«اسماعیل بقائی» سخنگوی وزارت امور خارجه روز دوشنبه ۲۱ اردیبهشت در نشست خبری خود با خبرنگاران به بیان مهمترین مواضع، تصمیمات و اقدامات دستگاه دیپلماسی در یک هفته گذشته پرداخت.
نفس حضور آمریکا در منطقه مصداق ایجاد چرخه خشونت و قلدری است
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش ایرنا که «مقامات آمریکایی از جمله رئیس جمهور و وزیر خارجه این کشور مدام از لفظ "قدرت قلدر" خاورمیانه برای ایران استفاده میکنند که به ادعای آنها از کشورهای منطقه باج میگیرد و پول خود را صرف تولید موشک و پهپاد میکند و اینکه اگر چنین کشوری بمب اتم داشت چقدر وحشتناک خواهد شد. با توجه به سرانه هزینه نظامی کشورهای منطقه در مقایسه با ایران و البته جنس رابطه ایران با این کشورها، پاسخ شما به این سخنان رئیس جمهور آمریکا چیست؟ » گفت: ایران ثابت کرده است که قدرتی مسئولیتپذیر در منطقه است، اما در عین حال، قدرتی قلدرستیز نیز هست. ما ملتی قلدرستیز هستیم. کافی است فقط به عملکرد ما نگاه کنید. آیا ما بودیم که به آمریکا لشکرکشی کردیم؟ آیا ما بودیم که هزاران مایل آنطرفتر، فقط در یک روز، ۱۷۰ انسان بیگناه را به خاک و خون کشیدیم؟ آیا ما هستیم که در نیمکره غربی علیه کوبا، ونزوئلا و کشورهای دیگر قلدری میکنیم؟ آیا ما بودیم که در روند دیپلماتیک، دو نوبت مرتکب چنین جنایت بزرگی شدیم؛ حمله به یک کشور، از بین بردن زیرساختهای یک کشور، ترور رهبران یک کشور و ترور شهروندان یک کشور؟
بقائی ادامه داد: اینها مصداق عمل مسئولانه است و دفاع ایران بهعنوان قلدری تعبیر میشود؟ شما اشاره کردید به مداخلاتی که آمریکا در منطقه، از طریق دامن زدن به مسابقه تسلیحاتی، صورت میدهد. نفس حضور آمریکا در منطقه و نفس پایگاههای نظامی آمریکا در منطقه، خود مصداق ایجاد چرخه خشونت و قلدری در منطقه است. بنابراین، برای همه روشن باشد که این لفاظیها در واقعیت امر، که آمریکا خود را در جایگاه بزرگترین تهدیدکننده صلح و امنیت بینالمللی قرار داده، تغییری ایجاد نمیکند.
محتوای پیشنهاد ایران به آمریکا، خواستههای معقول و مسئولانه بود
سخنگوی وزارت خارجه در پاسخ به پرسشی درباره «پاسخ ایران به پیشنهاد آمریکا که روز گذشته از طریق میانجی پاکستانی به طرف آمریکایی داده شد و سخنان شب گذشته رئیس جمهور آمریکا درباره آن» گفت: آیا پیشنهاد ما برای اینکه در تنگه هرمز تردد ایمن صورت بگیرد، مطالبهای زیادهخواهانه نیست؟ موضوع مهمی همچون برقراری امنیت و صلح در تمام منطقه، بهویژه لبنان، آیا مطالبهای غیرمسئولانه است؟ بنابراین، هر آنچه که ما در متن پیشنهاد کردیم، خواستههای معقول و مسئولانه و پیشنهادهای سخاوتمندانهای بود نه فقط برای منافع ملی ایران، بلکه برای خیر و ثبات و امنیت کل منطقه و جهان.
وی ادامه داد: باید در نظر داشته باشیم که اقدامات آمریکا و رژیم صهیونیستی در این ۷۰ تا ۸۰ روز موجب اخلال در آزادی دریانوردی شده و در آبهای آزاد به کشتیهای ایرانی تعرض صورت گرفته است. همه این موارد قرار بود که در چارچوب این بسته پیشنهادی مورد بحث و تصمیمگیری قرار بگیرد. متاسفانه، طرفهای آمریکایی کماکان بر اساس ذهنیتهایی که عمدتاً ساختهپرداخته رژیم صهیونیستی است، بر دیدگاههای یکسویه خود و خواستههای نامعقولشان پافشاری میکنند.
