دغدغههای ناتمام ناشران شهرستانی
با توجه به تورم موجود و بالا رفتن قیمت روزانه ابزار چاپ کتاب، بعد از دریافت مجوز، ناشران با قیمتهای بالای کاغذ و مواد اولیه چاپ مواجه میشوند و این باعثضرر و خسران ناشر میشود
به گزارش افکارنیوز ، تهران امروز نوشت: گرفتن مجوز كتاب، چاپ و انتشار آن و در نهايت توزيع و پخش كتاب از پروسههاي دشواري است كه همه ناشران - چه كساني كه سالها در اين زمينه فعاليت دارند و چه كساني كه تازه وارد حيطه نشر شدهاند- به آن اذعان دارند. به عقيده ناشران یکی از مهمترین مشكلات در اين حوزه، توزيع و فروش كتاب است، كتابي كه ماهها و سالها روي آن فكر شده و نوشته شده است و بعد از دوندگيهای معمول مجوز چاپ میگیرد، حال این پایان ماجرا نیست چرا که بعد از چاپ کتاب، ناشر و نويسنده به اين فكر ميكنند كه آيا كتاب به نحو مطلوب توزيع ميشود؟ یا ناشر باید تا چه زماني صبر كند كه
كتاب بفروشد و سرمايه بازگردد. در اینچرخه ناشران مطمئنا دغدغههای خود را دارند و در این میان ناشران شهرستانی مشكلاتشان بيشتر از ناشران تهراني خواهد بود و هست.
پیشرفت شگرف نشر کتاب در کشورهای پیشرفته نشان از پیوند قوی با توسعه و رشد تکنولوژی، دانش و فرهنگ دارد. در حال حاضر مشخص است که صنعت نشر کتاب در دنیا و از آن مهمتر، توزیع کتاب ابعاد کاملا متفاوتی پیدا کرده است و فرمولهای تازهای برای نشر و توزیع و پخش کتاب وجود دارد؛ اما با نگاهی گذرا به سیستم اداری و بوروکراسی نشر ایران میبینیم که این سیستم نتوانسته راهحلهای مناسب و برنامهریزی مناسبی داشته باشد. «حسن عبدی» از جمله ناشرانی است که سالها در استان گیلان فعالیت میکند. وی یکی از دلایل طولانی شدن چاپ و نشر کتاب را، ارائه مجوز از سوی پایتخت میداند و به
تهران امروز میگوید: در برخی استانها صدور مجوز در خود استان صورت میگیرد اما گیلان مجوزهایش را از تهران میگیرد و این باعثطولانی شدن پروسه کار چاپ و توزیع کتاب میشود.
وی در ادامه میافزاید: پروسه مجوز برای کتابهای دانشگاهی بسیار آسانتر از کتابهای داستان، رمان و شعر است. اگر مجوز در استانها نیز مانند تهران اینترنی بود، در زمان صرفهجویی میشد و این صرفهجویی در زمان هزینه را هم برای ناشر کاهش میداد.
این ناشر شهرستانی در ادامه به هزینهها و بودجه نیز اشاره کرده و خاطرنشان میکند: دیگر مانند سالهای گذشته، وامی به ناشران داده نمیشود و هیچ حمایت مالی نیز از ناشران شهرستانی صورت نمیگیرد. همیشه بحثکاغذ، زینگ و فیلم کتابها از مشکلات ناشران شهرستانی بوده است. عبدی به توزیع و پخش کتاب نیز اشاره کرده و بیان میدارد: متاسفانه سیستم توزیع ما بسیار فرسوده است و اگر صنایع نشر ما نیز به روز باشد، مطمئنا بسیاری از مشکلات حل خواهد شد. وی اضافه میکند: پخشکنندگان کتاب در تهران نیز برای انجام کار، مبالغ هنگفت میگیرند که ناشران شهرستانی توانایی پرداخت آن را
ندارند. در این زمینه «حسین قلیزاده» نیز که مدیریت انتشارات «یاران» را در آذربایجان شرقی برعهده دارد، مانند همکار صنفی خود در استان گیلان مشکلات حوزه نشر و توزیع کتاب را بیشمار عنوان و تصریح میکند: با اینکه مجوز کتاب در خود استان صادر میشود، اما با این حال مشکلات زیادی در زمینه نشر و چاپ کتاب وجود دارد.
وی نبود بودجه کافی، عدم بازگشت سرمایه، نبود سیستم مناسب برای توزیع کتاب را از مشکلات استان آذربایجان شرقی خواند و بیان داشت: متاسفانه بعد از دوندگیها و به دلیل توزیع نامناسب، کتابها در دست ناشران در استان میماند.
