تکرار تاریخ پس از ۴۳ سال؛
از انحلال دارایی تا انحلال استیلآذین
او ناگهان قلم را برداشت. او، حسین هدایتی مالک باشگاه استیلآذین. یکی از مالتی میلیاردرهای فوتبال ایران، مالک صنایع استیلآذین، مالک کارخانههای فولادسازی و ورق، دارنده بزرگترین شرکت پرورش میگو، برجساز و مالک زمین و املاک، برجساز در دوبی و دارای ملک و املاک در حاشیه خلیج فارس، مالک زمینهای کشاورزی، سهامدار بازار مبل ایران، رئیس شرکتهای تجاری در ایران و خاورمیانه و چندین فعالیت تجاری دیگر. کسی که میخواست باشگاه تراکتورسازی را بخرد. باشگاه نیوکاسل را بخرد. باشگاه پورتسموثرا.
به گزارش خبرنگار سرویس ورزشی افکار در گزارشی که تهران امروز آن را منتشر نموده امده است مالتي ميلياردر فوتبال ايران پس از شكست دو بر يك برابر پرسپوليس قلم را برداشت. پس از نبرد جنجالي. پس از هياهوي بزرگ.
پس از تکرار ترکیب فرنگی «فیر پلی» در کوران مسابقات لیگ. در اوج نبرد برای فرار از سقوط. پس از شکست برابر تیمی که روزگاری «رفیق» خوانده میشد. روزگاری «سایهسر» بهشمار میرفت. برابر تیمی که هدایتی روزگاری در صف مدیرانش قرار داشت. یکی از مردان حلقه داخلیاش بود. یکی از برادرها. با این وصف او پس از نبرد برادر بزرگتر و برادر کوچکتر، قلم را برداشت. برداشت و بیانیهای صادر کرد.
بیانیهای پس از سوت پایان. بیانیهای تلختر از بیاخلاقیها. بیانیهای بازگو کننده سقوط فوتبال خصوصی در ایران. بیانیهای بازتابنده قدرت اهرمهای بازدارنده. چالههای پرشمار. بیانیهای در اعلام خبر انحلال باشگاه استیلآذین؛ چشم و چراغ خصوصیسازی فوتبال ایران. در بیانیه هدایتی جملههای دیرآشنای فوتبال ایران تکرار شدند و تکرار: «پیروزی ناجوانمردانهای که امروز در فوتبال ایران رخ داد را به مسئولان فوتبال تبریک میگویم»(ناجوانمردی واژه تکرارشونده ورزش / فوتبال ایران بوده. از دورانی به دوران دیگر. از عصری به عصر دیگر). «این برد را با توجه به بحثهایی که
چند وقت پیش مبنی بر حذف استیلآذین از یکی از بزرگان ورزش شنیدم تبریک میگویم»(سخن گفتن با ایهام سنت قدیمی این عرصه است. بزرگان، بزرگان، بزرگان. آنها کی هستند و از کجا آمده اند؟) «اینجانب برای انجام وظیفه و تکلیف به کشور عزیزم ایران تمام سعی و تلاشم خودم را کردم تا در این پنج سال با تمام وجود و سرمایه کافی و خلوص نیت خودم را به جوانان نشان دهم»(همه در همه ادوار ورزش ایران ادعا کرده اند برای انجام وظیفه پا به میدان گذاشتهاند). «اکنون میبینم دستان ناپاک نمیخواهند بخش خصوصی در فوتبال فعال باشد و بهتر است من هم دیگر نباشم و میگویم خداحافظ فوتبال»(همه در هر
دورهای به دستان ناپاک اشاره کرده اند). «از این فوتبال خداحافظی میکنم و عطایش را به لقایش میبخشم و انحلال استیلآذین را اعلام میکنم»(انحلال. واژه سیاه و تکرار شونده فوتبال ایران. عطا چه بوده و لقا کدام؟). بهار ۱۳۴۷ با دارایی بیانیه حسین هدایتی ما را به فوتبال ۴۳ سال پیش ایران پرتاب میکند. به فروردین ۱۳۴۷. به دورانی که سال قبلش باشگاه شاهین منحل شده بود. به روزی که علی اصغر محب، رئیس باشگاه دارایی(یکی از باشگاههای قدرتمند بخش خصوصی) طی بیانیه پر آب و تابی(بسیار مشابه بیانیه هدایتی) باشگاهش را منحل کرد. خودخواسته و آگاهانه. با همان لحن مظلومانه یا مظلوم
نمایانه. با همان فریاد. با همان هیاهو. فروردین ۱۳۴۷ فصل جدید برای ورزش ایران بهشمار میرفت.