هرگونه مداخلهای که موجب خدشهدار شدن امنیت منطقه شود از نظر ایران مردود است
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره ارسال جنگنده از سوی مصر به امارات متحده عربی و واکنش ایران به این موضوع و همکاری نظامی احتمالی بین دو کشور علیه ایران گفت: روابط ما با مصر رابطهای مبتنی بر احترام متقابل است. تماسها بین وزرای امور خارجه بهصورت مستمر در موضوعات مختلف هم دوجانبه و هم منطقهای است و در عین حال، آنچه که به امنیت و ثبات منطقه مربوط میشود منحصراً به کشورهای منطقه مربوط است.
وی ادامه داد: قاعدتاً این یک موضع اصولی ماست که هرگونه مداخلهای که موجب خدشه وارد شدن به امنیت منطقه بشود و اعتماد منطقه را دچار مشکل بکند، از نظر ما مردود است. فرقی نمیکند که این اقدام از طرف کدام بازیگر صورت بگیرد. امنیت منطقه باید توسط کشورهای منطقه و با تقویت اعتماد جمعی بین کشورهای منطقه صورت بگیرد. چنین امنیتی است که میشود واقعاً به آن اتکا کرد. تحولات ۶۰ روزه اخیر نشان داد که امنیتی که متکی باشد بر حضور نیروهای بیگانه در منطقه، صرفاً موجب تشدید ناامنی میشود و به هیچ عنوان آوردهای برای منطقه ما نیست.
هرگونه مداخله در مسائل مرتبط با تنگه هرمزصرفاً باعث پیچیدهتر شدن اوضاع میشود
سخنگوی وزارت خارجه در پاسخ به این پرسش که «در ادامه افزایش قیمت جهانی انرژی، خبرهایی مبنی بر اعزام و به حرکت درآوردن ناوهای جنگی برخی از کشورهای اروپایی مثل فرانسه و انگلیس منتشر شده و رئیسجمهور فرانسه هم در اظهار نظر جدیداً گفته که این اقدام در هماهنگی با ایران صورت گرفته است. موضعگیری شما نسبت به این اقدامات چطور خواهد بود؟» گفت: ما خیلی صریح به کشورهای اروپایی این موضوع را منتقل کردیم که اجازه ندهند وسوسههای آمریکا یا رژیم صهیونیستی در رابطه با موضوعات منطقهای باعث بشود که آنها هم ناخواسته به بحرانی کشیده شوند که قطعاً هیچ سودی برای آنها نخواهد داشت. فکر میکنم این آگاهی نسبی در خیلی از کشورهای اروپایی وجود دارد و مطمئن هستند که این جنگ یک جنگ غیرقانونی، غیر اخلاقی و تجاوزکارانه بوده علیه ایران. به همین دلیل اجازه ندادند که فشارهای آمریکا باعث بشود که حداقل به طور علنی کشورهای اروپایی بخشی از این اقدام غیر قانونی و مخل صلح و امنیت بینالمللی بشوند.
بقائی ادامه داد: هرگونه مداخلهای در مسائل مرتبط با تنگه هرمز و غرب آسیا صرفاً باعث پیچیدهتر شدن اوضاع میشود. هر کشوری که قائل به رفتار مسئولانه در قبال صلح و امنیت بینالمللی، در قبال شهروندان خودش و در قبال رفاه اقتصادی مردم خودش است باید فشارهای خود را متوجه طرفهایی بکند که از ابتدا موجب اخلال در تردد ایمن دریانوردی در منطقه ما و خاورمیانه شدند. مشکل از اقدام تجاوزکارانه آمریکا و رژیم صهیونیستی است. تنگه هرمز قبل از ۹ اسفند باز بود.
هیچ میانجی، اجازه نمیدهد که اقدامات حرفهای تحت تأثیر کارهای بازیگران ثالث قرار بگیرد
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که «رسانههای غربی و آمریکایی از اعمال فشار امارات بر پاکستان و اقدامات ایذایی این کشور برای جلوگیری از موفقیت میانجیگری این کشور خبر دادهاند؛ از جمله اینکه در روزهای اخیر امارات اقدام به اخراج اتباع پاکستانی کرده است. در مورد این موضوع آیا اطلاعاتی دریافت کردهاید و واکنش جمهوری اسلامی ایران به این رفتار چیست؟» گفت: پاکستان حتماً بهصورت حرفهای کار خودش را پیش میبرد. قاعدتاً هیچ میانجی اجازه نمیدهد که اقدامات حرفهای تحت تأثیر کارهای بازیگران ثالث قرار بگیرد. نکته دوم در مورد اقدامات خلاف قانون و مغایر با اصول حقوق بشری توسط امارات علیه شهروندان سایر کشورهاست که بهصورت قانونی در این کشور اقامت داشتهاند. اقداماتی هم که علیه شهروندان ایرانی صورت گرفته، قطعاً مغایر با موازین حقوق بشری است.
