سازمان «بریتیش مسلم تراست» در تازهترین گزارش خود درباره حملات به اماکن مذهبی مسلمانان اعلام کرد که در فاصله ژوئیه ۲۰۲۵ تا ژوئیه ۲۰۲۶ (خرداد ۱۴٠۴ تا خرداد ۱۴٠۵)، بیش از ۷۰ حمله به مساجد ثبت کرده و دامنه این حملات به حدود ۴۰ شهر و منطقه رسیده است.
بر اساس این گزارش، لندن، منچستر و وست میدلندز از کانونهای اصلی این حملات بودهاند و یک مسجد در بیرمنگام طی یک سال دستکم سه بار هدف قرار گرفته است.
این نهاد هشدار داده است که حملات به مساجد سریعتر از تأمین امکانات حفاظتی افزایش یافته و برخی از این مراکز، با وجود خطر تعرض دوباره، ماهها در انتظار دریافت حمایت دولتی ماندهاند.
به گفته این سازمان، پیچیدگی روند درخواست بودجه حفاظتی و تأخیر در رسیدگی، تأمین امنیت نمازگزاران را با موانعی روبهرو کرده و اعلام بودجه بهتنهایی نتوانسته آنها را برطرف کند.
آمار وزارت کشور انگلیس نیز از ابعاد نگرانکننده جرایم علیه مسلمانان حکایت دارد. در سال منتهی به مارس ۲۰۲۵، پلیس انگلیس و ولز چهار هزار و ۴۷۸ جرم با انگیزه نفرت علیه مسلمانان ثبت کرده است. مسلمانان با سهم ۴۵ درصدی، بزرگترین گروه قربانی در آمار جرایم نفرت مذهبی بودهاند.
بر اساس آمار مناطقی که امکان مقایسه با سال قبل وجود دارد، جرایم ثبتشده علیه مسلمانان ۱۹ درصد افزایش یافته است. آمار پلیس لندن در این مقایسه لحاظ نشده، زیرا تغییر سامانه ثبت جرایم، امکان مقایسه دقیق آن با سال گذشته را از بین برده است.
وزارت کشور انگلیس اذعان کرده است که بخشی از جرایم ناشی از نفرت هرگز به پلیس گزارش نمیشود و تغییر روش ثبت نیز بر آمارها اثر میگذارد. از این رو، ارقام منتشرشده همه آزارها و حملاتی را که مسلمانان با آن روبهرو هستند، در بر نمیگیرد و تنها بخشی از ابعاد این معضل را نشان میدهد.
پژوهش مشترک «بریتیش فیوچر» و «بریتیش مسلم تراست» که خردادماه گذشته منتشر شد، تصویر روشنتری از تجربه روزمره مسلمانان ارائه میدهد. در این نظرسنجی که یک هزار و ۱۳ مسلمان در آن شرکت داشتند، ۵۶ درصد پاسخدهندگان گفتهاند طی یک سال گذشته به دلیل مذهب خود با پیشداوری مواجه شدهاند. همچنین ۲۷ درصد چنین برخوردهایی را در خیابان یا حملونقل عمومی، ۱۹ درصد در محل کار یا نهادهایی مانند نظام درمانی و ۳۴ درصد در شبکههای اجتماعی تجربه کردهاند.
این پژوهش، نظرسنجی جداگانهای از دو هزار بزرگسال را نیز در بر میگیرد که بر اساس آن،۶۳ درصد وجود پیشداوری علیه مسلمانان را پذیرفته و ۶۱ درصد از اقدام دولت برای مقابله با نفرت ضد مسلمانان حمایت کردهاند.
نژادپرستی قدیمی در بستر شبکههای اجتماعی
خشونت نژادپرستانه در انگلیس سابقهای طولانی دارد. تاج علی، روزنامهنگار و مورخ انگلیسی که درباره مقاومت جوامع آسیایی در برابر نژادپرستی تحقیق کرده است، قتل «الطاف علی» در شرق لندن در سال ۱۹۷۸ و «اختر علی بیگ» در سال ۱۹۸۰ را از نمونههای خشونت آن دوره توصیف کرده و شکلگیری شبکههای محلی مقابله با نژادپرستی را واکنشی به فضای آن سالها دانسته است.
امروز، سرعت و گستره انتشار اطلاعات نادرست در فضای مجازی، ابعاد تازهای به این تهدید بخشیده است.
کمیته علم، نوآوری و فناوری مجلس عوام در بررسی ناآرامیهای تابستان ۲۰۲۴ به این نتیجه رسید که محتوای گمراهکننده و نفرتپراکن در شبکههای اجتماعی، نقشی مهم در انتقال تنش به خیابانها داشته است.
پس از قتل سه کودک در ساوتپورت در ۲۹ ژوئیه ۲۰۲۴، برابر با هشتم مرداد ۱۴۰۳، ادعای نادرستی در شبکههای اجتماعی منتشر شد مبنی بر اینکه عامل حمله، مسلمان و پناهجو است.
بر اساس گزارش پارلمان انگلیس، ادعاهای نادرست یا فاقد پشتوانه درباره عامل حمله، از هشتم تا نوزدهم مرداد همان سال حدود ۱۵۵ میلیون بار در شبکه اجتماعی ایکس نمایش داده شد. نام جعلی منتسب به مهاجم نیز از طریق قابلیتهای پیشنهاد محتوا و نمایش موضوعات پرطرفدار در شبکههای اجتماعی گسترش یافت.
در همین گزارش آمده است که شمار مطالب حاوی واژه «مسلمان» در آن مقطع ۲۴۲ درصد افزایش یافت. شبکههای اجتماعی همچنین برای هماهنگی تجمعات و تحریک به خشونت به کار گرفته شدند.
