شبهدولتیها؛ گیر اصلی اقتصاد ایران
دیروز به جز بزرگداشت روز صنعت و معدن، همایش دیگری نیز با عنوان مشارکت عمومی و خصوصی در توسعه زیرساخت برگزار شد که ویژهترین میهمان آن بهروز مرادی، معاون برنامهریزی رییسجمهور بود که مطلب چندان مهمی نگفت جز موجودی صندوق توسعه ملی که بارها از سوی رییس این صندوق ۳۰میلیارد دلار اعلام شده بود.
به گزارش افکارنیوز به نقل از شرق، اما مهمترين مطالبي كه در اين همايش مطرح شد به نيلي و تاجگردون باز ميگردد كه اولي اقتصاد درونگراي ايران را مورد انتقاد قرار داد و دومي هم به شدت از نهادهاي شبه دولتي انتقاد كرد كه اي كاش توپ نهادهاي عمومي در زمين دولت مانده بود و به نهادهاي عمومي غيردولتي نميرسيد.
نیلی: سرانه درآمد ایرانیها ۲۰دلار در روز
یکی از سخنرانان این همایش مسعود نیلی بود که سرانه درآمد ایرانیان را ۱۸ تا ۲۰دلار در روز اعلام کرد.
به گزارش فارس، این استاد دانشگاه صنعتی شریف که در همایش مشارکت عمومی و خصوصی در توسعه زیرساخت سخن میگفت، اظهارکرد: درآمد سرانه ایرانیان، روزانه ۱۸ تا۲۰ دلار رسیده(سالانه حدود ۷۳۰۰دلار)، در شرایطی که دهکهای سطح بالای درآمدی کالاهای مورد نیاز خود را از طریق واردات و دهکهای پایین از طریق کالاهای داخلی تامین میکنند. مسعود نیلی از مدیران اسبق سازمان مدیریت و برنامهریزی در همایش مشارکت عمومی و خصوصی در توسعه زیرساخت افزود: یکی از مشکلات اقتصاد کشور تورم موجود است و بنگاههای اقتصادی در کشور ما توان رقابت با نهادهای دولتی را ندارند. او تاکید کرد: به جز صنایع
غذایی، صنایع تولید محصولات با دوام و کالاهای صنعتی عموما در یک اقتصاد درونگرا بدون ارتباط با خارج فعالیت میکنند و به نظر من مساله اصلی کشور ما این است که یک اقتصاد درونگرا بدون ارتباط با اقتصادهای جهان دارد. نیلی در این میزگرد خاطرنشان کرد: وقتی انحصار درونگرا در اقتصاد شکل گرفته و صنایع بزرگ در دست دولت قرار دارد بنابراین برای تامین اجتماعی هزینههای فراوانی از این بنگاهها میپردازد و هزینه تمام شده در بنگاههای دولتی افزایش مییابد. نیلی افزود: شرکتهای دولتی برای تامین منابع به بانکها فشار وارد میکنند تا وام ارزان از آنها بگیرند و بانکها به نوبه
خود از بانک مرکزی تقاضا میکنند و این فشار بانکهای دولتی و تامین منابع از طریق بانک مرکزی باعثافزایش نقدینگی و تورم میشود. وی افزود: اجرای سیاستها به گونهای است که اگر اقتصاد کشور باز شود و با سایر کشورها در ارتباط باشد هزینه تمام شده کاهش پیدا میکند.
این استاد اقتصاد یادآور شد: ۷۰درصد ارزش افزوده صنعت در اختیار سهدرصد بنگاههای صنعتی است که بخش عمدهای از آن دولتی هستند. نیلی یادآور شد: دولت برای تعامل با بخش خصوصی نهادهای توسعهای مانند سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایجاد کرده تا بعد از شکلگیری به بخش خصوصی واگذار شود اما این نهادها دچار چسبندگی شده و در مقابل واگذاری تصدیها مقاومت میکنند. این استاد اقتصاد یادآور شد: ظرف ۶۰سال گذشته پارادایمی(الگوهای مسلط ذهنی) در دولتها ایجاد شده که منجر به تشکیل نهادهای اقتصادی واسط بین بخش دولتی و خصوصی شده است و در مقابل واگذاری تصدیها از خود مقاومت نشان
میدهد. وی تاکید کرد: به نظر من کارشناسان باید روی اصلی اقتصاد کشور اتفاق نظر داشته باشند و در حال حاضر بسته بودن اقتصاد و اقتصاد درونگرا مهمترین مشکل اقتصاد کشور است. نیلی یادآور شد: گرچه خصوصیسازی و هدفمندی یارانهها اجرا شده اما چون نهادهای اقتصادی شبهدولتی تشکیل شده به توفیق قابل توجهی دست پیدا نکردهایم.
