پاس بازی میکند. پاسهای مورب و پاسهایی در جهت معکوس جزو پاسهای اضافه شده هستند.
برایان رابسون سه جمله کلیدی و بسیار مهم درباره پاس دارد که مربیان بزرگی در فوتبال جهان به آن اعتقاد دارند:
۱ - پاس در فوتبال همه چیز نیست اما بدون پاس نمیشود بازی کرد. ۲ - اگر نمیتوانید پاس بدهید، پس قطعا نمیتوانید انواع خاصی از فوتبال را بازی کنید. ۳ - مقابل دفاع حریف هرچقدر پاسهایتان ساده باشد، کار مدافعان حریف در دفع حمله و قطع ارتباط را راحتتر میکند. جمله سوم دقیقا برخلاف صحبتهای برخی مربیان است که مدام به بازیکنانشان میگویند پاسهای ساده بدهید، رو به عقب کار کنید و…! بیشک هرچقدر پاسها مدرنتر باشد، پیشبینیناپذیرتر خواهد بود و احتمال جا ماندن دفاع حریف هم بیشتر میشود. دیگر آنها نمیتوانند به راحتی پاسهای شما را قطع کنند.
حالا تصور کنید وقتی بازیکنان یک تیم سالها با ۲ یا حداکثر ۳ نوع پاس بازی کردند کیروش، گاس هیدینگ و بزرگتر از آنها هم با چنین شرایطی در این تیم مواجه شوند، باید چه کنند؟ خواه ناخواه نوع بازی تیم به سمتی میرود که دوباره از بغلها برای محوطه جریمه سانتر شده و حالا آنجا یک اتفاقی میافتد. این سبک دیگر یک سبک کاملا تجاری شده است.
یک وقتی بلاژویچ و برانکو از این سبک استفاده میکردند اما آن زمان یک مهاجم یکمتر و ۹۷ سانتیمتری در خط حمله تیم بود. اما الان که میخواهیم و مجبوریم کلاسیک بازی کنیم، دیگر تاکتیک بردن توپ به کنارهها و سانتر روی دروازه جواب نمیدهد.
انگلیس سالها از همین روش استفاده کرد اما وقتی دیگر عناصر لازم را نداشت و احساس کرد باید تغییر اساسی در فوتبالش ایجاد کند تمام بازیکنان منطبق با این سبک را کنار گذاشت و از دل تغییرات و تلاشهای بعدی آنها بازیکنی چون " وین رونی " بیرون آمد.
متاسفانه این سبک همان دامی است که کیروش در آن گرفتار شده است!
دامی که نمیتواند در آن معادله دادن ۶ پاس با بازیکنان ۳ پاس را حل کند. بنابراین تیمش مجبور میشود مدام توسط خسرو حیدری از راست و مهرداد پولادی از چپ به کنارهها رفته، سانتر کند تا در محوطه جریمه یک کسی یک کاری انجام دهد! متاسفانه این سبک تجاری دقیقا همان دامی است که کیروش در آن گرفتار شده است.
الان میبینید در تیم پرمهرهای چون پرسپولیس هم در آخرین مسابقهاش وقتی گیر کرد مجبور شد مهدویکیا را به زمین بفرستد تا از طریق سانتر روی دروازه به گل برسد. بنابراین ما به مجموعهای از دادهها برای تیم ملی مواجه هستیم:
۱ - لیگ جوابگوی تیم ملی نیست ۲ - ملیپوشان فعلی جوابگوی تیم ما در جام جهانی آینده نیستند ۳ - بازیکنان ما فقط فوتبال داخلی خودشان را برای خودمان بازی میکنند
** با این تفاسیر بهترین نسخه برای تیم ملی چه میتواند باشد و پیشبینی میکنید کیروش همان را انتخاب کند؟
کیروش الان مجبور شده به سمت استفاده از چند بازیکن خارج از لیگ برود. او سعی میکند با مکانیزم بهره از بازیکنان ایرانی شاغل در اروپا به حل معمای خود نزدیکتر شود هرچند در کوتاهمدت نمیتوان آنها را در ترکیب تیم جا انداخت.
