افکار نیوز گزارش می دهد:
بازگشت امید به اقتصاد ایران
شهروندان ایرانی با امیدواری بیشتری به آینده نگاه میکنند. آنها امیدوارند که دولت جدید راهکاری برای برون رفت از وضعیت موجود بیابد. حسن روحانی، رئیس جمهور منتخب ایران در برنامههای تبلیغاتی خود بارها بر ضرورت برون رفت از وضعیت موجود تاکید کرد.
به نظر میرسد که امید به اقتصاد ایران بازگشته است. این مساله از نخستین روز پس از انتخابات ریاست جمهوری با افزایش ۳۳۴واحدی شاخص بازار سهام تهران و کاهش نرخ برابری دلار و قیمت سکه خود را نشان داد.
به گزارشافکارنیوز، روند کاهشی قیمت دلار در یک هفته گذشته همچنان ادامه داشته و به پائینترین قیمت خود در شش ماه گذشته رسیده است. به طوریکه قیمت دلار در روز یکشنبه به دو هزار و ۸۸۰تومان نیز رسید. همزمان با آن قیمت طلا در بازار جهانی به کاهش قیمت در بازار ایران منجر شد.
رئیس اتحادیه مشاوران املاک نیز گفته است: نتیجه انتخابات بر بازار مسکن اثر مثبت گذاشته است. با این حال بازار مسکن منتظر اعلام برنامههای رئیس جمهور منتخب برای این بخش است و با اعلام برنامهها مسیر بازار مسکن مشخص خواهد شد.
در همین حال شهروندان ایرانی با امیدواری بیشتری به آینده نگاه میکنند. آنها امیدوارند که دولت جدید راهکاری برای برون رفت از وضعیت موجود بیابد. حسن روحانی، رئیس جمهور منتخب ایران در برنامههای تبلیغاتی خود بارها بر ضرورت برون رفت از وضعیت موجود تاکید کرد. او در یک برنامه تلویزیونی، تحریمها را عامل اصلی وضعیت کنونی اقتصاد ایران دانست و به صورت تلویحی از تفاهم با جهان غرب بر سر پرونده هستهای دفاع کرد.
نمای بسته اقتصاد ایران
اقتصاد ایران در هشت سال گذشته مسیر پسرفت را به سرعت طی کرده است. سیاستهای نادرست دولت و تحریم اقتصادی، درآمدهای دولت را کاهش داده و به بحران در تولید ملی منجر شده است. دولت پس از تنگتر شدن حلقه تحریمها به مبادله تهاتری نفت در برابر کالا روی آورده و رشد اقتصادی به زیر صفر سقوط کرده است.
اگر چه برخی از کارشناسان اقتصادی اثرگذاری تحریمها را سی درصد ارزیابی میکنند، اما اقتصاد متکی به نفت ایران بدون درآمدهای نفتی با کمبود منابع مالی روبرو میشود. بر اساس گزارش منابع بینالمللی صادرات نفتی ایران به کمتر از یک سوم کاهش یافته است. دو ماه پیش میزان صادرات نفت ایران ۸۰۰ هزار بشکه در روز اعلام شد.
اکبر هاشمی رفسنجانی، دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام جمهوری اسلامی ایران گفته است: «دولت نمیتواند پول نفت صادراتی را دریافت کند و ناچار است به جای آن کالا وارد کند.» محمود بهمنی، رئیس کل بانک مرکزی ایران هم در جمع نمایندگان مجلس گفته است: «تحریمها ذخیره ارزی کشور را کاهش دادهاند و دولت توانایی کنترل قیمت ارز را از دست داده است.»
بر اساس گزارشهایی که مرکز پژوهشهای مجلس و اتاق بازرگانی ایران تهیه کردهاند، هزینه تولید در دو سال گذشته بیش از ۱۲۰ درصد افزایش یافته است. تجار و صنعتگران ایرانی برای واردات کالا و گشایش السی با مانع روبرو شدهاند. افزایش هزینه تولید و همزمان با آن افزایش واردات کالا و کاهش صادرات اقتصاد کلان ایران را در آستانه سقوط به رکود پایدار قرار داده است.
در این شرایط وضعیت اقتصاد خانوار نیز بحرانی شده است. افزایش نرخ تورم و بیکاری سفره خانوادههای ایرانی را کوچکتر از قبل کرده است. به گونهای که کارشناسان دولتی و نمایندگان مجلس از افزایش جمعیت زیر خط فقر و فقر غذایی شهروندان خبر دادهاند.
همچنین شاخص کسب و کار نیز در سالهای گذشته همواره با کاهش همراه بوده و میزان سرمایهگذاری داخلی و خارجی در ایران کاهش یافته است.
بحران در تولید نقدینگی موجود در بازار را به سمت سکه و دلار هدایت کرده است. بر اساس گزارش اتاق بازرگانی ۶۷ درصد واحدهای تولیدی ایران با کاهش تولید و یا تعطیلی روبرو شدهاند.
