با رژیم غذایی مدیترانه ای آشنا شوید
امنیت و سلامت غذایی عبارت است از دسترسی همه مردم در تمام اوقات به غذای کافی و سالم برای داشتن زندگی سالم و فعال. آنچه روی امنیت غذایی خانوار اثر می گذارد، تنها وجود و قیمت غذا نیست، بلکه سلیقه و ذائقه و میزان اطلاعات تغذیه فردی و خانوار نیز در این امر مهم است.
افکارنیوز_ اگر سبد غذايي روزانه خانواده درست انتخاب شود و تهيه و پخت آن به طرز صحيح صورت گيرد، به طوري كه موجب تامين نيازهاي جسي و سيري سلولي افراد دور سفره گردد، امنيت غذايي تامين شده است. در انتخاب سبد غذايي، مواد مغذي همچون گوشت قرمز و سفيد از اهميت ويژه اي برخوردار مي باشد. گوشت قرمز در پخت انواع غذاها مانند چلوكباب و انواع خورش ها جايگاه ويژه و فراواني دارد.
مصرف گوشت قرمز
اکنون گوشت قرمز به قدری گران است که دست هر کسی به آن نمی رسد؛ از طرفی مصرف زیاد گوشت قرمز و فراورده های گوشتی خطراتی برای سلامت انسان دارد که یکی از آنها سرطان دستگاه گوارش است و این موضوع در پژوهش ها نیز ثابت شده است. گروهی از پژوهشگران اروپایی پس از بررسی رژیم غذایی ۵۰۰ هزار نفر به این نتیجه رسیدند افرادی که روزی دو بار و هر بار ۸۰ گرم گوشت قرمز یا فراورده های آن را مصرف می کنند، در مقایسه با افرادی که کمتر از یک بار در هفته گوشت قرمز می خورند، بیشتر در معرض سرطان روده بزرگ قرار دارند.
دانشمندان عوامل گوناگونی را در ایجاد سرطان دخیل می دانند. یکی از آنها آمین های هتروسیکلیک هستند که با کباب یا سرخ کردن گوشت ایجاد می شوند، عامل دوم، ترکیبات نیتریت افزودنی برای نگهداری این فرآورده هاست. ترکیبات آهن نیز در گوشت قرمز دو برابر مرغ و ماهی که به سلول های پوششی روده بزرگ آسیب می رساند و باعثرشد غیر طبیعی و سرطانی شدن آنها می شود.
علاوه بر این، مصرف زیاد گوشت قرمز، احتمال سرطان پانکراس را افزایش می دهد که یکی از بدخیم ترین سرطان هاست. اغلب پزشکان تغذیه توصیه می کنند که در ماه بیش از ۵۰۰ گرم گوشت قرمز مصرف نکنیم. گوشت گوساله کم چرب نسبت به گوشت های دیگر بهتر است و باید توجه نمود که همزمان با شیر مصرف نشود؛ ولی با لیموترش جذب بهتری دارد. توصیه می شود گوشت قرمز و چرخ کرده فریز نشود؛ زیرا قسمت مهمی از آهن خود را از دست می دهد.
مصرف میوه و سبزیجات
رژیم غذایی مدیترانه ای یک برنامه غذایی خوب برای همه افراد است. ماهی به سبب داشتن اسیدهای چرب امگا۳ که نقش مهمی در سلامت انسان دارند، باید هفته ای ۲ تا ۳ بار در سبد غذایی گنجانده شود. مصرف میوه و سبزیجات تازه نیاز به سفارش ندارد. توصیه پزشکان این است که روزانه در پنج نوبت میوه و سبزیجات، سالاد تازه و… مصرف شود. مدت هاست که از ماهی و سایر آبزیان به عنوان منبع خوب پروتئین آهن و روی نام برده می شود و همانطور که گفته شد، از بارزترین مزایای آن وجود ایکوزالوئیدها(امگا۳) در آن است.
