حذف روزهای میراثفرهنگی و صنایع دستی از تقویم
هر سال، وقتی تقویم نو و فصل بهار آغاز میشد، روزهای «موزه و میراثفرهنگی» و «صنایع دستی» بهانههایی برای پرداختن به این دو موضوع در مدت یک هفته بودند؛ اما امسال درپی انعکاس خبر حذف روز سینما از تقویم و انتقال آن به بخش ضمایم، مشخص شد که روزهای دیگری هم به این بخش منتقل یا اضافه شدهاند که مناسبتهای مهمی مانند این دو روز جهانی در میان آنها دیده میشوند.
به گزارش افکارنیوز به نقل از ايسنا، وقتي روز جهاني صنايع دستي در سال ۹۱ گرامي داشته شد، خيليها از جمله رسانهها و مسؤولان متوجه نشدند در بعضي تقويمها، نام روز جهاني صنايع دستي ثبت نشده و متوليان صنايع دستي نيز هنوز باورشان نشده است كه يك روز جهاني از تقويم ملي خارج شده باشد.
۲۰ خردادماه برابر با ۱۰ ژوئن، هر سال بهانهای برای گرامیداشت هنرمندان صنایع دستی است. ثبت روز جهانی صنایع دستی در تقویم داخلی کشور قدمت قابل توجهی دارد، رقمی نزدیک به ۴۴ سال.
در واقع، این روز پس از آنکه شواری جهانی صنایع دستی در دهم ژوئن سال ۱۹۶۴ میلادی تشکیل شد، به نام صنایع دستی در تقویم جهانی ثبت شد. ایران هم از سال ۱۳۴۷ به عضویت این شورا درآمد و تقریبا از همان سال، روز صنایع دستی را به تقویم داخلی وارد کرد و به این ترتیب، ۲۰ خردادماه روزی برای صنایع دستی شد.
حالا همین یک روز هم که تلنگری عمومی برای گرامیداشت صنایع دستی ایران بود، از تقویم ملی کشور حذف شده و به ضمائم آن پیوسته است، یعنی دیگر ضرورتی برای ثبت این روز در تقویمهای ملی کشور وجود ندارد.
با این حال، محمدحسن صالحیمرام معاون هنرهای سنتی و صنایع دستی کشور معتقد است: حذف این روز در راستای شعار امسال، «تولید ملی، حمایت از کار و سرمایهی ایرانی» انجام شده است و نباید نگران بود.
او به خبرنگار ایسنا گفت: آنهایی که این کار را انجام دادهاند، انشاءالله میخواهند کل سال را به صنایع دستی اختصاص دهند، برای همین یک روز را از تقویم حذف کردهاند.
اما صالحیمرام دربارهی اینکه آیا شنیده بود که روز جهانی صنایع دستی از تقویمهای ملی کشور حذف شده است؟ اظهار کرد: این موضوع را شنیده بودم؛ اما باورم نمیشد، چون این، یک روز جهانی است، روز ملی نیست که بخواهند حذفش کنند.
او همچنین تأکید کرد: موضوع را پیگیری میکنیم تا رفع شود، چون این حذفیات اشتباه است.
به گزارش ایسنا، همین تصمیم برای روز جهانی موزه نیز گرفته شد. به این ترتیب، بیشتر تقویمهای سال ۱۳۹۱ برخلاف تقویمهای چند سال گذشته که ۲۸ اردیبهشتماه را بهعنوان روز جهانی موزه معرفی میکردند، تغییر کرده و خطوط مربوط به صفحهی ۲۸ اردیبهشتماه سفید ماندهاند، البته امسال وقتی هفتهی میراثفرهنگی از این روز آغاز شد، این سفیدی به چشم کسی نیامده بود.
