آمریکاییها دیروز و برمبنای زمانبندی تعیینشده، پایگاه عینالاسد عراق را تخلیه کردند. البته نیروهای این پایگاه به شمال عراق هم منتقل شدند. همزمان فوأد حسین وزیر خارجه عراق به تهران آمد و در بخشی از نشست خبری هم عباس عراقچی اشارهای به تخلیه پایگاه آمریکایی داشت و آن را نشانی از استقلال و افزایش ثبات سیاسی در عراق دانست. سفر فوأد حسین به تهران در شرایط عبور ایران از جنگ تروریستی و فضاسازی رسانههای بیگانه از شرایط داخلی ایران و همچنین در آستانه تغییرات کابینه عراق و تهدید شدن امنیت منطقه توسط آمریکا، صورت گرفته است؛ موضوعی که در روزهای گذشته به محل اصلی نگرانی کشورهای منطقه تبدیل شده است.
ایران و کشورهایی مثل عراق موضوعاتی مشترک در مسائل امنیتی دارند. براین اساس تقویت روابط دوجانبه، گفتوگو در مورد امنیت منطقه، تمرکز روی قراردادهای دو طرف چه در موضوع انرژی و چه در مسائل امنیتی از جمله محورهای حائز توجه این سفر است. نکته مهم دیگر سفر وزیر خارجه عراق تبیینی است که در خصوص اقدامات تروریستی علیه ایران در دیماه صورت گرفت؛ نکتهای که صراحتاً در اشارات وزیر خارجه عراق مورد تأکید قرار گرفت. فوأد حسین علاوه بر دیدار و گفتوگو با همتای ایرانی خود، گفتوگو و دیداری با محمدباقر قالیباف رئیس مجلس و علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی داشت. وزیر خارجه عراق در گفتوگو با رئیس مجلس ایران به ماجرای جنگ تروریستی علیه ایران در دیماه اشاره و تأکید کرد که «تحلیلهایی که در جریان این سفر به دست آوردیم برای تنویر افکار عمومی بینالمللی بسیار مهم است.» فوأد حسین به این موضوع نیز اشاره کرد که «حقایق جنگ تروریستی اخیر در ایران را برای همتایان بینالمللی خود تبیین خواهد کرد.»
در همین زمینه «فرهیختگان» با سیدرضا صدرالحسینی، کارشناس مسائل بینالملل گفتوگو کرده تا به بررسی ابعاد مهم این سفر و اثراتی که در روابط دوجانبه خواهد داشت بپردازد. متن این گفتوگو را در ادامه میخوانید.
معنای سفر وزیر خارجه عراق به تهران در موقعیت فعلی با توجه به شرایط فعلی منطقه چیست؟
روابط گسترده و عمیق دو کشور همسایه و مسلمان جمهوری اسلامی ایران و عراق، روابطی است که در حوزه اقتصادی، سیاسی، تمدنی، امنیتی و دفاعی در هم تنیده است. رفت و آمد مقامات ارشد دو کشور موضوعی طبیعی است. تعمیق و گسترش روابط نیز امری معمول است که توسط دو کشور انجام میشود. فوأد حسین به ایران آمد تا از نزدیک امنیت ایران را مشاهده کند و از نزدیک سیل گزارشها و اخبار نادرست که در منطقه و خارج از آن، منتشر شده را ارزیابی کند. او میتواند به عنوان شاهد عینی، اقتدار، حاکمیت و طبیعی بودن زندگی مردم را به کشورهای عربی منتقل کند.
با توجه به تغییر دولتی که در عراق به روی کار خواهد آمد، تأکید بر توافقات گذشته در آستانه این تغییر میتواند روابط دو کشور را در دولت آینده نیز استحکام ببخشد. در شرایط کنونی رفت و آمد مقامات و هیئتهای سیاسی قطعاً میتواند خط بطلانی روی شایعاتی که در خصوص جمهوری اسلامی ایران مطرح شده، بکشد. حمایت کشورهای منطقه در خصوص تحولات اخیر و تبدیل اعتراضات به اغتشاشات و اقدامات تروریستی داعشگونه که در پنجشنبه و جمعه در کشور ایجاد شد، قابلتوجه و ارزشمند است.