بقائی افزود: ما خود را موظف میدانیم به هر طریقی که بتوانیم از اتباعمان حمایت کنیم و مانع از تضییع حقوقشان بشویم. کنسولگری ما در دبی موظف شده به پیگیری مستمر این موضوع است. در تهران هم پیگیر هستیم، بخش کنسولی ما و قطعاً از هر اقدامی که لازم باشد و در توانمان باشد برای صیانت از حقوق اتباع ایرانی فروگذار نمیکنیم.
چینیها بهخوبی از مواضع ما آگاه هستند
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این سوال که «با توجه به اینکه رئیسجمهور آمریکا سفری به چین در پیش دارد. آیا پیشبینی میکنید که میانجیگری چین بتواند باعث شود توافقی بین ایران و آمریکا حاصل شود یا خیر؟» گفت: سفر به چین، یک سفر دوجانبه است و به خودشان مربوط است. ما با چین بهعنوان یکی از شرکای راهبردی و بهعنوان یک کشور بسیار اثرگذار در شورای امنیت سازمان ملل متحد در ارتباط مستمر هستیم. وزیر امور خارجه اخیراً سفری به چین داشتند، نقطهنظرات و ملاحظاتمان را منعکس کردیم و چینیها بهخوبی از مواضع ما آگاه هستند.
وی ادامه داد: چین به درستی میداند که فشارها و اقدامات علیه جمهوری اسلامی ایران صرفاً یک موضوع مقطعی و گذرا نیست، بلکه بخشی از یک روند جهانی در راستای تشدید یکجانبهگرایی از سوی آمریکا است که هنجارهای بینالمللی را مورد آسیب قرار داده است. برای چین، به اندازه ما، امنیت و ثبات در منطقه غرب آسیا، خلیج فارس و دریای عمان بسیار مهم است. فکر میکنم دوستان چینی ما خودشان بهخوبی میدانند چگونه از این فرصتها استفاده کنند برای هشدار دادن نسبت به پیامدها و تبعات اقدامات غیرقانونی و قلدرمآبانه آمریکا بر صلح و امنیت منطقه و بهتبع آن بر ثبات اقتصادی و امنیت بینالملل.
هر وقت که لازم باشد میجنگیم و هر وقت تشخیص بدهیم از سلاح دیپلماسی استفاده میکنیم
سخنگوی وزارت خارجه در پاسخ به این پرسش که «ایران به پیشنهاد آمریکا پاسخ داده، اما به نظر میرسد که دونالد ترامپ راضی نیست. اگر آمریکا مجدد حمله نظامی به ایران را پیش ببرد، آینده دیپلماسی و مذاکرات را به چه نحوی خواهید دید؟» گفت: ما هر وقت که لازم باشد میجنگیم و هر وقت تشخیص بدهیم از سلاح دیپلماسی استفاده میکنیم تا منافع ملت ایران را تحقق بخشیم. برای ما رضایت دیگران مهم نیست. روندهای دیپلماتیک قواعد خاص خود را دارند. در یک روند دیپلماتیک، طرفهای دخیل در مذاکره و دیپلماسی باید بر اساس منافع ملی خود تصمیم بگیرند. جمهوری اسلامی ایران نشان داده که در پیگیری منافع ملی و حقوق مسلم خود جدی است و در عین حال با حسن نیت و در روندی معقول در فرآیندهای دیپلماتیک شرکت میکند. طرف مقابل در این زمینه باید خود را اثبات کند و ثابت کند که در این زمینه جدی است.
وی ادامه داد: آمریکا در هر روند دیپلماتیکی که در این ۲۰ سال مشارکت کرده، مرتکب بدعهدی شده است؛ از سال ۲۰۱۵ به بعد، در سال ۲۰۱۸ خروج از برجام و در این یک سال اخیر بدتر از آن، حمله به میز دیپلماسی و مذاکره.