۴۲ سال پیش و بعد از تأسیس موزهی آرمیتاژ در سنپترزبورگ(روسیه) کمیتهی جهانی موزهها که ۲۰ سال پیش آن ایجاد شده بود، ۱۸ ماه می برابر با ۲۸ اردیبهشتماه را روز جهانی موزه تعیین کرد و قرار شد از آن به بعد برای هر سال، مفهومی خاص را بهعنوان شعاری بینالمللی قرار دهد تا همهی موزهها و نگارخانهها در جهان براساس این شعار، در آن سال فعالیت کنند.
ایران نیز از ۱۵ سال پیش و با فعالیت دوبارهی کمیتهی ملی ایکوم، روز جهانی موزه را در تقویم رسمی سال ۱۳۷۷ ثبت کرد. با نامگذاری این روز در تقویم، مسؤولان دست کم در سالها اخیر، در گفتار به موضوع موزه و بعد از آن به مدت یک هفته به حوزهی میراثفرهنگی میپرداختند. دوستداران و حافظان میراثفرهنگی نیز به همین بهانه از کمیها و کاستیها میگفتند تا شاید راه علاجی پیدا شود.
هرچند عموما در پایان هفتهی میراثفرهنگی که از روز جهانی موزه آغاز میشود، بعضی کارشناسان تأکید میکنند که در این مدت، اقدامی مفید و رضایتبخش در این حوزه انجام نشده است.
سال گذشته، در روز جهانی موزهداری مرحوم نوشیندخت نفیسی بهعنوان پیشکسوت این حوزه، گفت که موزهها هنوز نتوانستهاند مخاطبان را راضی نگه دارند و بیشتر اطلاعات آنها بهروز نیست. در واقع، مستندات اشیا در موزهها وجود ندارند؛ اما این موارد از جزییترین مشکلات موزهداری در ایران بودند، آن هم در زمانی که هنوز در تقویم، نام روز جهانی موزه وجود داشت، ولی حالا با انتقال این نام به بخش ضمائم تقویم که درج این نام را برای تقویمها اختیاری میکند، شاید باید در انتظار کمرنگ شدن پرداختن به اینگونه مفاهیم بود. در واقع، درج نام روز جهانی موزه در تقویم، فرصتی
برای تشویق مردم و مسؤولان برای توجه بهتر و بیشتر به این حوزه بود تا کاستیها برطرف شود.
در اینباره، رییس کمیتهی ملی موزههای ایران(ایکوم) به خبرنگار ایسنا گفت: اگر عنوان روز جهانی موزه در ۲۸ اردیبهشتماه از صفحه رسمی تقویمها حذف شود، ملتی بدون هویت میشویم که از گذشتهی خود اطلاعی نداریم.
سیداحمد محیط طباطبایی با اشاره به برگزاری نخستین مراسم بزرگداشت روز جهانی موزه و همزمان با آن، هفتهی میراثفرهنگی در ۲۸ اردیبهشتماه سال ۱۳۷۴ در مجموعهی سعدآباد، بیان کرد: در تقویم فرهنگی سال ۱۳۷۷ برای نخستینبار روز ۲۸ اردیبهشتماه به نام روز جهانی موزه ثبت شد.
وی ادامه داد: این روز باعثشد هفتهی میراثفرهنگی متولد شود و ارزشهای آن به چشم آید و مردم و مسؤولان متوجه شوند که جایگاه، نقش و ارزشهای میراثفرهنگی در توسعهی آینده و زندگی روزمره چگونه است. همچنین نسبت میان میراثفرهنگی و ارگانهای مربوط به آن تا چه اندازه است.
او میراثفرهنگی را یک مفهوم فرابخشی دانست و با تأکید بر اینکه همهی بخشهای مختلف در یک کشور به نوعی با مقولهی میراثفرهنگی در ارتباط هستند، اظهار کرد: باید به میراثفرهنگی و موزه بهعنوان یک بخش اصلی در هویت کشور نگاه کرد و موزه را پایگاه و مبنا در این زمینه دانست.