تکیه بر همان سبک قدیمی باعثشد تا هر مربی ایرانی یا خارجی به تیم ملی میآید در خط میانی از کانون همیشگی متشکل از تیموریان، نکونام، کریمی، جباری استفاده میکند و کمکم به استفاده از زندی و شاید اجبارا مهدویکیا هم در این کانون متمایل میشود!
** تصور ناکامی در رسیدن به جام جهانی را که در ذهنتان ندارید؟!
خیر! اصلا به چنین چیزی فکر نمیکنم. با همه این احوالات صعود به جام جهانی تحت هیچ شرایطی برای ما دور از دسترس نیست و حتی نمیتواند با اولویتترین هدف تیم ملی باشد. ژاپن و کرهجنوبی سالها به این فکر میکنند که چطور به جمع ۱۶ تیم پایانی جام جهانی راه یابند. زمانی سهمیه آسیا در جام جهانی یک تیم و پس از چند سال به دو تیم رسید. پس از سالها الان سهمیه آسیا به چهار سهمیه و نیم رسیده؛ یعنی اگر تیم ملی ما نخواهد تیم پنجم آسیا هم باشد که باید این فوتبال را تعطیل کنیم؛ آن وقت بهتر است لیگ برتر به یک تفریح شبانه و سرگرمی داخلی تغییر ماهیت دهد. باید به خودمان تلقین کنیم فوتبال
هم مثل برخی رشتهها چون کشتی یا چوخه، کبدی یا بعضی دیگر به یک رشته بومی و سنتی تبدیل شود. لیگی که نتواند بستری فراهم کند تا تیم بزرگسالان، امید، جوانان و نوجوانان آن به موفقیتهای بینالمللی دست یابد همان بهتر که درش تخته شود.
** کدامیک از این دو نظر را قبول دارید: " ۱ - باید در هر مقطع زمانی آمادهترین و موفقترین بازیکنان به تیم ملی دعوت شود؟ ۲ - بهتر است به همان بازیکنان امتحانپس داده اعتماد کرد و چون فرصت زیادی برای تیم ملی نیست همیشه همانها دعوت شوند "؟
طبق نظر اول اگر یک وقت بازیکنی مثل آندرانیک تیموریان که کارشناسان دربارهاش میگویند تجربیات بینالمللی ارزشمند دارد، سالها در بولتون بازی کرده و… را موقتا از تیم کنار بگذارید و مثلا همپستی کم نام و نشانتر او را به دلیل عملکرد موفق در لیگ دعوت کنید و آن وقت آن بازیکن نتواند انتظارات برآورده کند، همان کارشناسان و اصحاب رسانه با سرمربی تیم ملی چه میکنند؟ همه او را بیچاره میکنند.
یا در مثالی دیگر بازیکنی مثل محمد ابراهیمی که تراکتورسازی عملکرد خوبی داشت، در همین آخرین بازیهای تیم ملی چندین حرکت مثل یک بازیکن مبتدی انجام داد. تازه او بازیکنی بوده که دوباره هم به تیم ملی دعوت شد! بنابراین بازیکنی که در تیمش موفق است الزاما در تیم ملی موفق نیست. به طور مثال کریم انصاریفرد سالها در سایپا کنار ابراهیم صادقی بازی کرده و پاسهای خوبی از او دریافت میکرد؛ شاید اگر مثلا صادقی در پرسپولیس یا تیم ملی بود، انصاریفرد در وضعیت گلزنی بهتری قرار میگرفت.
یا اینکه اگر به یاد داشته باشید زمانی که مهدویکیا جزو بهترین بازیکنان بوندس لیگا بود، در مقاطعی برخی انتقادها میشد که او وقتی به ایران میآید، با تمام وجود برای تیم ملی بازی نمیکند در حالی که تفاوت عملکرد او در تیم ملی و تیم باشگاهیاش علت دیگری داشت. بازیکن کناری مهدویکیا در تیم ملی حامد کاویانپور بود؛ آن زمان کاویانپور معمولا پاسهایش را با کمی مکثمیداد و همین باعثشده بود با یکدیگر خیلی چفت نمیشدند.