تاجگردون: شبه دولتیها، دولتیتر از قبل
غلامرضا تاجگردون که پیشتر مدیر اسبق سازمان برنامه و بودجه سابق بود از تشکیل بخش عمومی غیردولتی که دارای انحصار بوده و پاسخگو نیست، انتقاد کرد. نماینده گچساران در مجلس در این میزگرد گفت: چگونه از درون دولت یک شبه دولت دیگر بیرون میآید که خیلی دولتیتر از گذشته شده و با ایجاد انحصار نسبت به بخش خصوصی پاسخگو نیست؟ وی افزود: ریشه تشکیل نهادهای شبهدولتی در مساله تامین مالی و بانک به عنوان منبع اصلی تامین مالی است. تاجگردون افزود: با توجه به اینکه حتی بانکهای غیردولتی نیز با مدیریت دولت اداره میشود، وظیفه بانکها تامین منابع مالی برای بخش خصوصی است و بخش
خصوصی به صورت عقلایی عمل میکند، اما برای بانکهای خصوصی اولا هزینه تامین پول گران است، ثانیا بهرهوری در بانکهای خصوصی پایین بوده و ثالثا برخی از شرایط مانند تحریم و فسادهای اخیر شرایطی به وجود آورده که هزینه سرمایهگذاری افزایش یافته است.
تاجگردون افزود: در قلمرو سرمایهگذاری، شرکتهای سرمایهگذاری وابسته به بانکها تشکیل شده که در رقابت با بخش خصوصی آنها را کنار زده و در زمینههایی مانند نفت و گاز و پتروشیمی مشارکت کردهاند. نماینده گچساران افزود: بانکها منابع لازم را برای تامین مالی سرمایهگذاری در اختیار بخش خصوصی قرار نمیدهند و عمده سرمایهگذاریهای خاص در شرکتهای زیرمجموعه بانک انجام میشود. وی گفت: بانکهای خصوصی پول گرانقیمت جذب میکنند و بهرهوری در آنها پایین بوده و اثرگذاری آنها در اقتصاد اندک است. نماینده گچساران یادآور شد: جامعه بهای عدم بهرهوری بانکها را در دو
جا میپردازد؛ یکی از محل شکل گرفتن نهادهای مشابه دولتی در زیرمجموعه بانکها که ارتباطی به اقتصاد ندارد و دیگر گران بودن تسهیلات برای بخش خصوصی است. تاجگردون افزود: ای کاش توپ نهادهای عمومی در زمین دولت مانده بود و به نهادهای عمومی غیردولتی نمیرسید. وی با اشاره به اتفاقاتی مانند تحریم گفت: متاسفانه به بهانه تحریم؛ تحریم خارجی یکسری تحریمهای داخلی و وسیع تشکیل شده که به حوزه تامین مالی ربط میدهند و فسادی که در شبکه بانکی از محل سههزارمیلیارد اتفاق افتاده، بهانهای شده تا در تامین مالی برای بخش خصوصی مشکلاتی ایجاد کند.
تاجگردون در اين ميزگرد خطاب به پژويان رييس شوراي رقابت كه در ميزگرد حضور داشت، گفت: در برنامههاي سوم، چهارم و پنجم عنوان شده بود كه شوراي رقابت تشكيل شود و ابتدا بارقه اميد براي ايجاد رقابت بخش خصوصي و دولتي ايجاد شد اما شوراي رقابت نيز مسايل را با تعارف حل ميكند و اين به دليل قدرت نهادهاي دولتي است كه وقتي بخش خصوصي در صدد رقابت با دولت قرار ميگيرد، مساله با تعارف حل ميشود.