اورانیوم خارج شده از ونزوئلا مربوط به نیروگاه غیرفعال این کشور است
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که «در حالی که آمریکا مطالبات ادعایی زیادهخواهانهای در رابطه با ذخایر غنیشده ایران دارد، همزمان گزارش شده است که این کشور با کمک آژانس بیش از ۱۳ و نیم کیلوگرم اورانیوم غنیشده را از خاک ونزوئلا، بهخصوص بعد از شرایطی که برای این کشور اتفاق افتاده، به خاک آمریکا منتقل کرده است. موضع شما را از منظر حقوق بینالملل و نقض حاکمیت ملی این کشور چیست.» گفت: ما البته خسیس نیستیم؛ اینکه طرفهای دیگر برای خود دستاوردسازی کنند، به خودشان مربوط است. اما آنچه ما از موضع رسمی ونزوئلا دیدهایم، این موضوع به تعطیلی یکی از نیروگاههای هستهای این کشور در اوایل دهه ۹۰ برمیگردد و با توجه به اینکه عملاً این نیروگاه از ۱۹۹۷ فعالیت نمیکرده، مقداری از اورانیوم حدوداً ۲۰ درصد که در بخشهای مختلف آنجا انباشت شده بوده باقی مانده است؛ موادی که برای استفادههای تحقیقاتی استفاده میشده است.
وی ادامه داد: بنا به تصمیم دولت ونزوئلا که ما به آن احترام میگذاریم و آن را تصمیم یک دولت مستقل میدانیم، این دولت تصمیم گرفته است که این مواد منتقل شود. این موضوع میان دولت ونزوئلا و طرفهای دیگر بوده است.
حق مردم عراق است که درباره نظام حکومتی و مسئولان خود تصمیم بگیرند و این تصمیم مورد احترام ایران قرار خواهد گرفت
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که «آمریکا اخیراً معاون وزیر نفت عراق را به اتهام کمک به فروش نفت ایران تحریم کرده و از همین حالا هم فشار بر نخستوزیر آینده عراق برای محدود کردن نظامیان وابسته به محور مقاومت افزایش پیدا کرده است. از جانب آمریکا، موضع ایران در قبال مداخلهجویی واشنگتن چیست و چشمانداز همکاری با دولت جدید بغداد را چگونه ارزیابی میکنید؟» گفت: در چنین شرایطی باید پرسید که «قلدر جهان و منطقه» کیست؟» موضع ما همیشه این بوده است که همه کشورها باید به روندهای قانونی هر کشور در رابطه با انتخاب مسئولان و نوع حکومت احترام بگذارند. این منحصراً وظیفه و در واقع حق مردم عراق است که درباره نظام حکومتی و مسئولان خود تصمیم بگیرند. هر تصمیمی که آنها بگیرند از طرف ما بهعنوان جمهوری اسلامی ایران مورد احترام قرار خواهد گرفت.
وی ادامه داد: این پرسش اساساً متوجه طرف آمریکایی است که چگونه به خود اجازه میدهد برخلاف همه اصول و مبانی حقوق بینالملل و منشور ملل متحد، اینگونه بهصراحت مقامهای کشورهای دیگر را متهم کند و ادعاهایی مطرح کند که هیچ مبنایی ندارد. قطعاً دولت عراق و مقامهای عراقی خودشان به هر نحوی که در این خصوص صلاح بدانند واکنش نشان خواهند داد.
کشورهای اسلامی بدانند که اقدام آمریکا و رژیم صهیونیستی در حمله به ایران صرفاً حمله به یک کشور نیست
سخنگوی وزارت خارجه در پاسخ به این پرسش که «اخیراً طالبان اعلام کرده که موضع بیطرفی فعال دارد در خصوص جنگ ایران و آمریکا. ارزیابی شما نسبت به این مسئله چیست؟» گفت: در دنیای کنونی، تکلیف روشن است. نه تنها کشورهای منطقه، بلکه کل دنیا شاهد این واقعیت هستند که جنگی که بر ایران تحمیل شده، یک جنگ غیرقانونی است و یک اقدام مجرمانه به شمار میآید که با هیچیک از مبانی حقوق بینالملل و منشور ملل متحد سازگار نیست. این موضوع هم از سوی افکار عمومی دنیا تأیید میشود و هم ما در تماس با بسیاری از کشورهایی که گفتگو داریم، این را نسبت به آن معترف هستند.
وی ادامه داد: کشورهای اسلامی به ویژه باید متوجه این واقعیت باشند که اقدام آمریکا و رژیم صهیونیستی در حمله به ایران صرفاً حمله به یک کشور نیست. این یک اقدام مجزا نیست، بلکه بخشی از روندی است که از مدتها قبل شروع شده است. قاعدتاً فکر میکنم هیچ کشوری، هیچ طرفی و هیچ انسانی نمیتواند نسبت به جنایاتی که در غزه صورت گرفته، در لبنان در حال ارتکاب است و سایر جنایاتی که علیه حداقل هفت کشور در فقط یکی دو سال اخیر صورت گرفته، بیتفاوت بماند. این هم تعهد اخلاقی همه کشورهاست و هم تعهد قانونی که نسبت به نقضهای فاحش حقوق بینالملل باید موضع قاطعی اتخاذ کنند.