نکته دیگر سطح روابط اقتصادی دو کشور و نیاز دو کشور به تعاملات تجاری و اقتصادی است. به نظر میرسد در آستانه افزایش سرما در عراق و نیاز این کشور به گاز و برق، از موضوعاتی است که میتواند در راستای افزایش مبادلات اقتصادی مؤثر باشد. نکته دیگر مسائل امنیتی است. مسئله امنیت دو کشور که برای مقامات ارشد و مردم کشورها اهمیت ویژهای دارد و بهعنوان یکی از محورهای گفتوگو مطرح شده است. دیدار وزیر خارجه عراق با دبیر شورای عالی امنیت ملی نیز نشاندهنده اهمیت اجرایی شدن توافقات امنیتی و افزایش تعاملات در این حوزه قابل تفسیر است.
چقدر این گزاره را محتمل میدانید که آقای فوأد حسین حامل پیامی از سمت آمریکا بوده باشند؟
در حال حاضر موضوع مذاکره آمریکا و ایران به بنبست راهبردی رسیده است. نکته دیگر اینکه ضمن احترام به کسانی که در خصوص صلح و امنیت در حال تلاشند اما باید به این نکته اذعان کنیم که مسئله مذاکره نیازمند واسطه نیست؛ چرا که در حین مذاکره با موشکهای آمریکا روبهرو شدیم که در جنگ ۱۲ روزه هزینههایی برای ملت ایران و در مقابل سرزمینهای اشغالی و پایگاههای نظامی آمریکا در منطقه ایجاد کرده است.
در اقدامات تروریستی در هفتههای اخیر با فرماندهی مستقیم ترامپ برای بلعیدن جمهوری اسلامی و افزایش هزینههای جانی و مالی برای مردم ایران روبهرو بودیم. براین اساس مسئله مذاکره بین جمهوری اسلامی و آمریکا در حال حاضر با دیوار بلندی روبهروست که پذیرش و شنیدن پیام آمریکا برای ملت ایران امکانپذیر نخواهد بود. ضمن آنکه ترامپ مستقیماً با گفتوگو با رسانهها و توییت جمهوری اسلامی ایران و مقامات ایران را خطاب قرار میدهد. براین اساس به نظر میرسد فضا به گونهای نیست که پیام از جانب مقامات آمریکایی، قابل شنیدن باشد.
همزمان با حضور وزیر خارجه عراق در تهران، خبر تخلیه پایگاه آمریکایی عینالاسد نیز طرح شد. تخلیه این پایگاه در این بازه زمانی میتواند چه معنایی داشته باشد؟ آیا ارتباطی به تهدیدات ایران در روزهای اخیر دارد؟
پیش از اینکه موضوع را به مسئلهای بین روابط ایران و آمریکا متصف کنیم باید توجه کرد که آمریکا در موضوع دخالت در امور داخلی عراق و بهویژه انتخابات پارلمانی اخیر شکست سختی خورد. پارلمان جدید عراق خواستار خروج نیروهای آمریکایی از عراق است. روشن است که یکی از قولهای اعضای جدید پارلمان عراق و بیش از ۱۷۰ نماینده این کشور که رویکردهای مقاومتی و استقلالخواهانه دارند، مسئله خروج نیروهای آمریکایی است. به همین منظور به نظر میرسد که آمریکا با توجه به فشار افکار عمومی و سیاسی مردم عراق، این اقدامات را انجام میدهد. البته باید به این نکته توجه کرد که مردم، پارلمان و مقامات سیاسی و مذهبی عراق هنوز به انتظارات بحقشان نائل نشدند؛ چرا که بخشی از نیروهای خارجشده از عینالاسد به بعضی دیگر از پایگاههای آمریکایی در شمال عراق منتقل شدند. براین اساس میتوان گفت مسئله خروج نیروهای آمریکایی، خواست مستمر مردم و نمایندگان عراق است. این خروج نشاندهنده حرکت عراق به سمت استقلال کامل است. نباید نسبت به این اتفاق، مسائل بین ایران و آمریکا مطرح شود.
