طیف موسوم به «جناح جنگطلب» در حزب جمهوریخواه معتقد است توافق در حال شکلگیری میتواند به ایران فرصت بازسازی اقتصادی، تنفس سیاسی و بازیابی نفوذ در تنگه هرمز بدهد؛ آن هم پیش از آنکه تهران در پرونده هستهای امتیاز جدی ارائه کند.
در مقابل، ترامپ مدعی است باز کردن مسیر مذاکرات و دستیابی به توافق، سریعترین راه برای کاهش هزینههای جنگ و بازپسگیری ابتکار عمل در منطقه است.
گزارشهای رسانهای از جمله نیویورکتایمز حاکی است چارچوب اولیهای میان واشنگتن و تهران در حال شکلگیری است که بر اساس آن، ابتدا تنشها در تنگه هرمز کاهش یافته و مذاکرات درباره پرونده هستهای در مرحله بعدی و طی بازه زمانی ۳۰ تا ۶۰ روز ادامه پیدا میکند.
طبق این طرح، موضوعاتی مانند نحوه برخورد با اورانیوم غنیشده و سطح غنیسازی در مرحله نخست تعیین تکلیف نخواهد شد و به مذاکرات بعدی موکول میشود؛ مسئلهای که به گفته منابع آمریکایی و تحلیلگران، محور اصلی اختلاف دو طرف است.
در همین حال، برخی گزارشها از امکان ازسرگیری فروش نفت ایران در دوره آتشبس اولیه خبر میدهند؛ موضوعی که با مخالفت شدید جناحهای تندرو در کنگره آمریکا روبهرو شده است.
در سوی دیگر، منابع نزدیک به ایران تأکید کردهاند که تهران روایت مطرحشده از سوی ترامپ درباره نزدیک بودن توافق را نمیپذیرد و معتقد است مسائل اصلی از جمله پرونده هستهای در چارچوب توافق نهایی و نه پیشنویس اولیه بررسی خواهد شد.
مقامات ایرانی همچنین تأکید کردهاند که تنگه هرمز همچنان تحت حاکمیت و کنترل ایران باقی خواهد ماند و هرگونه توافق باید بر اساس احترام به حقوق و منافع جمهوری اسلامی شکل بگیرد.
شکاف درون جمهوریخواهان
نکته قابل توجه آن است که انتقادات به توافق احتمالی، تنها از سوی دموکراتها مطرح نشده، بلکه بخشی از چهرههای شاخص حزب جمهوریخواه نیز نسبت به آن ابراز تردید کردهاند.
برخی سناتورهای آمریکایی با اشاره به نبود تضمینهای کافی، نسبت به اجرای تعهدات ایران در خصوص بازگشایی تنگه هرمز ابراز تردید کرده و این طرح را «پرریسک» توصیف کردهاند.
در همین راستا، شماری از مقامات تندرو جمهوریخواه هشدار دادهاند هرگونه توافقی که به ایران امکان حفظ ظرفیت غنیسازی یا کنترل بر مسیرهای راهبردی منطقه را بدهد، میتواند به معنای شکست راهبرد فشار آمریکا تلقی شود.
نگرانی از «نجات اقتصادی ایران»
در تحلیلهای منتشرشده در رسانههای آمریکایی نیز تأکید شده است که مخالفان توافق نگراناند کاهش فشارهای اقتصادی و باز شدن مسیر فروش نفت، به ایران فرصت تنفس اقتصادی بدهد و آثار تحریمها را تضعیف کند، بدون آنکه امتیازات هستهای کافی دریافت شود.
در مقابل، کاخ سفید تلاش دارد توافق را بهعنوان دستاوردی در راستای پایان جنگ، کاهش تنشهای منطقهای و کنترل بازار انرژی معرفی کند.
با این حال، جمعبندی برخی تحلیلگران آمریکایی این است که توافق احتمالی بیش از آنکه یک «پیروزی کامل» برای واشنگتن باشد، میتواند به یک آتشبس سیاسی موقت تبدیل شود که سرنوشت آن به جزئیات مراحل بعدی مذاکرات گره خورده است.