اما در مقابل ممکن است بازیکنی در تیم باشگاهیاش خیلی خوب نباشد اما قبلا تواناییهایش را ثابت کرده و اطمینان مربی تیم ملی را جلب کرده است. تیم ملی شرایط خاصی دارد و معماری خودش را میطلبد که هر مربی براساس تفکرات، نیروها و زمانی که در اختیار دارد تلاش میکند بهترین تصمیم را بگیرد. بنابراین اگر کیروش به نتیجه رسیده در یک پستی از بازیکن خاصی استفاده کند و در مقاطع مختلف هم همچنان به او اعتقاد دارد نمیتوان به او ایرادی گرفت.
** با کمی فاصله از این بحثنظرتان درباره انتقادهای مدیران تیمها به لیست کیروش که ظاهرا خلاف دیدگاههای فنی شما را دارند، چیست؟
در منصفانهترین شرایط میتوان گفت جایگاه و جنس مسوولیت مدیران و مربیان از هم متفاوت است و نمیتواند ارتباطی به یکدیگر پیدا کند. اصلا ببینید راه مدیر شدن خیلی از مدیران در این فوتبال چه بوده است. اگر نگاهی به رزومه آنها در طی پنج ساله گذشته بیاندازیم، مشخص است اکثرشان حتی برای مسوولیتی که جنسش متفاوت از مربیگری است، چه مسیری طی کردند و مدیر شدند؟! بنابراین اظهارنظرهای بسیاری از آنها چه مثبت و چه منفی نمیتواند خیلی کارشناسانه باشد. بعضی که انتقادهای تندی میکنند در سالهای گذشته پستهایی داشتند که هیچ ربطی به فوتبال نداشته و الان ممکن است تندترین
اعتراضها را به تیم ملی داشته باشند. مدیران هم مانند بنده و سایر اشخاص میتوانند در این باره فقط نظر بدهند.
** در حالت کلی به نظرتان در تیم ملی از حداکثر پتانسیل لیگ هرچه که هست، استفاده میشود؟ بعضا انتقادهایی به نرفتن کیروش به شهرستانها و دیدن مسابقات آنجا هم وارد است؟
لیست بازیکنان تیم ملی مشخص نمیکند آیا کیروش همه بازیهای لیگ را رصد میکند یا خیر. ضمن اینکه معتقدم شبکه دلالی در فوتبال ما آنقدر گسترده شده که حتی اگر در فوتبال محلات هم بازیکن پدیدهای وجود داشته باشد، قبلا از آنکه مربیان باشگاهی و رسانهها بفهمند، دلالها متوجه آن شده و قطعا شرایطی ایجاد میکنند که به هر نحوی شده بازیکن دیده شود.
** سرمربی تیم ملی و سازمان لیگ بر سر جام حذفی دو نظر متفاوت دارند؛ کیروش اعتقاد دارد: " بازیکنان باید زمان بیشتری در اختیار تیم ملی باشند و انجام مسابقات فشرده از آمادگی آنها کاسته و احتمال آسیب دیدگیشان را افزایش میدهد. " سازمان لیگ هم هرچند دلایل متعددی دارد اما اختصاصا درباره نظر سرمربی تیم ملی معتقد است: " این بازیکنان با این وضعیت باید بیشتر بازی کنند تا بیشتر در شرایط مسابقه قرار گیرند تا در نتیجه آمادگی بیشتری پیدا کنند. " حال با برنامه مسابقاتی که تیم ملی در مقدماتی جام جهانی دارد و نیز برنامه مسابقات لیگ، نظرتان درباره برگزاری جام حذفی
چیست؟
همه تقریبا به این نتیجه رسیدیم لیگ با برگزاری ۳۴ هفته، جوابگوی تیم ملی ما نیست. در جام حذفی هم که تیمهای صاحبنام و دارای ملیپوش حداکثر چهار، پنج مسابقه تا پایان انجام میدهند. بنابراین وقتی آن ۳۴ بازی نتوانسته کمکی به تیم ملی کند، توقع دارید این چهار، پنج مسابقه به آمادگی آن بازیکن کمک کند؟! بنابراین با توجه به شرایط حساس تیم ملی در مقدماتی جام جهانی و اطلاعی که ما از اوضاع تیم ملی داریم، همان بهتر که جام حذفی هم برگزار نشود تا حداقل کمکی به تیم ملی کرده باشیم.