کلید روحانی و قفل اقتصادی
حسن روحانی، رئیس جمهور منتخب ایران در دولت محمد خاتمی مسوولیت مذاکره بر سر پرونده هستهای را بر عهده داشت. او در برنامههای تبلیغاتی خود بارها بر این مساله تاکید کرد که مانع تحریم و انتقال پرونده ایران به شورای امنیت سازمان ملل شده است. در آن دوران ایران و غرب روابط مسالمتآمیزتری داشتند.
انتخاب او به عنوان رئیس جمهوری ایران با استقبال به نسبت خوب مجامع بینالمللی و کشورهای غربی روبرو شده است. لوران فابیوس وزیر امور خارجه فرانسه که پیش از این ایران را به ارسال سلاح برای دولت بشار اسد متهم کرده بود، در بیانیهای از انتخاب روحانی استقبال و گفته است: «ما آمادهایم با رئیس جمهور جدید ایران در باره مساله هستهای و سوریه همکاری کنیم.»
جان کری وزیر امورخارجه امریکا نیز از انتخاب روحانی استقبال کرده و اظهار امیدواری کرده است: «امیدواریم دولت ایران به اراده ملت ایران توجه کند و انتخابهای مسئولانه داشته باشد که آیندهای بهتر را برای همه ایرانیها بسازد.» وزارت امور خارجه بریتانیا نیز در بیانیهای اعلام کرده است: «رییسجمهور جدید باید به آنچه نگرانیهای بینالمللی درباره برنامه هستهای ایران خوانده شده بپردازد، رابطهای سازنده را با جامعه بینالمللی به پیش ببرد و وضعیت سیاسی و حقوق بشر برای ملت ایران را بهبود ببخشد.»
کاترین اشتون مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا نیز گفته است: «من همچنان قاطعانه به کارکردن با رییس جمهور جدید ایران در جهت یافتن یک راه دیپلماتیک سریع برای مساله هستهای متعهدم.» وزیر امور خارجه ایتالیا هم ضمن استقبال از پیروزی روحانی اظهار امیدواری کرده است که «گفتوگوهای سازنده» با ایران از سر گرفته شود.
ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه نیز با استقبال از انتخاب روحانی از مواضع او در باره شفافیت برنامه هستهای ایران استقبال کرده است. باراک اوباما رئیس جمهور امریکا هم گفته است که «محتاطانه» به پیروزی حسن روحانی خوش بین است.
حسن روحانی در نخستین کنفرانس خبری خود گفت: «گام نخست ما این است که مانع از تحریمهای جدید شویم و در گام بعدی تحریمهای موجود را کاهش دهیم. او همچنین وعده کرده است که ایران بر شفافیت برنامه هستهای خود بیافزاید و با جامعه جهانی همکاری بیشتری داشته باشد.» این بخش از سخنان او با استقبال امریکا روبرو شده است. به گونهای که آلن ایر سخنگوی فارسی زبان وزارت امور خارجه امریکا گفته است: «چنانچه ایران همکاری کند، ما آمادهایم تحریمها را برداریم.»
در همین حال یک مقام مسئول در شرکت ملی نفت ایران از بازگشت پنج شرکت بینالمللی نفتی به ایران خبر داده است. رشید سیدیان به خبرگزاری مهر گفته است: این پنج شرکت صاحب دانش فنی نفت، دو سال پیش ایران را ترک کردند و اکنون خواستار بازگشت به ایران هستند.
اگر چه او جزئیات بیشتری از این پنج شرکت ارائه نکرده و حسن روحانی هنوز دولت را تحویل نگرفته است، اما تجربه پیشین او در گفتوگوهای هستهای خوشبینی برای گشایش پرونده هستهای ایران و کاهش تحریمها را افزایش داده است.
بازگشت امید گمشده
مجلس شورای اسلامی ایران پیش از تشکیل دولت جدید به طرح احیای سازمان مدیریت و برنامه ریزی رای مثبت داد. احیای این سازمان برنامهریزی و سیاستگذاری در اقتصاد ایران را سامان خواهد بخشید. علاوه بر این حسن روحانی در مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام در سیاستگذاریهای کلان جمهوری اسلامی نقش داشته است و از همکاری اقتصاددانهای این مرکز برخوردار است. بازگشت مدیران و کارشناسان با سابقه به ساختار دولت میتواند سیاستگذاریهای اقتصادی دولت را اصلاح کند.
او گفته است که ثبات و اعتماد را به فضای سیاسی ایران باز میگرداند. کاهش تصدیگری دولت از دیگر برنامههای روحانی برای دولت آینده است. نزدیکی او به حزب اعتدال و توسعه که دارای گرایشهای بازار آزاد است، سرمایهگذاران بخش خصوصی را به بهبود وضعیت و افزایش اطمینان و اعتماد در بازار امیدوار کرده است.