امگا۳
امگا۳ نوعی چربی است که روی سیستم ایمنی تاثیر مثبتی دارد. در مقالات پژوهشی که در مورد امگا۳ به چاپ رسیده، بر نقش آن در بهبود بیماری های مختلف مانند بیماری های قلبی عروقی، پیشگیری از آرترپواسکلروز، بیماری های روماتیسمی آرتریت روماتوئید، بیماری های پورت و تقویت سلول های بینایی چشم، آسم و افزایش ضریب هوشی کودکان تاکید و مصرف آن توصیه شده است. همچنین مصرف آن در دوران بارداری و شیردهی جهت رشد و نمو بهتر سیستم مغزی کودکان، در کودکان بیش فعال و در افراد سالمند به خاطر اثرات مفید آن در بهبود فراموشی و افسردگی مفید است. تاثیر امگا۳ روی سلامت قلب از این جهت اهمیت دارد که
چربی های خون(کلسترول تام و کلسترول بد یا LDL) را کاهش می دهد. همچنین باعثکاهش فاکتورهای انعقادی خون و انبساط مفید سرخرگ ها و پیشگیری از سکته قلبی و مغزی می شود.
در گذشته در سبد غذایی ایرانیان، تخم آفتابگردان، کنجد، گردو و زیتون وجود داشت که منبع خوب امگا۳ بودند، ولی اکنون به علت تغییر شیوه زندگی و عادات غذایی نادرست، این چربی مفید کمتر و به جای آن چربی غذاهای آماده فست فود جایگزین شده است.
انجمن رژیم شناسان آمریکا مصرف انواع ماهی های چرب مانند ماهی قزل آلا، شیر، قباد، تن، ساردین و به خصوص سالمون را که دارای مقادیر بالایی اسید چرب امگا۳ هستند، به میزان ۲ تا ۳ بار در هفته توصیه می کند.
همچنین اکثر ماهی ها برای زنان شیرده و باردار جهت رشد و نمو مغز جنین و شیرخواران مناسب است؛ اما به عنوان احتیاط انجمن رژیم شناسان آمریکا توصیه می کند زنان باردار از نوع مختلف ماهی(نه یک نوع) استفاده نمایند و مقدار آن بیش از ۳۶۰ گرم در هفته نشود. در مجموع، مصرف گوشت ماهی ۲ تا ۳ بار در هفته و هر بار ۹۰ تا ۱۸۰ گرم برای همه افراد مِن جمله زنان باردار توصیه می گردد.
نکاتی در مورد مصرف ماهی
غذاهای دریایی را به تدریج وارد برنامه غذایی خود کنید؛ مثلاً کم کم ماهی را جانشین یک وعده گوشت قرمز نمایید.
بهتر است ماهی با ضخامت ۵/۲ سانتیمتر در دمای بسیار بالا و زمان کوتاه(ده دقیقه) پخته شود.
کنسرو ماهی یا ماهی منجمد به اندازه ماهی تازه دارای خاصیت و سالم است.
مصرف ماهی را فقط محدود به یک نوع نکنید تا از خواص تغذیه ای انواع ماهی بهره مند شوید.
در شهرهای صنعتی که آلودگی هوا وجود دارد، جیوه از هوا وارد رودخانه و دریا می شود و باکتری های موجود در آب سبب تغییر شکل جیوه و تبدیل آن به متیل جیوه می گردد که ماده ای سمی است. این مقدار جیوه برای بدن انسان مضر نیست؛ اما برای جنین و نوزاد بسیار خطرناک است.
ماهی های بزرگ که از ماهی های کوچک تغذیه می کنند و طول عمر زیاد دارند، برای زنان باردار و کودکان زیر شش سال مضر هستند؛ به همین دلیل سازمان غذایی دارویی آمریکا توصیه می کند که این افراد از گوشت ماهی هایی نظیر کوسه ماهی، نیزه ماهی، تاج ماهی و شاه ماهی که میزان جیوه آنها بالاست، اجتناب کرده یا مصرف آن را به حداقل ۳۰ گرم در ماه کاهش دهند.
البته با توجه به اینکه مصرف ماهی در برنامه غذایی ما ایرانیان بسیار ناچیز است، بنابراین مسمومیت با جیوه مطرح نیست. امید است با در نظر گرفتن اثرات مفید رژیم غذایی مدیترانه ای، ماهی که اکنون در حوضچه های پرورش ماهی در قسمت های مختلف کشور تکثیر می شود، وارد سبد غذایی خانوارها شده و به تدریج جایگزین گوشت قرمز گردد.
منبع: دنياي سلامت/ به قلم: دكتر اكبر كوشانفر