بازارهای بینالمللی انرژی هنوز با شوک محدود شدن ترددها در تنگه هرمز کنار نیامده بودند که ماجرای محاصره دریایی ایران، آغاز نشده به تهدیدی علیه محور غربی – آمریکایی تبدیل شده و واکنشهای منفی گستردهای را به همراه داشته است. ازسوی دیگر تحولات روزهای اخیر در منطقه نشان میدهد تلاش تازه ترامپ برای خروج از بحران خود ساخته در جنگ علیه ایران با ناکامی سنگینی مواجه شده و حلقه این محاصره دریایی دوام چندانی نداشتهاست. در ادامه به برخی نشانههای این شکست اشاره میشود.
۱
عبور ۳ کشتی با پرچم ایران
- نشانه: عبور ۳ کشتی از تنگه هرمز با پرچم ایران
- منبع: شبکه انگلیسی بی. بی. سی و دادههای موسسه «مارینترافیک»
- زمان: ۲۴ فروردینماه
- اهمیت: این کشتیها پس از اعلام اجرایی شدن محاصره دریایی ایران، وارد دریای عرب شدهاند.
۲
عبور کشتی چینی
- نشانه: عبور نفتکش چینی از تنگه هرمز
- منبع: شبکه انگلیسی رویترز و دادههای شرکت «کپلر» و «مارین ترافیک»
- زمان: ۲۵ فروردینماه
- اهمیت: نفتکش «ریچ استاری» متعلق به شرکت حملونقل «شانگهای ژوانرون» است که بهدلیل استفاده از آن برای حمل نفت خام ایران، هدف تحریمهای آمریکا قرار گرفته بود.
۳
ناکامی در ائتلافسازی
- نشانه: طرح رئیسجمهور آمریکا باهدف محاصره دریایی ایران، برخلاف اعلام او، نه تنها با همراهی جهانی و متحدان غربی او همراه نشد، بلکه واکنشهای منفی بینالمللی را نیز به دنبال داشت.
- نکته مهم: واکنشهای منفی و مخالفتها با اقدام ترامپ درحالی است که رئیسجمهور آمریکا اعلام کرده بود کشورهای دیگر جهان نیز او را در این محاصره دریایی همراهی میکنند.
- مواضع و واکنشها:
- سناتور آمریکایی: کریس مورفی، سناتور دموکرات در واکنش به اقدام تازه ترامپ در تنگه هرمز، آن را اشتباه فاجعهبار ناشی از تکبر ترامپ خواند و نوشت: «خب، حالا دیگر ما داریم تنگه را میبندیم. اگر کنجکاو بودید بدانید، این کار دقیقا به همان اندازه که احمقانه به نظر میرسد، واقعا احمقانه است».
- انگلیس: کر استارمر، نخستوزیر انگلیس دراین باره اعلام کرد: «هر فشاری که باشد، بریتانیا وارد جنگ ایران نخواهد شد؛ ما از محاصره حمایت نمیکنیم».
- فرانسه: ژان نوئل بارو، وزیر امور خارجه فرانسه در گفتوگویی با رسانههای فرانسوی اعلام کرد کشورش از طرح دولت آمریکا برای مسدود کردن تنگههرمز برای کشتیهایی که از بنادر ایران حرکت میکنند، حمایت نمیکند و چنین اقدامهایی را در آبهای بینالمللی «غیرقانونی» میداند.
- فنلاند: الکساندر استاب، رئیسجمهور فنلاند در موسسه بروکینگز اظهارکرد: تنگه هرمز عملاً به یک سلاح هستهای تبدیل شده که نه تنها بر قیمت انرژی، نفت، بلکه بر کود، غذا و تجارت نیز تأثیر میگذارد. بنابراین، ایران درحالحاضر کارتهای زیادی در دست دارد.
- روسیه: دیمیتری پسکوف، سخنگوی کاخ کرملین در جمع خبرنگاران گفت: تلاش رئیسجمهور آمریکا برای محاصره دریایی بنادر ایران تاثیر منفی بر بازارهای جهانی خواهد داشت. سناتور الکسی پوشکوف، عضو کمیته قانوناساسی روسیه هم درباره اثر محاصره غیرقانونی و غیرانسانی دریایی ایران بر قیمت نفت هشدار داد.
- چین: وزارت امورخارجه چین نیز تاکید کرد: محاصره بنادر ایران توسط آمریکا و افزایش حضور نظامی این کشور، تنشها در منطقه را تشدید خواهد کرد. این اقدام خطرناک و غیرمسئولانه است.
- ناتو: خبرگزاری رویترز روز سهشنبه در گزارشی، تاکید کرد کشورهای عضو ناتو اعلام کردهاند در طرح ترامپ برای محاصره دریایی ایران مشارکت نخواهند کرد.
- عربستان: روز آمریکایی والاستریت ژورنال روز سهشنبه در گزارشی، نوشت که ریاض از واشنگتن خواسته محاصره تنگه هرمز را لغو کند و به میز مذاکره بازگردد، چراکه عربستان نگران است اقدام آمریکا برای بستن تنگه هرمز منجر به تشدید تنشهای منطقهای و ایجاد اختلال در سایر مسیرهای مهم کشتیرانی شود.
۴
افزایش قیمت نفت
- نشانه: واکنش منفی بازارهای بینالمللی انرژی به آغاز محاصره دریایی ایران
- نمودها:
- پس اعلام تصمیم آمریکا برای مسدودسازی تردد کشتیها «از و به ایران» از طریق تنگههرمز، قیمت نفت به بالای ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسید.
- بازارهای سهام در سراسر آسیا سقوط کردند و شاخص سهام در توکیو، هنگ کنگ و سئول حداقل یک درصد کاهش یافت.
- بررسیها نشان میدهد پس از بیانیه سنتکان درباره محاصره دریایی ایران، قیمت نفت برنت در بازارهای جهانی با افزایش ۹درصدی، از ۱۰۵ دلار فراتر رفتهاست.
- نکته راهبردی: افزایش قیمت نفت در بازارهای جهانی، بهدنبال بیشتر شدن ریسک حملونقل انرژی در تنگههرمز، نشان داد اقدام ضدایرانی ترامپ، نه تنها نتوانسته گرهی از وضعیت موجود تنگه هرمز بگشاید، بلکه سبب پیچیدهتر شدن معادلات دراین زمینه شدهاست.