وی ادامه داد: امیدوارم حذف نام روز جهانی موزه از تقویم رسمی کشور واقعا رخ نداده باشد یا اگر قرار بر اختیاری بودن درج آن در تقویمهاست، همه ۲۸ اردیبهشتماه را به این نام ثبت کنند، چون ملتی که هویت ندارد مانند شخص بدون شناسنامه است، این قضیه بیشترین آسیب را به کسانی وارد میکند که باعثحذف این نام از تقویم شدهاند.
رییس کمیتهی ملی موزههای ایران(ایکوم) با بیان اینکه تا کنون از موضوع حذف شدن نام روز جهانی موزه از تقویم بیاطلاع بوده است، افزود: نمیدانم آیا قبل از انجام این کار هیچ مشورتی با مسؤولان میراثفرهنگی یا حتا یک کارشناس مسؤول در این زمینه انجام شده است یا خیر.
البته گویا معاون میراثفرهنگی سازمان میراثفرهنگی و گردشگری در جریان حذف این روز از تقویم بود، چراکه به خبرنگار ایسنا گفت: در هفتهی میراثفرهنگی موضوع حذف نام روز جهانی موزه به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی گوشزد شده بود و قرار است این مسأله در تقویم سال آینده برطرف شود.
مسعود علویانصدر بیان کرد: برای حذف نام روز جهانی موزه و هفتهی میراثفرهنگی از تقویم رسمی کشور، از سازمان میراثفرهنگی و گردشگری نظرخواهی نشد و معاونت میراثفرهنگی در هفتهی میراثفرهنگی دربارهی این کار به معاونت وزارت ارشاد تذکر داد و صحبتهایی در این زمینه انجام شد.
وی ادامه داد: براساس صحبتهای انجامشده، این موضوع مطرح شد که علاوه بر ثبت روز جهانی موزه در تقویم رسمی، سال آینده مراسم بزرگداشت هفتهی میراثفرهنگی نیز که از ۲۵ تا ۳۱ اردیبهشتماه برگزار میشود، در تقویم آورده شود.
او اظهار کرد: زمانی که کشورهای مختلف به این نتیجه رسیدهاند که باید بحثموزه در سطح جهانی مورد توجه قرار گیرد، ما نیز باید به آن توجه کنیم و این موضوع توجه عموم مردم را میطلبد؛ اما ثبت این روز در تقویم، یک فرصت کوچک میتواند باشد تا موزه و میراثفرهنگی را بتوان تبلیغ و توجه به آن را در میان مردم نهادینه کرد.
وی گفت: این یک فرصت ذیقیمت است که بهطور قطع، همکاران ما در وزارت ارشاد در آن زمان، به آن توجه نکردهاند و این مسأله قابل حل است.
علویانصدر اضافه کرد: اکنون اداره کل موزهها نتیجهی مکاتبات انجامشده دربارهی حذف روز جهانی موزه از تقویم را پیگیری میکند و قرار است جواب بررسیهای بهزودی اعلام شود.
در اینباره، بنیانگذار سازمان میراثفرهنگی کشور نیز تأکید کرد: جایگاه روز میراثفرهنگی با بسیاری از روزهای دیگر قابل مقایسه نیست و قطعا ضرورت دارد روز میراثفرهنگی در تقویم باقی بماند.
دکتر مهدی حجت به خبرنگار ایسنا گفت: اگر بدانیم سند استقلال و هویت ملی ما در میراثفرهنگی این کشور نهفته است، طبیعتا متوجه خواهیم بود که روز میراثفرهنگی را با هیچ روز دیگری نمیتوان مقایسه کرد.
او ادامه داد: اگر بدانیم بدون میراثفرهنگی، این کشور ریشه ندارد و مجموعهی اعتقادات، عبادات، دین و سرزمین همه در حوزهی میراثفرهنگی قرار میگیرند، به اهمیت روز میراثفرهنگی پی خواهیم برد.
