دیپلماسی محیط زیستی در کلام کاندیداها؛
از مذاکره با آمریکا تا موسیقی راک!
هیچگاه ردپای مباحثمحیط زیستی در انتخابات مطرح نشده بود و هرگز تاکنون هیچ یک از مدیران ارشد نظام اعلام نکرده بودند که توجه به محیط زیست، مهمترین برنامه دولت وی خواهد بود.
چند روز بیشتر تا برگزاری یکی از مهمترین و در عین حال، پیچیدهترین انتخابات تاریخ حیات جمهوری اسلامی ایران باقی نمانده است؛ انتخاباتی که در آن بحثمحیط زیست بیش از سایر انتخابات برگزار شده پررنگ تر است.
به گزارشافکارنیوز، آرزویی که البته تا این لحظه هم در مقایسه با ۱۰ دوره قبلی تحقق یافته است و تقریباً همه هشت کاندیدا در سخنان یا برنامههای خود، اشارههایی مختصر یا مفصل به ملاحظات و موازین محیط زیستی دولت خود داشته اند. اوج آن شاید در همین مناظره سوم و ماجرای ریزگردها بود که منجر به بروز چالشی جدی بین محمّدرضا عارف و غلامعلی حدادعادل شد.
جلب آرا با شعارهای محیط زیستی
هیچگاه ردپای مباحثمحیط زیستی در انتخابات مطرح نشده بود و هرگز تاکنون هیچ یک از مدیران ارشد نظام اعلام نکرده بودند که توجه به محیط زیست، مهمترین برنامه دولت وی خواهد بود.
در این میان، یک رخداد بینظیر آن است که برای نخستین بار، یکی از کاندیداها، یعنی محمّد باقر قالیباف با عنوان کاندیدا محیط زیست از تارنمای تبلیغاتیاش رونمایی کرده و کوشیده تا با ارائه یک برنامه مفصل محیط زیستی و نسبتاً کاملتر به نسبت دیگر رقبا، تعلق خاطر بیشتر خود را نسبت به حوزه محیط زیست نشان دهند.
آنچه که او در مناظره سوم به آن اشاره کرد، همان climate change است که وی با ذکر همین اصطلاح انگلیسی و نه معادل فارسیاش(تغییر اقلیم)، نسبت به آن تاکید ویژه ای داشت. این نکته از آنجا اهمیت دارد که تا پیش از این، دلبستگی به شعارهای محیط زیستی از منظر عوام و در صحنه جلب آرا، نهتنها امتیازی محسوب نمیشد، بلکه عموماً به ریزش آرای فردی منجر میگشت که با شعارهای محیط زیستی پا به عرصه انتخابات گذاشته بود. حتی در گرماگرم انتخابات مجلس هشتم در آذرماه ۱۳۸۶، اغلب تشکلهای سیاسی حاضر در آن انتخابات، نگرش درستی از بحثخطر تغییر اقلیم و جهانگرمایی نداشتند، چه برسد به اینکه
بخواهند برنامهای در این خصوص ارائه دهند.
شهرداری تهران و توجه به محیط زیست
قالیباف کوشید تا برای اولین بار، شهرداری تهران را صاحب ستاد عالی محیط زیست کرده و یک مشاور محیط زیستی – محمّد هادی حیدرزاده – به مجموع مشاوران شهردار تهران بیفزاید.
قالیباف کسی است که توانست در این زمینه یک رکورد از خود باقی بگذارد و به طور متوسط سالی یک صد پارک جدید به مجموع بوستانهای کلانشهر تهران اضافه کند و سرانه فضای سبز تهرانیها را ارتقایی معنادار داده و به استاندارهای مورد قبول(۲۵ متر فضای سبز برای هر نفر) نزدیک تر سازد.
محیط زیست در کلام کاندیداهای انتخابات
کمترین و ضعیفترین سخنان و شعارهای محیط زیستی را تاکنون شاید از سعید جلیلی شنیدهایم، با این حال او نیز در بند ششم از شیوهنامه تبلیغاتیاش به پایبندی خود و طرفدارانش بر رعایت هنجارهای محیط زیستی تأکید کرده و از برنامه دولتش برای مبارزه با آلودگی هوا سخن گفته است.
درکنار محمدباقر قالیباف دو کاندیدای دیگر یعنی محسن رضایی و محمدرضا عارف، نیز در سرفصل هایی جداگانه به موضوع محیط زیست اشاره کرده اند.
در این میان، حسن روحانی از رابطه بسیار مهم بین امنیت ملی و محیط زیست سخن گفته است. پیشنهاد محسن رضایی در این زمینه همان دیپلماسی محیط زیستی در ایجاد زمینه گفتوگو با ایالات متحده آمریکاست. وی میگوید: طرحی دارم برای گفتوگو با آمریکا به منظور حل بحران ریزگردها در منطقه میانرودان در عراق و اردن و مناطق اطراف آن. به دیگر سخن، برای شکستن یک تابو و ایجاد زمینه مناسب همکاری و تفاهم با دولت آمریکا، اینک پس از موضوع ورزش، میتوان به سراغ مسأله محیط زیست هم رفت؛ ابتکار جالبی که در صورت اجرایی شدن هم میتواند پیامدهای ریزگردها را به کمینه رساند و هم از شدت خس و خاشاک
موجود در آسمان تیره رابطه بین دو کشور اثرگذار ایران و آمریکا بکاهد.
مهمتر آنکه محسن رضایی تنها کاندیدایی است که تاکنون به صراحت اعلام کرده: مهمترین برنامهاش در صورت رییس جمهور شدن، اولویت دادن به حفظ محیط زیست است. او همچنین کاندیدایی است که از دو سال پیش، انتقادهای تند و تیزی را متوجه صنعت سدسازی و پیامدهای وخامتبار محیط زیستیاش کرد و حتا در باره سمفونی بحثبرانگیز مجید انتظامی موسوم به کارون هم، دیدگاههای انتقادیاش را طرح کرد.
وی در برنامههای محیط زیستیاش، همچون محمّدرضا عارف از بحرانی جدی در حوزه محیط زیست خبر داده و میگوید: محیط زیست کشور در آستانه ورود به خط قرمز است. او حتی تازهترین ترانه یک گروه راک محیط زیستی در ایران به نام خورشید سیاه را هم گوش کرده و نسبت به آن واکنشی مثبت نشان میدهد، ترانهای به نام «آقای رییس جمهور بعدی! وقت تنگه، چیه دستور بعدی؟» که در آن به مشکلات و مصائب محیط زیستی کشور، از جمله خشک شدن تالابها، فرسایش خاک و ریزگردها پرداخته شده است.
محیط زیست در انتخابات
فارغ از اینکه کدامیک از این هشت نفر بتوانند اعتماد رأی دهندگان ایرانی را بیشتر جلب کنند، یک ویژگی رقابتهای انتخاباتی جمهور یازدهم کتمان ناپذیر است؛ اینکه ردپای مباحث محیط زیستی هرگز در چنین سطحی از ساختار قدرت در جمهوری اسلامی طرح نشده بود و هرگز تاکنون هیچ یک از مدیران ارشد نظام اعلام نکرده بودند که توجه به محیط زیست، مهمترین برنامه دولت وی خواهد بود. یادمان باشد که همین چهار سال پیش در حسرت این بودیم که چرا کاندیداهای ریاست جمهوری حتی به اندازه برنج باسماتی به موضوع محیط زیست در مناظرهها و مباحث خود توجه نمیکنند؟