زمانی که رئیس جدید سازمان تربیت بدنی و تفریحات سالم ایران معرفی شده بود: تیمسار پرویز خسروانی. مردی که رئیس باشگاه تاج سابق هم بود. انتخاب او در کسوت مرد اول ورزش کمی پس از انحلال باشگاه شاهین، باشگاه تاج را از دریچه نگاه مردم در صف قدرت طلبها قرار داد. کنار نورچشمیهای حکومت. خسروانی یکی دولتمردان ارتشی اسم و رسم دار بود و مردمان به نظامیان بلند پایه با بدبینی مینگریستند. خصوصا آن که او در نخستین سخنانش به عنوان رئیس تربیت بدنی با تاکید گفته بود «من یک سرباز هستم» گفته بود نمیتواند نظری جز فرامین شاه داشته باشد. گفته بود سازمانش وظایف سنگینی بر دوش دارد.
گفته بود گروهی که منفعتشان را در شرایط نو در خطر دیده اند با مدیران جدید تربیت بدنی مبارزه میکنند و درعین حال افزوده بود مبارزات علیه او، اقتصادی هستند و نه ورزشی و کوچکترین تاثیری در برنامههایش ندارند.
در آن روزها سرهنگ مصطفی مکری، رئیس جدید فدراسیون فوتبال هم یک ارتشی بود. همین طور سروان محمود بیاتی که مربی تیم ملی بهشمار میرفت. علی اصغر محب، رئیس باشگاه دارایی، در چنان روزهای بهاری آن نامه سرگشاده را نوشت. خطاب به تیمسار خسروانی. نامه پر کنایهتر و نیشدارتر از بیانیهای که هدایتی ۴۳ سال بعد مینوشت. محب در نامهاش انحلال باشگاه دارایی را اعلام کرد، با دست خود.(درنیافتیم از سر ناچاری یا برای فرار از پرسش ها؟ برای فرار از چنگ خسروانی یا گریزی خودخواسته؟) علی اصغر محب در بخشی از بیانیه انحلال باشگاه دارایی نوشته بود «… ریاست سازمان تربیت بدنی ایران، به
استحضار میرساند چون جنابعالی و عوامل فعلی سازمان تربیت بدنی که غالبا وابسته به باشگاه تاج هستند با عناد و لجاج خاص و با اعمال و رفتار دور از عدالت و نظامات ورزشی برای نابودی و درهم کوبیدن بنیان و اساس باشگاه دارایی که قریب سی سال است در راه تعمیم ورزش و تندرستی فعالیت پیگیر داشته مصروف داشته اید، لذا کانونی را که با خون دل و از دست دادن جوانی و سپید نمودن موی خود به وجود آورده ام به دلایل زیر انحلالش را اعلام میکنم…پاسخ ندادن به نامههای باشگاه دارایی از بدو ورود تیمسار خسروانی. متوقف کردن تمامی مسابقات جز دیدار غیررسمی تاج و پرسپولیس. مایوس کردن جوانان
ورزشکار با قوانین جدید.
اختصاص مبلغ بیش از بیست میلیون ریال در متن بودجه مملکتی به باشگاه تاج که معادل هشت برابر سهمیه تمامی باشگاههاست، در صورتی که برای باشگاه دارایی ماهانه فقط هشت هزار ریال در نظر گرفته شده. پیاده کردن کادر باشگاه تاج در سازمان تربیت بدنی. سعی و اهتمام برای نشر اعلامیه ساختگی بر علیه اینجانب توسط ایادی شناخته شده خود. ارسال نامه موهن و تهدید آمیز. اجرای نظرات و اغراض شخصی. پروندهسازی و متهم کردن روسای باشگاهی که با شما رقابت میکنند. متهم کردن قاطبه خدمتکاران و خادمین ورزش و قلمداد کردن باشگاهها به لانه فساد. تشبیه کردن سازمان تربیت بدنی سابق به مردار و معرفی
نکردن لاشخور تیزچنگال به ملت ایران. اعزام جلال طالبی بازیکن باشگاه دارایی برای مسابقات آسیایی و تحمیل هزینه مسافرت ایشان به باشگاه…» تیمسار خسروانی خاموش نماند. سازمان تربیت بدنی پاسخ محب را داد. با جملههایی تهدید آمیز. با حال و هوایی ترسناک «…انحلال باشگاه دارایی در هیاتی بررسی شد. پروانه این باشگاه لغو شده و هیاتی مامور شده اند اموال و اثاثیه باشگاه را تحویل بگیرند. محل باشگاه دارایی و اموال و اثاثیهاش متعلق به سازمان است…اعمال مسئولان باشگاه دارایی خلاف روح ورزش بوده. آنها با وجود کسب منافع سرشار کمترین کمکی به ورزشکاران که اکثرشان وضعیت تاسفباری
دارند نمیکردند. مسئولان این باشگاه به خیال خود پیشدستی کرده و برای گریز از تعقیب قانونی، انحلال باشگاه را اعلام کردهاند.