وی گفت: متوجه هستم که تعداد روزهایی که بهعنوان مناسبت در تقویم رسمی کشور در نظر گرفته میشود، ممکن است زیاد باشد و مسؤولان به این نتیجه رسیدهاند که برخی از آنها را حذف کنند؛ اما معتقدم معیاری که برای حذف کردن در اختیارشان قرار میگیرد، باید معیار درستی باشد، زیرا روزی که به میراثفرهنگی کشور کهنسالی مانند ایران که حرفش نه شرقی است و نه غربی مربوط میشود، اهمیت زیادی دارد.
حجت با اشاره به اینکه ملت بدون ریشه، قابل دزدیده شدن است، اظهار کرد: ما نیازمند فهم ارزشهای خود هستیم و ممکن نیست این ارزشها بدون رجوع به میراثفرهنگی درک شوند. اگر این مسأله بهعنوان مبنای عقلانی در نظر گرفته شود، فکر نمیکنم روز میراثفرهنگی با بسیاری از روزهای بزرگ دیگر قابل مقایسه باشد.
او با اشاره به سخن امام خمینی(ره) مبنی بر اینکه خودتان را باور کنید، افزود: ما برای باور کردن خود، چارهای بهجز این نداریم که میراثفرهنگی خود را در نظر داشته باشیم.
سیدمحمد بهشتی نیز با یادآوری حذف شدن روز سینما از تقویم و انتقال آن به بخش ضمایم، دربارهی حذف روز جهانی موزه گفت: این مسأله به میزان اهمیتی که به موضوع داده میشود، مربوط است.
رییس پیشین سازمان میراثفرهنگی کشور بیان کرد: ابتدا باید ببینیم چه روزهایی در تقویم حفظ شدهاند و سپس مقایسهای انجام دهیم تا مسأله بیشتر مشخص شود. البته واقعیت امر این است که روز جهانی موزه بهعنوان یک روز جهانی اهمیت دارد. همچنین این مسأله به رفتاری که دستگاههای مرتبط و جامعه نسبت به موضوع دارند نیز مربوط میشود.
او با اشاره به اینکه در تقویم فقط یک روز بهعنوان روز موزه در نظر گرفته شده بود، ولی ما در عمل یک هفته به موضوع میراثفرهنگی میپرداختیم، ادامه داد: اهمیت این موضوع برای مسؤولان، متخصصان و جامعه، این امکان را فراهم میکرد که یک هفته به موضوع میراثفرهنگی و موزه پرداخته شود. به همین دلیل، این تقویم نیست که ارزش یک موضوع را برای ما مشخص میکند.
بهشتی همچنین اظهار کرد: در همه جای دنیا تلاش میشود فصل مشترک حوزهی هنجارهای رسمی با غیررسمی گستردهتر شود؛ اما رفتاری که ما اکنون میبینیم این است که دوستانی که مسؤولیت دارند، دائم این فاصله را بین این دو حوزه بیشتر میکنند.
او توضیح داد: مسلم است که با وجود تلاشهایی که در دورههای اخیر در حوزهی میراثفرهنگی انجام شده است، توجه کمتری را به این حوزه شاهد بودهایم. در حالی که افکار عمومی هنوز نسبت به میراثفرهنگی حساسیت دارد. پس اهمیت و ارزش این موضوع در جامعه(که حوزهی غیررسمی میشود) وجود دارد؛ اما این حساسیت در حوزهی رسمی که به حکومت برمیگردد بهگونهی دیگری است و سبب میشود فاصله بین این دو حوزه بیشتر شود.
به گزارش ايسنا، بخش ضمايم تقويم يعني مناسبتهايي كه درج آنها در تقويمهاي منتشرشده ضروري نبوده، كاملا اختياري است و به همين دليل در بيشتر تقويمها از درج آنها صرف نظر ميشود. امسال روزهايي به بخش ضميمهي تقويم رسمي، مصوب شوراي فرهنگ عمومي، منتقل يا اضافه شدهاند كه مناسبتهاي مهمي نيز در ميان آنها ديده ميشود.