همزمان با تهدید حمله آمریکا به ایران، کشورهای منطقه از این اقدام ابراز نگرانی کردند. این ابراز نگرانی در چه قالبی، قابل تحلیل است و علت آن را چه میدانید؟
اصلیترین موضوع در خصوص حساسیت کشورهای منطقه در هر منازعه نظامی در منطقه، مسئله امنیت مرزهای خود و مردمشان است و نکته دیگر آنکه هر جنگی که از فضای مشخص خارج شود، کنترل آن دشوار خواهد بود و احتمال آسیب دیدن مراکز مهم و حیاتی کشورهای منطقه در هر جنگی وجود دارد و قطعاً منطقه غرب آسیا و جنگ و تهاجم نظامی آمریکا، علیه ایران نیز از این مسئله مستثنی نخواهد بود. ضمن اینکه جمهوری اسلامی با صراحت و شفافیت کامل به همه کشورهای میزبان پایگاه نظامی آمریکا در منطقه اعلام کرده بود که از هر نقطه در خاک کشورهای همسایه به منافع جمهوری اسلامی ایران، تهاجم نظامی صورت گیرد، آن منطقه، منطقه جنگی محسوب خواهد شد و قطعاً پاسخ لازم توسط قوای دفاعی و تهاجمی ما داده خواهد شد.
نکته دیگر اینکه در فضای رسانهای منطقه موضوعی به نام گفتوگوی برخی کشورها از جمله مصر، قطر، امارات، عربستان و ترکیه با آمریکا برای عدم حمله نظامی به جمهوری اسلامی مطرح میشود. باید به این موضوع توجه داشته باشیم که ایران از هیچ یک از کشورها، درخواستی در خصوص رساندن پیام جمهوری اسلامی به آمریکا نداشته است و به نظر میرسد این عقلانیت در بخش قابلتوجهی از کشورهای منطقه به وجود آمده که جمهوری اسلامی خواستار امنیت پایدار در منطقه است. تهران میتواند با توانمندیهای بومی خود از منافع و امنیت ملیاش، دفاع کند. براین اساس کسانی که از گفتوگوها یا ارسال پیامهای احتمالی کشورها با آمریکا، برداشتی به جز این داشته باشند، قطعاً برداشت دقیق و صحیحی نخواهد بود. تأکید جمهوری اسلامی بر این است که منطقه عاری از هرگونه تهاجم نظامی، چه توسط رژیم صهیونی به کشورهای منطقه و چه توسط آمریکا علیه کشورهای منطقه باشد. ایران در بالاترین سطح اعلام کرده است که خواستار جنگ نیست، جنگطلب نخواهد بود؛ اما برای هرگونه جنگی آمادگی کامل را دارد و همه تدابیر را اتخاذ کرده است.
آن روی دیگر سفر فؤاد حسین به ایران
همچنین در همین زمینه وطن امروز نوشت: سفر فؤاد حسین به تهران، بویژه در شرایط کنونی، یک گمانهزنی غیررسمی را هم به میان کشیده است. اینکه ایالات متحده آمریکا برای جلوگیری از هرگونه افزایش تنش با ایران، دست به دامان عراق شده است. در رسانهها و منابع رسمی، دلیل سفر وزیر خارجه عراق به ایران گفتوگو درباره روابط دوجانبه و منطقهای عنوان شده اما برخی رسانههای خارجی از جمله روزنامه «نشنال» و «مونت کارلو»، مدعی شدهاند فؤاد حسین حامل پیام آمریکا به ایران بوده است.
