به اذعان رسانهها و کارشناسان غربی و بینالمللی، موفقیتهای نظامی راهبردی ایران در جنگ ۴۰ روزه ثابت کرد در نبردهای نامتقارن، الزاماً برتری با طرفی نیست که پیشرفتهترین و گرانترین تسلیحات را در اختیار دارد. جمهوریاسلامی با تکیه بر پهپادهای ارزانقیمت، قایقهای تندرو، موشکهای کوتاهبرد و شبکه گستردهای از سامانههای پدافندی بومی، هزینههای سنگینی بر توان نظامی دشمن تحمیل کند.
در چنین شرایطی برهم زدن معادلات اقتصادی در میدان نبرد با راهبردهای نظامی ایران، یکی از اصلیترین محورهای مورد توجه کارشناسان درباره جنگ تحمیلی سوم بوده است؛ موضوعی که در ادامه به بخشهایی از آن اشاره میشود.
ضربات اطلاعاتی سنگین
- گزاره محوری: ایران در جریان جنگ در مقابل عملیات موساد، مراکز اطلاعاتی، جاسوسی و سایبری دشمن را مورد هدف قرار داد.
- مهمترین اقدامها:
- کشته شدن «آرنو فریون»، افسر اطلاعاتی فرانسه در اقلیم کردستان عراق
- کشته شدن یک نیروی اطلاعاتی رژیمصهیونیستی در حملات ایران به منطقه اقلیم کردستان عراق
- خروج نیروهای ایتالیایی حاضر در اقلیم کردستان عراق در پی حملات ایران در اسفندماه ۱۴۰۴
- مرکز اطلاعات نظامی ارتش رژیمصهیونیستی موسوم به «آمان» در منطقه «گلیلوت» نزدیک تلآویو
- مراکز وابسته به «موساد» در تلآویو
- تاسیسات واحد سایبری و شنود الکترونیکی «یگان ۸۲۰۰» رژیمصهیونیستی (مسئول جمعآوری سیگنالهای اطلاعاتی، رهگیری ارتباطات دیجیتال و عملیاتهای سایبری تهاجمی)
- شرکت صنایع نظامی «رافائل»، سازنده سامانههای دفاعی از جمله گنبد آهنین
- هک و نفوذ به نهادهای امنیتی و اطلاعاتی آمریکا و رژیمصهیونیستی، ازجمله افشای دادههای مرتبط با مقامهای امنیتی و نیروهای یگان ۸۲۰۰
هماوردی پهپادهای ارزان با تسلیحات گران
- گزاره محوری: در جنگ ۴۰ روزه ایران با پهپادهای ارزان قیمت به مصاف گرانقیمتترین سامانههای پدافندی و جنگندههای آمریکایی و صهیونیستی رفت.
قیمت پهپادهای ایرانی
- پهپادهای رزمی - انتحاری ایران، بهویژه خانواده «شاهد»، با هدف تولید انبوه و هزینه پایین طراحی شدهاند.
نوع پهپاد قیمت تقریبی (براساس ارزیابی رسانههای بینالمللی)
- شاهد۱۳۶ ۲۰ تا ۵۰ هزار دلار
- شاهد۱۳۱ حدود ۲۰ هزار دلار
- آرش حدود ۲۰ هزار دلار
- نکته ویژه: کارشناسان بینالمللی معتقدند مزیت اصلی این پهپادها «ارزان بودن»، «تولید انبوه» و «قابلیت فرسایشی» است.
قیمت سامانههای دفاعی آمریکا و اسرائیل
- آمریکا و رژیمصهیونیستی برای رهگیری پهپادهای ایرانی از سامانههایی استفاده میکنند که هر شلیک آنها، میلیونها دلار هزینه دارد.
سامانه دفاعی هزینه هر موشک رهگیر(براساس ارزیابی رسانههای بینالمللی)
- پاتریوت آمریکا حدود ۴ تا ۵ میلیون دلار
- تاد آمریکا ۱۲ تا ۱۵ میلیون دلار
- SM-۳ دریایی آمریکا ۱۰ تا ۲۰ میلیون دلار
- گنبد آهنین رژیمصهیونیستی حدود ۵۰ هزار دلار
- فلاخن داوود رژیمصهیونیستی صدها هزار تا بیش از یک میلیون دلار
- نکته ویژه: براساس بررسیهای بینالمللی، از جمله ازسوی روزنامه آمریکایی نیویورکتایمز، برای سرنگونی هر پهپاد، ۲ تا ۳ راکت شلیک میشود و هزینه یک ساعت پرواز یک جنگنده اف-۱۶ به همراه شلیک دو راکت APKWS II حدود ۶۵هزار دلار است.
مزیت راهبردی پهپادهای ارزان قیمت
- فرسایش مالی دشمن
- کاهش ذخایر رهگیرها
- اشباع سامانههای دفاعی
- ایجاد فشار روانی و اقتصادی
راهبرد آفندی ایران
- گزاره محوری: نیروهایمسلح ایران، با توجه تحریمهای شدید بینالمللی، برای تقویت توان آفندی ایران، بهجای جنگندههای گرانقیمت، روی شهرهای موشکی تمرکز کردهاست.