پیامد این موج اطلاعات نادرست به فضای مجازی محدود نماند و طی روزهای بعد، چندین شهر انگلیس شاهد آشوب شد و مساجد و هتلهای محل اسکان پناهجویان هدف حمله قرار گرفتند.
کمیته امور داخلی مجلس عوام در بررسی این وقایع اعلام کرد که برخی تجمعات بهسرعت به خشونت کشیده شد. در ساوتپورت، تجمع مقابل مسجد به حمله به این مکان و مأموران پلیس انجامید و در روترهام و تمورث نیز مراکز اقامت پناهجویان هدف آشوبگران قرار گرفت. در تمورث، مهاجمان تلاش کردند هتلی را که ۱۳۵ پناهجو در آن اقامت داشتند، به آتش بکشند.
وقتی نفرت از شعار عبور میکند
آمار پروندههای امنیتی اعلامشده در تابستان امسال نشان میدهد که تهدید علیه مسلمانان همچنان ادامه دارد. پلیس لندن دو ماه پیش در اطلاعیه از متهم شدن نوجوانی ۱۴ ساله به آمادهسازی اقدام تروریستی مرتبط با راست افراطی خبر داد. به گفته پلیس، این اتهام به طرح ادعایی برای هدف قرار دادن دو مسجد در منطقه ساتن در جنوب لندن مربوط بود.
پلیس اعلام کرد که با مسئولان مساجد تماس گرفته و مشاوره و حمایت تخصصی در اختیار آنان قرار داده است. «نیک بلکبرن» از مسئولان پلیس جنوب لندن نیز هشدار داد که نباید تأثیر انباشته چنین حوادثی بر جامعه مسلمانان را دستکم گرفت.
«هلن فلاناگان» رئیس پلیس ضدتروریسم لندن نیز در همان اطلاعیه، حضور فردی با این سن در چنین پروندهای را عمیقاً نگرانکننده توصیف کرد و از افزایش شمار کودکان و نوجوانان در پروندههای این نهاد خبر داد.
چند روز پیش از آن، یک گردهمایی اسلامی در «شرابلند هال» در سافک نیز پس از دریافت اطلاعات درباره تهدید احتمالی، زودتر از موعد پایان یافته بود. پلیس سافک اعلام کرد که خروج شرکتکنندگان با هماهنگی مأموران، مسئولان محلی و برگزارکنندگان انجام شده است.
پلیس این تصمیم را اقدامی احتیاطی خواند، اما پایان زودهنگام مراسم نشان داد که نگرانی از حمله، حتی پیش از وقوع خشونت نیز میتواند فعالیتهای مذهبی و اجتماعی مسلمانان را مختل کند.
مساجد در انتظار حفاظت
دولت انگلیس برای سال مالی ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۷، تا ۴۰ میلیون پوند به برنامه حفاظت از مساجد، مدارس اسلامی و مراکز اجتماعی مسلمانان اختصاص داده است. این بودجه برای تأمین تجهیزاتی مانند دوربینهای مداربسته، سامانههای هشدار و حصار و همچنین استفاده از نیروهای حفاظتی در نظر گرفته شده است.
با این حال، بریتیش مسلم تراست میگوید برخی مساجد تا ۱۸ ماه برای دریافت حمایت منتظر ماندهاند و شماری از درخواستها نیز بدون توضیح رد شده است. این نهاد خواستار تسریع رسیدگی و رفع موانعی شده که دسترسی مراکز در معرض خطر به امکانات حفاظتی را دشوار کرده است.
دولت انگلیس نیز در سند تعریف «خصومت ضد مسلمانان» اذعان کرده است که پیامدهای این پدیده به حمله به مساجد محدود نمیشود. بر اساس این سند، برخی مسلمانان از استفاده از حملونقل عمومی و خدمات درمانی بیم دارند، درباره گزارش جرایم علیه خود مردد هستند و گاه برای حفظ امنیت، به انزوا روی میآورند.
این تصویر، ابعاد اسلامهراسی را فراتر از شمار حملات و میزان خسارت به ساختمانها نشان میدهد. کارشناسان میگویند هنگامی که نگرانی از تعرض، حضور در مسجد، رفتوآمد در خیابان یا استفاده از خدمات عمومی را تحت تأثیر قرار میدهد، امنیت و حقوق برابر شهروندی نیز آسیب میبیند.
در مجموع، افزایش جرایم ضد مسلمانان، تکرار حملات به مساجد و تأخیر در تأمین حفاظت، نشان میدهد که اسلامهراسی در انگلیس به بحرانی در امنیت و حقوق شهروندی مسلمانان تبدیل شده که آثار آن، بنا بر اذعان خود دولت، از ترس حضور در اماکن عمومی تا انزوای اجباری بخشی از این جامعه امتداد یافته است.
تداوم این وضعیت در کشوری که خود را مدافع حقوق بشر و آزادی مذهب معرفی میکند، شکاف میان ادعاهای لندن و واقعیت زندگی مسلمانان را آشکارتر کرده است.
هنگامی که مساجد بارها هدف تعرض قرار میگیرند و ماهها در انتظار امکانات حفاظتی میمانند، اعلام بودجه و محکومیت لفظی پاسخگوی ابعاد بحران نیست. آنچه در معرض تهدید قرار دارد، حق مسلمانان برای زندگی و عبادت بدون ترس است و ناتوانی در تضمین این حق، خطر عادیشدن خشونت علیه آنان و تعمیق شکافهای اجتماعی را تشدید میکند.