اولویت ایران در مذاکرات بر مسائل فوری مانند خاتمه جنگ در همه اشکال آن است
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که «رسانهها از جمله رویترز اعلام کردند که جمهوری اسلامی ایران و آمریکا در شرایط کنونی به دنبال یک توافق کامل و جامع نیستند و بیشتر موضوعات روی تنگه هرمز متمرکز است، آیا این موضوع صحت دارد یا خیر؟» گفت: ما این را قبلاً گفته بودیم. در این مرحله تمرکز ما بر چیزی است که فوریت دارد. آنچه فوریت دارد، خاتمه جنگ در همه اشکال آن، به شمول لبنان و تأمین ایمنی و امنیت دریانوردی در خلیج فارس و تنگه هرمز است. همزمان نیز توقف اقدامات خلاف قانون و راهزنی دریایی آمریکا علیه کشتیهای تجاری در دستور کار قرار دارد.
وی افزود: این یک امر بسیار مسئولانه و معقول است که در وضعیتی که اکنون با آن مواجه هستیم، اولویتها را مدنظر قرار دهیم و برای حلوفصل آنها متمرکز شویم، نه اینکه درباره موضوعاتی صحبت کنیم که سابقه آن نشان میدهد دستکم در دو نوبت منجر به جنگ شده است.
در رابطه با موضوعات مرزی در تماس مستمر با بغداد و اقلیم کردستان عراق هستیم
سخنگوی وزارت خارجه در پاسخ به این پرسش که «اخیراً شاهد تحرکاتی از سوی گروهکهای تروریستی در عراق هستیم. با وجود اینکه ایران و عراق یک توافقنامه امنیتی دارند، به نظر میرسد که طرف عراقی در عمل نتوانسته است بهخوبی در کاهش این اقدامات تروریستی عمل کند. آیا اخیراً مذاکرات یا رایزنیهایی با طرف عراقی در این خصوص انجام شده است یا خیر؟» گفت: طبیعی است که در رابطه با موضوعات مرزی، ما با همسایگان عراقی و همچنین با دوستان خود در اقلیم کردستان عراق در تماس مستمر باشیم. این ارتباطات نه تنها در طول جنگ تحمیلی برقرار بود، بلکه روند همکاریهای دو طرف نیز مفید و مثبت بوده است. همچنین، در ۲۰ تا ۳۰ روز گذشته، این تماسها ادامه داشته است.
وی ادامه داد: همه اذعان دارند که هرگونه ناامنی در منطقه پیرامونی ما تبعاتی برای همه کشورهای منطقه دارد. این آگاهی و اجماع نظر، خود زمینهساز همکاریهای بسیار مفیدی بین کشورهای منطقه، از جمله ایران و عراق، برای دفع هرگونه شرارتی است که میتواند امنیت دو کشور را در معرض خطر قرار دهد.
ایران بهخوبی میداند در هر شرایطی چگونه از خود دفاع کند
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که «یکی از لفاظیهای تکراری رئیسجمهور آمریکا، تهدید به استفاده از تسلیحات اتمی علیه ایران است؛ این در حالی است که مدام تکرار میکنند تلاش دارند مانع دستیابی ایران به تسلیحات هستهای شوند و حتی به همین بهانه نیز دوبار تا کنون به ایران حمله کردهاند. موضع وزارت امور خارجه در اینباره چیست؟» گفت: این اظهارات بخشی از تناقضگوییها و لفاظیهای تهدیدآمیز مقامات آمریکاست که نشانگر ماهیت و رویکرد آنها نسبت به ملت ایران، نسبت به حقوق بینالملل و اساساً نسبت به صلح و امنیت بینالمللی است.چنین تهدیدهایی خلاف اصول حقوق بینالملل است. کشورهای دارای سلاح هستهای اصولاً مجاز نیستند و ممنوع است که کشورهای دیگر را به استفاده از تسلیحات هستهای تهدید کنند. ضمن اینکه جمهوری اسلامی ایران بهخوبی میداند در هر شرایطی چگونه از خود دفاع کند. این تهدیدها قرار نیست در عزم ما برای پافشاری بر حقوق و منافعمان هیچ تأثیری داشته باشد.