بررسی مقایسهای
مولفه راهبرد موشکی راهبرد جنگندهای
- هزینه: پایینتر بسیار بالا
- وابستگی خارجی: کم زیاد
- بقاپذیری در حمله اولیه: بالا پایینتر
مزیتهای راهبردی
- افزایش بقاپذیری نیروها در برابر حمله اولیه
- امکان پاسخ سریع و گسترده
- استقلال نسبی از زنجیره تأمین خارجیپ
- تولید انبوه و بومیسازی فناوری
اهمیت راهبردی
- موشکهای بالستیک بهعنوان ابزار پاسخ متقابل سریع مطرح است.
- پراکندگی پایگاهها، احتمال انهدام کامل توان تهاجمی را کاهش میدهد.
- ایجاد «عدم قطعیت برای دشمن» درباره محل و زمان شلیک اهمیت ویژهای دارد.
مقایسه عملیاتی
- نیازمندی جنگندهها:
- قطعات یدکی پیچیده
- آموزش گسترده خلبان
- باندهای هوایی آسیبپذیر
- وضعیت موشکها:
- نیاز به نیروی انسانی کمتر
- آمادهسازی عملیاتی سریعتر
- شلیک از پایگاههای زیرزمینی با آسیبپذیری کمتر
قایقهای تندور در برابر ناوها
- گزاره محوری: راهبرد «قایقهای تندرو» در برابر ناوهای آمریکایی، بخشی از دکترین «نبرد نامتقارن دریایی ایران» است که این روزها ثمربخشی آن، بیش از پیش مورد توجه رسانهها و تحلیلگران نظامی قرار گرفته است.
- ویژگیهای راهبردی:
سرعت و تحرک بالا
- قایقهای تندرو سپاه قادرند با سرعت زیاد در آبهای خلیج فارس حرکت کنند و به سرعت به اهداف نزدیک شوند یا محل را ترک کنند.
سطح مقطع راداری کم
- این شناورها به دلیل ارتفاع کم از سطح آب، دیرتر ازسوی رادارها شناسایی میشوند. همین موضوع رهگیری آنها را برای ناوهای آمریکایی دشوار میکند.
هزینه پایین
- ساخت این قایقها در مقایسه با ناوشکنها و کشتیهای جنگی مدرن بسیار ارزانتر است. بنابراین ایران میتواند تعداد زیادی از آنها را تولید و در صورت نابودی، سریع جایگزین کند.
راهبردهای عملیاتی
- توانایی حمله گروهی وغافلگیری ناوهای بزرگ
- توان بالای عملیات در آبهای کمعمق و محدود، مثل تنگهها و سواحل
- هدف اصلی: خنثیسازی برتری تکنولوژیک و آتش سنگین ناوهای بزرگ از طریق اشباع و غافلگیری
مینهای دریایی در برابر عملیات دریایی
- گزاره محوری:راهبرد بهرهگیری از «مینهای دریایی» یکی از کمهزینهترین و در عین حال، مؤثرترین ابزارهای جنگ نامتقارن دریایی، بهویژه در برابر عملیاتهای پرهزینه ناوهای آمریکایی است.
ویژگی سلاح پنهان زیر آب
- آسیب یا انهدام کشتیها
- ایجاد انسداد در مسیرهای دریایی
- افزایش هزینه عملیات دریایی دشمن
- ارتقای بازدارندگی در عملیات دریایی دشمن
اهمیت راهبردی
- ایجاد عدم قطعیت در مسیریابی دشمن
- هزینهسازی برای عملیاتهای دریایی دشمن
- دشواری و پرهزینه بودن مینروبی (نیاز به شناورهای تخصصی مینروب، پهپادهای زیرسطحی و تیمهای غواصی نظامی)
- مناسب برای جنگ نامتقارن
- وجود توان مسدودسازی یک مسیر راهبردی با نیرویی کوچک
مزیتهای ویژه
- هزینه بسیار پایین تولید و عملیاتی سازی
- هزینه بالای عملیات پاکسازی
- اثرگذاری بلندمدت بر عملیات دریایی دشمن
- کاهش تمایل شرکتهای کشتیرانی به عبور از مناطق پرریسک
دلفینها در برابر ناوها
- گزاره محوری: زیردریاییهای سبک ایران، که از آنها به عنوان «دلفینهای خلیجفارس» یاد میشود، از اجزای مهم دکترین جنگ نامتقارن دریایی ایران و همچنین از اهرمهای برتریساز در برابر ناوهای آمریکایی به شمار میروند.
منطق راهبردی استفاده از زیردریاییهای سبک
- پنهانکاری در محیط کمعمق
- ایجاد تهدید نامرئی برای ناوهای بزرگ
- کاهش سرعت عملیات ناوهای آمریکایی
- ایجاد بازدارندگی روانی در برابر دشمن
مزیتهای راهبردی
- هزینه نسبتاً پایین نسبت به زیردریاییهای سنگین
- ساخت و نگهداری سادهتر
- نیاز کمتر به زیرساختهای پیچیده
- مناسب برای آبهای کمعمق
- ایجاد تهدید دائمی، حتی بدون درگیری
- قابلیت عملیاتی ویژه در برابر ناوهای آمریکایی در تنگه هرمز
زیر دریایی کلاس غدیر
- ویژگیهای اصلی:
- مناسب برای آبهای کمعمق
- طراحی شده برای مانور در خلیج فارس
- دارای توانایی پنهانکاری
- مجهز به اژدرهای پیشرفته مانند «والفجر» و توانایی پرتاب موشکهای زیرسطحی
