روزنامه گاردین در گزارشی تحلیلی نوشت که دونالد ترامپ در آستانه سفر به پکن برای دیدار با شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، در موقعیتی آسیبپذیر قرار گرفته و باید در جریان مذاکرات روی «طناب باریک» حرکت کند. این دیدار قرار است در روزهای 14 و 15 مه برگزار شود و نخستین سفر یک رئیسجمهور آمریکا به چین در حدود 10 سال اخیر به شمار میرود.
به نوشته گاردین، این سفر به دلیل جنگ با ایران به تعویق افتاده و مدت آن نیز به تنها دو روز کاهش یافته است. این رسانه، نشست پکن را نشانهای قابل توجه از تضعیف موقعیت راهبردی آمریکا توصیف کرده و نوشته است که ترامپ پس از تجربه آنچه «فاجعه استراتژیک» جنگ ایران خوانده شده، از موضع قدرت وارد مذاکره با چین نمیشود.
کارشناسان آمریکایی، از جمله سوزان مالونی از موسسه بروکینگز، معتقدند شرایط کنونی باعث تغییر در تصور سنتی از «سلطه آمریکا» شده و موقعیت واشنگتن را در برابر پکن پیچیدهتر کرده است.
گاردین در ادامه سه محور اصلی و پرخطر این نشست را با عنوان «سه T» شامل تهران، تایوان و تجارت بررسی کرده است.
در بخش مربوط به ایران، گزارش تأکید میکند که جنگ ایران مهمترین عامل تأثیرگذار بر فضای نشست خواهد بود و پویایی مذاکرات را بهطور کامل تغییر داده است. بسته شدن تنگه هرمز، که حدود یکپنجم نفت جهان از آن عبور میکند، تهدیدی جدی برای اقتصاد چین محسوب میشود. آمریکا از چین خواسته است از نفوذ دیپلماتیک خود استفاده کند و خرید نفت از ایران را کاهش دهد.
با این حال، کارشناسان چینی تأکید دارند که پکن کنترل مستقیمی بر تهران ندارد و روابط دو کشور پیچیده و حساس است. گاردین همچنین نوشته است اظهارات متناقض و غیرقابل پیشبینی ترامپ درباره جنگ ایران، از اعلام پایان جنگ تا تهدید به حملات شدیدتر، باعث نوعی «سردرگمی دیپلماتیک» شده است.
موضوع دوم، تایوان، از نگاه چین مهمترین خطر در روابط دو کشور به شمار میرود. پکن تایوان را بخشی از خاک خود میداند و بارها اعلام کرده در صورت لزوم از زور استفاده خواهد کرد. گاردین مینویسد ترامپ نسبت به روسایجمهور پیشین آمریکا موضع نرمتری در قبال تایوان داشته و این جزیره را بیشتر بهعنوان یک رقیب اقتصادی، بهویژه در حوزه نیمههادیها، میبیند تا یک متحد دموکراتیک.
بر اساس این گزارش، بسته تسلیحاتی 11 میلیارد دلاری آمریکا برای تایوان ظاهراً پیش از نشست پکن متوقف شده است. همچنین احتمال دارد چین تلاش کند واشنگتن موضع خود را درباره استقلال تایوان تغییر دهد و به جای عبارت «عدم حمایت از استقلال تایوان»، موضع «مخالفت با استقلال تایوان» را به کار ببرد.
سومین محور اصلی مذاکرات، مسائل تجاری است. دو کشور به دنبال تمدید آتشبس تجاری هستند؛ در حالی که تعرفهها در دوره اخیر تا 145 درصد افزایش یافته بود. ترامپ با همراه کردن مدیران شرکتهای بزرگی مانند انویدیا، اپل، بوئینگ و اکسون، به دنبال دستیابی به نتایج اقتصادی ملموس برای تقویت موقعیت خود در انتخابات میاندورهای آمریکاست.
از جمله موضوعات مهم اقتصادی در مذاکرات میتوان به احتمال خرید تا 500 فروند هواپیمای بوئینگ 737 مکس، صادرات 25 میلیون تن سویا، قراردادهای گاز و زغالسنگ و همچنین دسترسی آمریکا به عناصر نادر خاکی چین اشاره کرد. در مقابل، چین نیز به دنبال حفظ دسترسی خود به فناوریهای آمریکایی و کاهش محدودیتهای صادراتی است.
گاردین در ارزیابی موقعیت ترامپ نوشته است که او نسبت به دوره نخست ریاستجمهوری خود مواضع جنگطلبانه کمتری دارد و علاقه بیشتری به روابط شخصی با شی جینپینگ نشان میدهد. اما جنگ ایران، افزایش قیمت انرژی و کاهش محبوبیت داخلی، موقعیت او را تضعیف کرده است. طبق این گزارش، میزان نارضایتی از عملکرد ترامپ به حدود 62 درصد رسیده است.
این روزنامه هشدار داده اگر نشست پکن بیش از حد دوستانه و موفقیتآمیز به نظر برسد، ممکن است در داخل آمریکا نگرانیهایی درباره امتیازدهی پنهانی ترامپ به چین، بهویژه در موضوع تایوان، ایجاد شود. یکی از مقامهای سابق سازمان سیا نیز به گاردین گفته است: «اگر پکن از نتیجه دیدار خیلی راضی باشد، احتمالاً این نشانه خوبی برای موقعیت بلندمدت آمریکا نخواهد بود.»
گاردین در پایان گزارش خود نتیجه گرفته است که ترامپ امیدوار است با دستیابی به توافقها و موفقیتهای اقتصادی، آثار منفی ناشی از جنگ ایران را جبران کند، اما خطر اشتباه محاسباتی در هر سه پرونده تهران، تایوان و تجارت بسیار بالاست و میتواند تنش میان دو قدرت بزرگ جهان را بیش از پیش افزایش دهد.
