پیشنهاد فیفا برای واگذاری بخشی از سهام شرکت جدیدی که قرار است حقوق تجاری جام جهانی و سایر رقابت‌های این نهاد را مدیریت کند، با واکنش کم‌سابقه اتحادیه فوتبال اروپا (UEFA) و هر ۵۵ عضو آن روبه‌رو شده است. اروپایی‌ها این طرح را «تجاری‌سازی میراث فوتبال» توصیف کرده و هشدار داده‌اند که در صورت اجرای آن، از حضور در رقابت‌های فیفا از جمله جام جهانی خودداری خواهند کرد.

جام جهانی؛ میراث یا دارایی قابل فروش؟

طرح مورد نظر جیانی اینفانتینو، رئیس فیفا، بر پایه ایجاد شرکتی مستقل برای مدیریت حقوق رسانه‌ای، تبلیغاتی و تجاری جام جهانی و جذب سرمایه‌گذاران خصوصی است؛ مدلی که فیفا معتقد است منابع مالی بیشتری برای توسعه فوتبال ایجاد می‌کند، اما منتقدان آن را گامی در جهت واگذاری مهم‌ترین سرمایه فوتبال جهان به سرمایه‌گذاران خصوصی می‌دانند.

UEFA در بیانیه رسمی خود تأکید کرده است که جام جهانی «یک محصول سرمایه‌گذاری نیست» و نباید منافع سهامداران جایگزین منافع فوتبال شود. موضعی که علاوه بر یک اختلاف مدیریتی شدید میان فیفا و مهم‌ترین کنفدراسیون زیر نظرش، بزرگ‌ترین تقابل میان فیفا و اروپا در دهه‌های اخیر محسوب می‌شود.

رد پای سرمایه‌گذاران نزدیک به کاخ سفید

آنچه حساسیت‌ها را دوچندان کرده، گزارش‌هایی است که از حضور سرمایه‌گذاران آمریکایی در این پروژه حکایت دارند. بر اساس گزارش رسانه‌های بین‌المللی، یکی از شرکت‌های مطرح‌شده برای سرمایه‌گذاری، به جاشوا کوشنر، برادر داماد دونالد ترامپ، نسبت داده شده است؛ موضوعی که به بحث‌های سیاسی پیرامون این طرح دامن زده است.

هرچند فیفا هنوز جزئیات نهایی ساختار سرمایه‌گذاری را منتشر نکرده، اما همین ارتباطات باعث شده منتقدان از ورود منافع سیاسی و اقتصادی به قلب مهم‌ترین تورنمنت فوتبال جهان ابراز نگرانی کنند.

رابطه انکار نشدنی اینفانتینو و ترامپ

واقعیت این است که در سال‌های اخیر روابط جیانی اینفانتینو و دونالد ترامپ بیش از هر زمان دیگری به یکدیگر نزدیک شده است. این نزدیکی تنها به دیدار‌های رسمی محدود نبوده و با اقداماتی نمادین نیز همراه شده است.

اواخر سال ۲۰۲۵، فیفا جایزه‌ای جدید با عنوان FIFA Peace Prize را راه‌اندازی کرد و نخستین دریافت‌کننده این جایزه، دونالد ترامپ بود؛ تصمیمی که با موجی از انتقاد رسانه‌ها، فعالان حقوق بشر و حتی برخی مدیران فوتبال روبه‌رو شد.

اخیراً هم ترامپ در اظهارنظری جنجالی، حتی پیشنهاد کرد که اینفانتینو می‌تواند گزینه مناسبی برای دبیرکلی سازمان ملل باشد؛ اظهاراتی که بار دیگر گمانه‌زنی‌ها درباره نزدیکی سیاسی این دو را افزایش داد.

اروپا به دنبال آلترناتیو برای ریاست فیفا

همزمان با تشدید اختلافات، نام ناصر الخلیفی، رئیس باشگاه پاری‌سن‌ژرمن و رئیس گروه رسانه‌ای beIN Sports، به عنوان یکی از گزینه‌های بالقوه برای انتخابات آینده ریاست فیفا مطرح شد. هرچند برخی رسانه‌ها از حمایت بخشی از مدیران فوتبال اروپا از او خبر داده‌اند، اما یکی از نزدیکان الخلیفی این گمانه‌زنی‌ها را رد کرده و اعلام کرده قصد ورود به رقابت ریاست فیفا را ندارد.

با این حال، صرف مطرح شدن چنین نامی نشان می‌دهد بخشی از فوتبال اروپا به دنبال ایجاد جبهه‌ای جدی در برابر ادامه مدیریت اینفانتینو است که ادامه مدیریت او را برای فوتبال جهان، آسیب‌رسان تلقی می‌کنند.

CONCACAF هم مقابل فیفا ایستاد

نکته قابل توجه آن است که مخالفت با طرح خصوصی‌سازی، تنها به اروپا محدود نمانده است. گزارش‌ها نشان می‌دهد کنفدراسیون فوتبال آمریکای شمالی، مرکزی و کارائیب (CONCACAF) نیز با این ایده مخالفت کرده و نسبت به پیامد‌های آن هشدار داده است؛ موضوعی که نشان می‌دهد شکاف ایجاد شده، ابعادی فراتر از اختلاف سنتی اروپا و فیفا پیدا کرده است.

فوتبال در آستانه یک تصمیم تاریخی

بحران فعلی فقط درباره فروش بخشی از سهام یک شرکت نیست؛ بلکه درباره آینده مدل حکمرانی فوتبال جهان است.

حامیان اینفانتینو از ایجاد منابع مالی تازه، توسعه فوتبال و افزایش سرمایه‌گذاری سخن می‌گویند، اما مخالفان هشدار می‌دهند که اگر جام جهانی به یک دارایی سرمایه‌گذاری تبدیل شود، تصمیمات آینده بیش از آنکه بر اساس منافع فوتبال گرفته شوند، تحت تأثیر منافع اقتصادی سهامداران خواهند بود.

در شرایطی که اروپا، بخشی از آمریکای شمالی و حتی برخی چهره‌های بانفوذ فوتبال نسبت به این مسیر هشدار داده‌اند، شاید مهم‌ترین پرسش این باشد که آیا فیفا می‌تواند بدون اروپا، جام جهانی را همان جام جهانی همیشگی برگزار کند؟