«رأیالیوم» در یادداشتی به قلم خالد الجیوسی به سخنان دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا اشاره کرده که گفته است: رئیس فعلی سوریه را من در این موقعیت قرار دادم و او کار بزرگی انجام میدهد. سوریه اکنون با گامهای ثابت به سمت وحدت حرکت میکند.
به نوشته این روزنامه، سخنان ترامپ روایت رسمی درباره نحوه تحولات سوریه در دسامبر ۲۰۲۴ را با تردید مواجه میکند؛ تحولاتی که به سقوط دولت بشار اسد و روی کار آمدن هیئت تحریر الشام به ریاست احمد الشرع انجامید.
رأیالیوم معتقد است سخنان ترامپ میتواند این برداشت را تقویت کند که تحولات دمشق صرفا نتیجه یک عملیات نظامی میدانی نبوده، بلکه در چارچوب تفاهمهای گستردهتر بینالمللی صورت گرفته است؛ موضوعی که پیشتر نیز برخی مقامات منطقهای به آن اشاره کرده بودند.
در همین راستا، هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه، پیشتر اعلام کرده بود سقوط نظام اسد نتیجه یک عملیات گسترده نظامی نبود، بلکه در چارچوب یک تفاهم صورت گرفت که خروج او از کشور را تسهیل کرد. وی تأکید کرده بود اگر چنین توافقی وجود نداشت، دمشق شاهد درگیریهای خونین میشد؛ اظهاراتی که بهنوعی نشاندهنده توانمندی ارتش پیشین سوریه در صورت نبود توافق سیاسی تلقی شده است.
این یادداشت همچنین به موضع روسیه اشاره میکند. سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، پیشتر هرگونه «خیانت» به اسد را رد کرده و تحولات سوریه را موضوعی داخلی خوانده بود.
در بخش دیگری از این گزارش آمده است که اظهارات ترامپ میتواند برخی تحولات بعدی از جمله رویکرد واشنگتن نسبت به کردهای شمال سوریه و نیز برنامه اعلامشده آمریکا برای بازگشایی سفارت خود در دمشق را قابل تفسیر کند. سفارت آمریکا در سال ۲۰۱۲ و همزمان با تشدید درگیریها در سوریه تعطیل شده بود.
ترامپ در اظهارات خود، احمد الشرع را «فردی قوی و پرتلاش» توصیف کرده و گفته است که در گفتوگوهای تلفنی و دیدارهای مستقیم، این موضوع برای او روشن شده است. وی همچنین مدعی شده که دولت جدید سوریه تاکنون در تعامل با کردها عملکرد «خوبی» داشته است.
رأیالیوم در ادامه یادآور شده است که ترامپ در سالهای گذشته مواضع تندی علیه بشار اسد اتخاذ کرده و حتی در سال ۲۰۲۰ فاش کرده بود که در سال ۲۰۱۷ طرحی برای ترور اسد داشته که با مخالفت جیمز متیس، وزیر دفاع وقت آمریکا اجرایی نشده است. ترامپ پیشتر اسد را «جلاد» توصیف کرده بود.
در این میان، برخی ناظران بر این باورند که همزمانی پیروزی ترامپ در انتخابات ریاستجمهوری آمریکا در نوامبر ۲۰۲۴ با تحولات بعدی سوریه، میتواند در چارچوب هماهنگیهای سیاسی گستردهتر تحلیل شود؛ بهویژه آنکه بسیاری از بازیگران منطقهای پیش از آغاز رسمی ریاستجمهوری او، رایزنیهای خود را آغاز کرده بودند.
بر اساس روایت رسمی ارائهشده، نظام بشار اسد در ۸ دسامبر ۲۰۲۴ و در پی پیشروی سریع گروههای معارض به رهبری هیئت تحریر الشام و با حمایت ارتش موسوم به «ملی سوریه» سقوط کرد. با این حال، اظهارات اخیر رئیسجمهور آمریکا ابعاد تازهای به تحلیلهای مربوط به آن تحولات افزوده است.
