از سال 2016 تاکنون، درمجموع 5 سال ریاست جمهوری، ترامپ تهدیدات متعددی را علیه ایران اعلام داشته است. او برخی را عملی و از برخی دیگر، عقبنشینی کرده است. بیشترین عقبنشینی ترامپ تاکنون، در موضوع جنگ تمامعیار و درگیری طولانیمدت با ایران بود.
ترامپ از همان ابتدا میگفت که از برجام خارج خواهد شد و در سال 2018، این اقدام را عملی کرد. در همان زمان اعلام کرد که 3 هدف دارد که شامل حذف برنامه هستهای، نابودی توان موشکی و حذف پشتوانههای منطقهای ایران بود. او اظهار داشت برای رسیدن به این اهداف، از گزینه نظامی هم استفاده خواهد کرد. اما در آن سالها، صرفا به افزایش تحریمها مشغول بود.
1. جنگ و پهپاد گلوبال هاوک
در سال 1398، زمانی که پهپاد گلوبالهاوک آمریکا وارد حریم هوایی جنوب کشور شد، سامانه پدافندی ایران، این پهپاد را سرنگون کرد. ترامپ در ابتدا گفت: «ایران اشتباه بسیار بزرگی مرتکب شده» و برای بررسی این ماجرا، جلسهای تشکیل شد. همچنین، در حاشیه دیدار با نخستوزیر کانادا، خبرنگار از ترامپ پرسید که آمریکا چه واکنشی به ایران نشان خواهد داد و او گفت: «خواهید دید.»
پس از این اظهارات، ترامپ مدعی شد که برای حمله به 3 هدف در ایران، آماده شده بود؛ اما ده دقیقه قبل از عملیات، آن را متوقف کرد.
در کنار این پهپاد جاسوسی، یک هواپیمای نظامی آمریکا با 38 سرنشین نیز حضور داشت که میتوانست هدف سامانه پدافندی ایران باشد. بعد از انتشار اخبار حضور این هواپیما، ترامپ در واکنش گفت: «ایران به یک پهپاد آمریکایی در دریای عمان شلیک کرد. یک هواپیما با ۳۸ سرنشین نیز در تیررس ایران بوده است؛ اما ایرانیها تصمیم گرفتند که به آن هواپیما شلیک نکنند. این تصمیم مقامات ایرانی خردمندانه بود و ما بابت این تصمیم از آنها سپاسگزاریم.»
بهطورکلی روند ترامپ در ماجرای گلوبال هاوک، این بود که از جنگ با ایران، به تشکر رسید و درنهایت گفت آماده است بدون پیششرط با ایران مذاکره کند.
2. پایگاه عینالاسد و ماجرای 52 نقطه
یکی از مهمترین اقدامات ترامپ علیه ایران، ترور شهید سلیمانی است. اما باید توجه داشت که شهادت حاج قاسم باوجود بزرگ بودن مسئله، یک عملیات تروریستی بیرون از مرزهای ایران بود. در واکنش به این اقدام تروریستی، ایران بهطور رسمی و از مبدأ خاک خود، پایگاه عینالاسد آمریکا در عراق را موشکباران کرد.
پیش از انجام عملیات، آمریکا از طریق سفارت سوئد هشدار داده بود که اقدامی انجام ندهید. ترامپ نوشته بود: «ایران بسیار جسورانه درباره هدف قرار دادن منافع ایالاتمتحده صحبت میکند. اگر ایران به آمریکاییها یا داراییهای آمریکا حمله کند، 52 نقطه در سطح بسیار مهم، سریع و سخت موردحمله قرار خواهند گرفت.»اما بعد از حمله ایران به منافع آمریکا، ترامپ هیچ واکنش نظامی انجام نداد.
3. حمله به هستهای و جنگ 12 روزه
در جنگ 12 روزه، آمریکا رویای دیرینه خود را عملی و به تأسیسات هستهای ایران حمله کرد. اما این اقدام، بیش از آنکه ورود آمریکا به جنگ تمامعیار با ایران باشد، راهی برای نجات اسرائیل از موشکها و پایان دادن به جنگ بود.
البته طبق ارزیابیهای اطلاعاتی و امنیتی آمریکا، برنامه هستهای ایران نابود نشد و فقط برای چند ماه، به عقبافتاده است. نیویورکتایمز در گزارشی تأکید کرد: «یافتههای طبقهبندیشده نشان میدهد که حمله آمریکا، ورودیهای تأسیسات را مسدود کرده؛ اما ساختمانهای زیرزمینی آنها را فرونریخته است.»
ترامپ هشدار داده بود که ایران نباید اقدامی تلافیجویانه انجام دهد. اما بعد از حمله ایران به پایگاه العدید، ترامپ برای آنکه خود را به عدم حمله مجدد قانع کند، مدعی شد ایران از قبل به امریکا اطلاع داده بود و تشکر کرد.
4. اغتشاشات و راهی که ترامپ نرسید
با شروع اغتشاشات اخیر، تهدیدات نظامی ترامپ شدت یافت. او مدعی بود که اگر ایران با اغتشاشگران و تروریستهای مسلح در خیابانها برخورد کند، آمریکا از آنها حمایت خواهد کرد. او همچنین خطاب به اغتشاشگران گفت که ادامه دهید و نهادها را تصرف کنید، کمک در راه است.
اما بهیکباره انبوهی از خبرها مبنی بر عقبنشینی ترامپ و تعلیق حمله، مطرح شد. برخی منابع خبری گزارش دادند که نتانیاهو از ترامپ خواست حمله را متوقف کند. ترامپ نیز گفت که خودش را متقاعد کرده تا از حمله به ایران دست بکشد.
در آینده چه خواهد شد؟
در روزهای اخیر، تحرکات نظامی آمریکا در منطقه و تهدیدات ضمنی ترامپ، دوباره شدت یافته است. ناو آبراهاملینکن به سمت منطقه در حال حرکت است و ترامپ دراینباره میگوید ما یک ناوگان عظیم نظامی داریم که بهطور گسترده بهسوی ایران در حال حرکت است و شاید مجبور نباشیم از آن استفاده کنیم.
مسئله این نیست که بگوییم قطعا جنگ میشود یا قطعاً نمیشود؛ اما با توجه به رفتار چندساله ترامپ در قبال ایران، میتوان گفت که او اقداماتی را انجام میدهد؛ اما تاکنون بهشدت از درگیری کلان و تمامعیار، پرهیز و عقبنشینی داشته است.
در همین رابطه، به گزارش رویترز، یک مقام ارشد ایرانی هشدار داده که جمهوری اسلامی هرگونه اقدام در هر سطحی را، اینبار بهعنوان جنگ تمامعیار تلقی کرده و طبق آن پاسخ میدهد. از طرفی دیگر، ایران هشدار داده است اقدام و بحران علیه خود را، به بحران برای همه بازیگران منطقهای تبدیل خواهد کرد.
تهدیدات رسمی و غیررسمی ایران، میتواند ترامپ را از ترس جنگ طولانی و گسترده، منصرف کند. البته ممکن است فشار اسرائیل و رفتارهای دیوانهوار ترامپ، او را نهایتا در چاله جنگ با ایران اندازد.