در همین رابطه برخی رسانهها خبر دادهاند «سفر وزیر خارجه عراق به تهران با هدف انتقال پیام کاهش تنش از سوی ایالات متحده با ایران و با هدف جلوگیری از هرگونه تشدید بیشتر تنش بین ایالات متحده و ایران انجام میشود». این رسانه همچنین مدعی شده «سفر حسین به تهران همزمان با ارتباط مداوم او با نماینده ویژه ترامپ برای مذاکره با ایران و همچنین هماهنگی عراق و عربستان سعودی برای حمایت از موفقیت این ماموریت است». در همین حال روزنامه «نشنال» نیز در ادعایی مشابه، به نقل از یک مقام ناشناس تاکید کرده وزیر خارجه عراق پیام کاهش تنش آمریکا را به ایران برده است. آن هم درست پس از اینکه به صورت تلفنی با همتایان فرانسوی، ترکیهای و سعودی خود درباره تشدید تنشهای منطقهای و راههای کاهش تنش گفتوگو کرده است. بر فرض صحت چنین ادعایی، یعنی ارسال پیام کاهش تنش از سوی آمریکا به ایران از طریق عراق، باید به این موضوع توجه داشت که در روزها و هفتههای اخیر اساسا رئیسجمهور آمریکا بود که تشدید تنش با ایران و حتی حمله نظامی به کشورمان را دنبال میکرد و اگر قرار بر توقف تنش هم باشد، این وظیفه دولت آمریکا است نه ایران که کاهش تنش را در دستور کار قرار دهد.
در همین رابطه اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه در جریان نشست خبری اخیر خود با خبرنگاران تاکید کرد: آمریکا مسؤول تشدید تنش با ایران است. بقائی تشریح کرد: این ایران نیست که از خلیجفارس به سمت مرزهای آمریکا لشکرکشی کرده باشد یا در امور داخلی آمریکا دخالت کند؛ این آمریکاست که در امور ایران و منطقه دخالت میکند.
در هفتههای اخیر دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا با حمایت و پشتیبانی صریح خود از گروههای مسلح تروریست، پروژه آشوب و ناامنی در ایران را کلید زد به طوری که در روزهای پایانی هفته گذشته نیز، با طرح ادعای دروغ تصمیم ایران برای اعدام ۸۰۰ نفر از آشوبگران بازداشتشده، در آستانه حمله نظامی به کشورمان بود؛ اقدامی که با هشدارهای قاطع ایران و هراس آمریکا از اینکه فردای روز حمله به ایران چه بر سر اسرائیل و منطقه خواهد آمد، منجر به عقبنشینی ترامپ شد. از سوی دیگر، تظاهر ترامپ برای حمایت از مردم ایران هم کاملا دروغین و ریاکارانه است، چرا که این ادعا که آمریکا به دنبال نجات ایرانیان است، در تضاد کامل با اقدامات واشنگتن قرار دارد. مثلا ۷ ماه قبل، در جنگ ۱۲ روزه بود که آمریکا ضمن حمایتهای همهجانبه از اسرائیل، به طور علنی در حمله رژیم صهیونیستی به ایران مشارکت کرد؛ حملات تجاوزکارانهای که منجر به شهادت بیش از ۱۰۰۰ نفر از مردم شد و چند هزار نفر زخمی بر جا گذاشت. طبق آمار رسمی وزارت بهداشت ایران و سازمان هلالاحمر، بیش از ۷۰ درصد شهدا و زخمیها مردم عادی بودند، از جمله دهها کودک که در مناطق مسکونی هدف قرار گرفتند. از طرفی، مسبب اصلی وضعیت اقتصادی فعلی ایران نیز، خود آمریکا بویژه ترامپ است.
ترامپ در دوره اول ریاستجمهوری خود تحریمهای بیسابقهای علیه ایران اعمال کرد که شامل ممنوعیت فروش نفت، محدودیتهای بانکی و تحریم شرکتهای خارجی بود؛ تحریمهایی که به «کمپین فشار حداکثری» علیه ایران معروف شد. در یک سال اخیر نیز ترامپ پس از ورود دوباره به کاخ سفید، تحریم علیه ایران را تشدید کرده که این بار به «کمپین فشار حداکثری ۲» معروف شده است، بنابراین باید او و آمریکا را مسبب وضعیت فعلی اقتصاد ایران، شریک جرم حمله اسرائیل به کشورمان و کشتار ایرانیان بدانیم.
بر همین اساس است که به اعتقاد بسیاری از کارشناسان، این پیام دولت آمریکا، یک نوع عملیات فریب مجدد است.