** در نتیجهگیری کلی و در نظر گرفتن همه شرایط، فکر میکنید کیروش بهتر است چه راهی را در پیش بگیرد؟
از دیدگاه یک تحلیلگر فوتبال، معلم یا اصلا یک مخاطب عادی قطعا نمیتوانم به مسیری که کیروش طی میکند نمره منفی بدهم. او به عنوان مربی که در بالاترین سطح فوتبال دنیا کار کرده و با پای خودش مسیر پیشرفت را پله به پله طی کرده قطعا درک واضحی از فوتبال ما و به آنچه باید برسیم دارد؛ بنابراین میتوان پیشبینی کرد که مناسبترین تصمیم را بگیرد. متاسفانه بیش از ۹۰ درصد مربیان ما در فوتبال برای مربی شدن چنین مسیری طی نکردند؛ بعضی از آنها دو، سه سال پیش در لیگ بازی میکردند و الان به راحتی مربی شدند و بدون آنکه حتی مدتی دستیار باشند، به سرمربیگری تیم لیگ برتری هم رسیدند.
کیروش تمام سلسله مراتب لازم را طی کرده و ضمنا انسان باهوشی است.
روشی که او به خدمت گرفته اضافه کردن تدریجی بازیکنان جوان به تیم قبلی است که با توجه به بضاعت فوتبال ما و شرایطی که الان داریم، مناسبترین روش است. او البته عناصر محدودی بویژه در خط دفاع تیم ملی دارد. تیم ایران به خصوص در مرکز دفاعی دچار مضیقه است. عملکرد مدافعان ملیپوش پرسپولیس همه ما را نگران کرده و گلهایی که پرسپولیس میخورد ضعف دفاع تیم ملی را برملا میکند.
** به روش اضافه کردن تدریجی نیروهای جدید به تیم قبلی انتقاد داشتید؛ چطور این روش را مناسبترین نسخه تیم ملی میدانید؟
اینجا در یک دور تسلسل قرار می گیریم. کیروش تیم ملی را جوان کند؛ میگوییم در فرصت کوتاه نمی توان از این جوانها یک تیم آماده ساخت.
اگر تدریجی جدیدها را اضافه کند؛ میگوییم این روش سالهاست جواب نمیدهد. پس باید چکار کند؟ همانطور که گفتم ما براساس شرایطی که الان فوتبال ما دارد، صحبت میکنیم. بزرگان و صاحبنظران کلان فوتبال ما باید یک بازنگری عظیم در این فوتبال داشته باشند. کاری که ژاپنیها و کرهای ها انجام دادند. آدمهای متخصص و پیر شده درون فوتبال و نیز جوانهای مدرن صاحب فکر بیایند و فوتبال ایران را از بیسوادی و بیثباتی درآورند. الان چطور مربی هفتاد و چند ساله میآید و مربیان جوان را با چهار گل شکست میدهد؟ او با این کار نشان میدهد که آن مربیان جوان هنوز چیزی خاصی برای ارایه
ندارند.
كيروش ابزار كافي براي موفقيت در تيم ملي ندارد. او مانند شناگري ميماند كه در دريا شنا ميكند نه در استخر. وقتي در دريا شنا ميكنيد ممكن است يك موج شما را به عقب ببرد و بايد منتظر و اميدوار بمانيد تا او شنا كند و به جلو بيايد. اگر خداي ناكرده تيم ملي با كيروش هم موفق نشود، آن وقت لازم است تمام بنيان اين فوتبال شامل ليگ و عناصر تيمهاي ملي و... را مورد دگرگوني و تغييرات عمده شود.