پالایشگاه نفت حیفا، متعلق به شرکت پالایش نفت بازان در شمال سرزمینهای اشغالی نزدیک ساحل دریای مدیترانه واقع شده و یکی از کلیدیترین مراکز تامین انرژی داخلی اسرائیل است. این تاسیسات ظرفیت پالایش نزدیک به ۱۹۷ هزار بشکه نفت خام در روز را دارد و بخش عمدهای از نیاز بنزین، گازوئیل و سوخت حملونقل اسرائیل را تأمین میکند، به همین دلیل آسیب دیدن آن، پیامدهای اقتصادی و امنیتی گستردهای به دنبال دارد.
در جریان جنگ دوازده روزه میان ایران و اسرائیل در ۱۳ تا ۱۷ ژوئن ۲۰۲۵، جمهوری اسلامی ایران با استفاده از موشکهای بالستیک و هدایتشونده، حملات گستردهای را علیه اهداف مهم اسرائیل انجام داد که پالایشگاه حیفا یکی از اصلیترین اهداف آن بود. در شب ۱۵ ژوئن ۲۰۲۵، موشکها به نیروگاه تولید برق و استیم وابسته به پالایشگاه اصابت کردند؛ واحدی حیاتی که برق و بخار لازم برای عملیات پالایش را تأمین میکرد و آسیب دیدن آن باعث توقف کامل یا محدود فعالیت بخشهای مهم پالایشگاه شد.
بر اساس بیانیه رسمی گروه بازان و گزارش رسانههای عبری، حمله ایران به خطوط لوله، مخازن سوخت و تجهیزات کلیدی پالایشگاه خسارت وارد کرد و سه کارمند این شرکت کشته شدند. این اتفاق، علیرغم تلاش اولیه مقامات اسرائیلی برای پنهانسازی ابعاد خسارت، پس از انتشار تصاویر رسانههای بینالمللی، به یک نقطه عطف در تحلیل امنیت انرژی اسرائیل تبدیل شد. در هفتههای پس از حمله، گروه بازان و وزارت انرژی اسرائیل تلاش کردند روند بازسازی را مدیریت کنند. برخی بخشهای پالایشگاه بهصورت مرحلهای فعالیت خود را از سر گرفتند، اما بازگشت کامل به ظرفیت پیشین تولید تا ماه اکتبر ۲۰۲۵ (مهر ماه) زمانبر بود.
ایلی کوهن، وزیر انرژی اسرائیل در گفتوگو با روزنامه یدیعوت آحارونوت، ضمن اشاره به خسارت وارد شده به خطوط اصلی پالایش و مخازن سوخت، مدعی شد پالایشگاه فعالیت کامل خود را از سر گرفته است، اما تحلیلگران داخلی تاکید کردند که بازسازی کامل زیرساختها هنوز زمان و منابع قابل توجه میطلبد و عملکرد پایدار و ظرفیت پیشین هنوز به طور کامل بازیابی نشده است. حمله به پالایشگاه حیفا، علاوه بر پیامدهای عملیاتی، بحث امنیت و محل استقرار این تاسیسات را نیز دوباره مطرح کرد. وزیر انرژی پیشنهاد داد پالایشگاه به منطقه میشور روتِم در نقب منتقل شود تا زیرساختهای حیاتی در مکان امنتری قرار گیرد و فرصتهای شغلی جدید ایجاد شود. منتقدان داخلی، با اشاره به موقعیت پرتراکم و ساحلی پالایشگاه، بر ریسک حملات آینده و آلودگی محیطزیست تأکید کردند و جابجایی آن را ضروری دانستند.
از منظر اقتصادی، توقف یا آسیب دیدن پالایشگاه حیفا منجر به کمبود سوخت داخلی، سهمیهبندی و افزایش قیمت بنزین و گازوئیل شد و رژیم اسرائیل برای جبران آن مجبور به افزایش واردات سوخت پالایششده گردید. در شرایطی که پالایشگاه اشدود نیز به دلیل تعمیرات برنامهریزیشده ظرفیت کامل تولید را نداشت، فشار بر بازار داخلی سوخت و تراز تجاری افزایش یافت. تحلیلها نشان میدهد خسارات وارد شده ممکن است صدها میلیون تا میلیاردها دلار هزینه برای بازسازی و زیان تولید به همراه داشته باشد.حمله به پالایشگاه حیفا همچنین ابعاد زیستمحیطی قابل توجهی داشت. انفجارها و آتشسوزیها باعث انتشار آلایندهها و تهدید منابع آب، خاک و هوای منطقه شد و نگرانیهای کارشناسان محیطزیست و گروههای مدنی را تشدید کرد. این موضوع در کنار بحث جابجایی پالایشگاه، یکی از مباحث داغ رسانهها و محافل تحلیلی اسرائیل بوده است.
همزمان با ادامه مشکلات ساختاری در صنعت پالایش نفت اسرائیل پس از حمله موشکی ایران، رژیم صهیونیستی در ۲۲۴ روز گذشته عملاً بخشی از نیاز داخلی بنزین، گازوئیل و سایر فرآوردههای نفتی را از بازار جهانی وارد کرده است. گزارشهای بینالمللی نشان میدهند که با خاموش ماندن مقطعی پالایشگاه حیفا و تعمیرات پالایشگاه اشدود، اسرائیل به واردات سوخت وابسته شده و حجم واردات فرآوردههای نفتی از جمله گازوئیل، بنزین و سوخت جت به سطحی بیسابقه رسیده است.دادههای کارشناسی حاکی از آن است که رژیم صهیونیستی مجبور شده واردات بنزین و دیزل خود را از کشورهای مختلف افزایش دهد که از جمله کشورهای مبدا، قبرس، روسیه، مصر، پرتغال و دیگر صادرکنندگان اروپایی و مدیترانهای بودهاند تا کمبود تولید داخلی جبران شود. این روند افزایشی واردات سوخت نه تنها فشار بر زنجیره تأمین و زیرساختهای بندری را تشدید کرده، بلکه هزینههای واردات انرژی و قیمت سوخت برای مصرفکنندگان داخلی را نیز بالاتر برده است، موضوعی که تحلیلگران بازار انرژی آن را یکی از پیامدهای مستقیم آسیب دیدن پالایشگاه حیفا میدانند.وبسایت «گلوبال پترول پرایسز» (GlobalPetrolPrices) اعلام کرد قیمت بنزین ۹۵ اکتان در اسرائیل در ۱۹ ژانویه ۲۰۲۶ حدود ۷.۱۰ شِکِل در هر لیتر بوده که معادل تقریبی ۲.۲ تا ۲.۳ دلار آمریکا است و نشاندهنده تداوم فشار بازار سوخت در این رژیم است.همچنین روزنامه «جروزالم پست» گزارش داد که قیمت بنزین در ابتدای ژانویه برای نخستین بار طی بیش از دو سال به زیر ۷ شِکِل رسید (حدود ۶.۸۵ شِکِل معادل نزدیک به ۲.۱۵ دلار)، اما با وجود این کاهش مقطعی، سطح قیمت سوخت همچنان بالا باقی مانده است.
در همین حال، طرح جابجایی پالایشگاه به مکانی امنتر نشان میدهد مقامات اسرائیل به رغم ادعاهای اولیه، هنوز نیاز به بازنگری در سیاستهای انرژی و امنیت زیرساختها را درک کردهاند، اما تاکنون اقدامی عملی برای تحقق آن انجام نشده است.
