روزنامه لبنانی «الاخبار» در گزارشی تحلیلی نوشت: در میانه تشدید تنشها میان تهران و واشنگتن، اعلام خبر یک دیدار سهساعته میان مقامهای آمریکایی و ایرانی در نیویورک، بار دیگر گمانهزنیها درباره باز شدن روزنهای دیپلماتیک را افزایش داده است؛ با این حال، مواضع تهران نشان میدهد هرگونه مذاکره احتمالی، مشروط به پذیرش شروط مشخص ایران برای پایان جنگ و رفع فشارها خواهد بود.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، از دیداری «مثمرثمر» میان مقامهای آمریکایی و اعضای هیئت ایرانی حاضر در نیویورک خبر داده است؛ نشستی که در آن استیو ویتکاف، فرستاده ترامپ در امور خاورمیانه، و جرد کوشنر، داماد او، نیز حضور داشتهاند.
ترامپ همچنین گفته است دور دیگری از گفتوگوها بهزودی برگزار خواهد شد و ابراز امیدواری کرده که واشنگتن بتواند با تهران به توافق برسد. شبکه «سیبیاس» نیز به نقل از ویتکاف گزارش داده که این دیدار «بهخوبی پیش رفته» و او پس از آن احساس بسیار خوبی دارد.
با این حال، طرف ایرانی تاکنون درباره اظهارات ترامپ موضع رسمی اعلام نکرده است. یک منبع دیپلماتیک در تهران به روزنامه «الأخبار» گفته است دیدار میان ترامپ و مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، در حال حاضر در برنامه هیئت ایرانی قرار ندارد.
این منبع تأکید کرده است که ایران همواره از گفتوگو و دیپلماسی برای پایان دادن به جنگ استقبال کرده، اما وارد «بازی دیپلماسی نمایشی» مورد نظر ترامپ نخواهد شد؛ چراکه چنین روندی به گفته او، نتیجه ملموسی به همراه ندارد.
تهران به دنبال تغییر روایت در سازمان ملل
پزشکیان قرار است در هشتاد و یکمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل سخنرانی کند؛ حضوری که در شرایط تشدید تنشهای منطقهای، برای تهران اهمیت ویژهای دارد.
ایران از تریبون سازمان ملل برای ارائه روایت خود از جنگ استفاده خواهد کرد؛ روایتی که در نقطه مقابل ادعای واشنگتن قرار دارد. آمریکا تلاش میکند تهران را عامل بحران و تهدیدکننده اقتصاد جهانی از مسیر تنگه هرمز معرفی کند، در حالی که ایران اقدامات خود را دفاع از کشور در برابر حملات خارجی و اقدامی بازدارنده میداند.
بر همین اساس، انتظار میرود پزشکیان ضمن تأکید بر آمادگی ایران برای دفاع از خود، بر آمادگی تهران برای مذاکره نیز تأکید کند؛ البته بهگونهای که مذاکره بهعنوان عقبنشینی ایران تعبیر نشود.
تهران برای پایان جنگ نیز شروط مشخصی را مطرح کرده است؛ از جمله توقف حملات، رفع محاصره، آزادسازی داراییهای مسدودشده و تضمین اجرای هر توافق احتمالی.
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی و رئیس تیم مذاکرهکننده ایران، نیز در همین زمینه گفته است: «مذاکره هم میدان نبرد است؛ دیپلماسی تسلیم نیست، بلکه تبدیل قدرت میدان به دستاورد سیاسی است.»
رایزنی تهران برای جلوگیری از اجماع ضدایرانی
پزشکیان و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، علاوه بر حضور در نشستهای سازمان ملل، رایزنیهای گستردهای با مقامهای کشورهای مختلف خواهند داشت.
هدف این رایزنیها، آنگونه که در گزارش مطرح شده، جلوگیری از شکلگیری اجماع بینالمللی علیه ایران و تقویت موضع تهران در نهادهای چندجانبهای مانند سازمان همکاری شانگهای و بریکس است.
در همین زمینه، «ایرنا» اعلام کرده است که انتظار نمیرود سفر پزشکیان و عراقچی به نیویورک مستقیما به توافقی جامع برای پایان جنگ منجر شود، اما میتواند آغازگر مسیر تازهای برای دیپلماسی و دستیابی به راهکاری پایدار برای پایان درگیریها باشد؛ مسیری که در نهایت به اراده واشنگتن برای پذیرش راهحل سیاسی و دیپلماتیک بستگی دارد.
از سوی دیگر، نگرانی درباره پیامدهای اقتصادی ناامنی در تنگه هرمز افزایش یافته است. قطر و پاکستان، بهعنوان میانجیگران اصلی گفتوگوهای تهران و واشنگتن، بر ضرورت ادامه رایزنیها برای پایان جنگ و بازگشت به مسیر دیپلماسی تأکید دارند.
دیدار ترامپ و شی؛ قطعه مهم پازل آینده
در این میان، دیدار برنامهریزیشده دونالد ترامپ و شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، که قرار است فردا برگزار شود، میتواند از مهمترین رویدادهای دیپلماتیک روزهای آینده باشد.
بر اساس تحلیل این گزارش، ترامپ در آستانه انتخابات میاندورهای کنگره آمریکا در نوامبر، با سه گزینه کلی روبهرو است: بازگشت به جنگی گسترده علیه ایران، ادامه وضعیت فرسایشی کنونی یا حرکت به سمت راهحل دیپلماتیک.
از این منظر، نتیجه رایزنی ترامپ و شی میتواند بر تصمیمهای آینده واشنگتن درباره ایران و نحوه مدیریت بحران منطقه تأثیرگذار باشد.