در حالی که به وضعیت آنها مطابق مقررات و قوانین رسیدگی خواهد شد… در متن بودجه کشور هم بودجه بیست میلیون ریالی برای باشگاه تاج که بیش از پنجاه شعبه در سراسر ایران دارد در نظر گرفته شده که به تصویب مجلسین و توشیح شاهنشاه رسیده….» آن روز دریافتیم ظن و گمان در فوتبال ایران بیشتر از واقعیتها برجسته میشوند. دریافتیم فوتبال این مرز و بوم بر پایه بیاعتمادی مفرط بنا شده. برپایه بدگمانی. بر پایه سوء ظن تمام نشدنی. سوء ظن. سوء ظن. سوء ظن… بهار ۱۳۹۰ با استیلآذین آن چه بر استیلآذین طی این فصل گذشت نه تنها مربیان، سرپرستان، بازیکنان و مدیران باشگاه را به بند کشید، بلکه
در مقیاس کلان فوتبال ما را با ناتوانی هایمان روبهرو کرد. ناتوانی در برپایی باشگاهی خصوصی. ناتوانی در امور مدیریتی. ناتوانی در حساب و کتاب اقتصادی. ناتوانی در پرهیز از ریخت و پاش. ناتوانی و اسراف. اسراف و غبن. غبن و سنگ انداختن. سنگ انداختن و بیاعتنایی به کلیت فوتبال. بیاعتنایی به فوتبال و بیاعتنایی به اخلاق… و وای از همه اینها. استیلآذین خود را خصوصی خواند ولی با ریخت و پاشهایش بزرگترین باشگاههای دولتمدار را هم بیاد آوردیم. بخش خصوصی را با حساب و کتابش میشناختیم، با ورودی و خروجی هایش. ولی نه استیلآذین را. نه تیمی که نامها را خرید. ستارهها را. نه
استیلآذین که کاریکاتور چلسی رومن آبراموویچ و کهکشانیهای فلورنتینو پرس شد.
تيم بزرگ جا خوش كردهاي در قعر جدول. استيلآذين ليگ را تماشايي آغاز كرد. فولاد را در اهواز به زانو درآورد و پاس را در تهران. سه تساوي متوالي با نفت، استقلال و مس كرمان هشدارهاي اوليه بودند. شكست 3 بر يك در تهران از پيكان آغاز سقوط بود. سپس شكست برابر تراكتورسازي در تهران از راه رسيد. بعد برابر صبا در قم. وقتي دروازه استيل برابر سپاهان پنج بار فرو ريخت، زنگ سقوط در گوشها پيچيده بود. خيليها زمزمه ميكردند پرهاي كهكشانيها آتش گرفته. حوادث حول باشگاه را به رخ ميكشيدند. چگونگي ورودشان به ليگ برتر را. ريخت و پاشهاي تمام نشدني را، خريدهايي برتافته از عقده توانگري را،
بازيكنان كه بعضيهايشان قيد و بند را رها كرده بودند (نه ورزشكار ماندند و نه حرفهاي)، جابجا ييهاي رسانهاي مديران را (مثل چگونگي رفتن مصطفي آجرلو پس از رويارويي با علي كريمي و ماجراي روزه خواري)، آمدن و رفتن بيثمر چهرههاي بزرگ فوتبالي ديروزي و امروزي را. از علي پروين (كه مرد سنتي فوتبال ايران بوده) تا محمد خاكپور ( يك مربي امروزي فرنگ رفته). از حميد استيلي تا افشين پيرواني (هر دو از مردان جام جهاني 1998) تا لوبيسا تومباكوويچ (يكي از آن مربيهاي اروپاي شرقي) و محمود ياوري (يكي از مردان بسيار قديمي فوتبال اين مرز و بوم). از حضور مهدي مهدويكيا (يكي از شمايلهاي فوتبال
ايران) و با استعدادترين بازيكن يك نسل يعني علي كريمي (كه در نيمه راه، راهي شالكه شد) تا ملي پوش نه چندان با استعدادي مثل حسين كعبي (كه در نيمه راه خبر محروميت و سپس بخشوده شدنش به گوش رسيد). با پخش تلويزيوني از مسير وارونه (پرداخت پول به تلويزيون). با خيلي خيلي چيزهاي ديگر. گام به گام تا ته چاه. اكنون رفتن و ماندن استيلآذين در مقايسه با آن چه رخ داده بياهميت شده. سوء ظن تاريخي فوتبال ايران آميخته به احساس درماندگي شده. از نزديك به نيم قرن پيش تاكنون در يك چنبره ماندهايم. از دوران تركتازي علي اصغر محب تا عصر امپراتوري حسين هدايتي. با همان ترديدها. با همان تلخ انديشي ها.
با آن چه بر استيلآذين گذشت خود را بار ديگر در همان كوچه بن بست مييابيم. ميدانيم راه حل فوتبال ايران، خروج از دايره فوتبال دولتي است، ولي بخش خصوصي حصار دور اين فوتبال را بلندتر مييابد. رفيعتر و دسترسي ناپذيرتر. سقوط استيلآذين به هر دليل و با هر تعبيري سقوط فوتبال ايران هم هست. چنان كه انحلال شاهين و دارايي شكافهاي عميق فوتبال ايران را عيان ساخت. چنان كه بسته شدن هر پنجرهاي كه ميخواست به سوي ورزش و فرهنگ گشوده شود غم انگيز بوده و نشانه بيتدبيري ما. همه ما.