اینطور به نظر میرسد که بهغیر از پروسه طولانی صدور مجوز، چاپ و نشر کتاب، کمتوانی مالی ناشران بخصوص ناشران شهرستانی از جمله معضلاتی است که آنها را در راه انجام وظایف، رسالت و تعهداتشان با مشکل روبهرو میسازد. از دیدگاه ناشران شهرستانی تحمیل هزینههای پیگیری و امور اداری در تهران، گرانتر بودن هزینههای خدمات فنی، کاغذ، فیلم، زینگ و سایر امکانات نسبت به قم و تهران(که از امکانات ویژهای برخوردارند)، توقف بیش از حد کتاب در انبارها به علت فقدان سیستم توزیع کشوری و استانی و در نتیجه انحصار توزیع کتاب در تهران از جمله مهمترین عوامل موثر بر افزایش
چاپ کتاب در شهرستانهاست.
«مجید ربیعی» مدیر انتشارات «اندیشهگستر» است که در اصفهان فعالیت میکند. وی نیز به مشکلات ناشران این استان اشاره کرده و میگوید: در اصفهان کتابهای مهندسی و فنی از خود استان مجوز میگیرند اما مابقی کتابها مجوز نشر خود را از تهران دریافت میکنند، مسلما پروسه طولانی ارائه مجوز کتاب از تهران باعثهزینههای زیادی میشود چرا که هنگامی که یک اثر برای دریافت مجوز نشر به تهران فرستاده میشود، دیگر ناشر نمیتواند در نشر و توزیع آن برنامهریزی داشته باشد.
وی تصریح میکند: با توجه به تورم موجود و بالا رفتن قیمت روزانه ابزار چاپ کتاب، بعد از دریافت مجوز، ناشران با قیمتهای بالای کاغذ و مواد اولیه چاپ مواجه میشوند و این باعثضرر و خسران ناشر میشود.
ربیعی عدم برنامهریزی مدون در چرخه نشر و توزیع کتاب را مهمترین عامل ضرر ناشران میداند و به تهران امروز میگوید: کار نامنظم نشر در برنامهریزی ناشر نیز تاثیرگذار است، نویسنده و ناشر از فردای خود خبر ندارند و در یک بلاتکلیفی به سر میبرند که هر روز آن، ضرر مالی و به تبع آن معنوی را به دنبال دارد. اگر همه کارهای اداری در زمان مشخص چه در تهران و شهرستان صورت گیرد، دغدغه ناشران نیز کمتر میشود. گویا استان قم در خصوص مجوز نشر کتاب مشکلات کمتری نسبت به دیگر استانها دارد و البته جنس مشکلات این استان به دلیل چاپ کتابهای دینی از نوع دیگری است. استان قم اولین استان
چاپ آثار دینی در کشور است و بعد از تهران نیز بیشترین نشر را در کشور دارد. «سیدمحمد حسینی» مدیر نشر حدیثدر استان قم نیز درباره مشکلات و دغدغههای این استان در حوزه چاپ و نشر کتاب می گوید: در این استان بهدلیل حضور کارگروههای تخصصی، مشکلات برای صدور مجوز بسیار کم است و اگر موردی باشد نیز به تهران ارجاع داده میشود. وی در ادامه بیان داشت: با این اوصاف دغدغه و مشکلات استان قم از دیگر استانها متفاوت است چرا که در بخش چاپ کتابهای دینی مسائلی وجود دارد که باید به آن دقت کرد. در چاپ کتابهای دینی کیفیت، مولف و قیمت مناسب از مولفههای جذب مخاطب است. در این حوزه باید
کتابها به گونهای منتشر شوند که مخاطب خود را داشته باشند و در سبد خانواده قرار بگیرند. حسینی یکی از مشکلات نشر در این استان را گرانی کاغذ میداند: در حال حاضر یک ناشر برای چاپ کتاب، باید هر بند کاغذ را ۵۰هزار تومان خریداری کند و این قیمت بالا ضربهزننده است. قیمت بالای کاغذ به کیفیت اثر، ناشر و در نهایت مخاطب ضربه میزند. وی همچنین به کارخانه تولید کاغذ در ایران نیز اشاره کرده و میگوید: کاغذهایی که در ایران تولید میشود بهلحاظ کیفیت به درد کتاب نمیخورد و بیشتر برای روزنامه و کتابهای درسی خوب است. اما ما در ایران مواد اولیهای داریم که میتوان با ایجاد
کارخانههای فنی و مناسب، کاغذ خوب تولید کرد. مدیر نشر حدیثدر توضیح بیشتر به تهران امروز میگوید: از یکسو مواد اولیه تولید کاغذ مناسب وجود دارد که به دلیل نبود دستگاههای مناسب در حال نابودی است و از سوی دیگر برای خرید کاغذ از دیگر کشورها دلار استفاده میکنیم و این یعنی اتلاف پول و انرژی. امیدوارم روزی باشد که بتوانیم به تولید داخلی دست یابیم.
با تمام این اوصاف مشكلات ناشران در شهرستانها زياد است، چاپخانههايي با دستگاههاي فرسوده و قديمي، لیتوگرافیها و صحافیهايي از کار افتاده، فعالیتهای موازی، عدم اولویت خرید كتاب برای كتابخانههای استان و... از ديگر مشكلاتي است كه ناشران شهرستان به آن اشاره ميكنند. گويا بايد در سيستم نشر كشور بخصوص در شهرستانها يك بازنگري اساسي توسط مسئولان امر صورت گيرد.