تردید در روایت آمریکایی از متن تفاهمنامه پایان جنگ/ خبرنگار والاستریت ژورنال: اظهارات آمریکاییها درباره تعهدات هستهای ایران گمراه کننده است
[تردید در روایت آمریکایی از متن تفاهمنامه پایان جنگ/ خبرنگار والاستریت ژورنال: اظهارات آمریکاییها درباره تعهدات هستهای ایران گمراه کننده است]
لورنس نورمن، خبرنگار والاستریت ژورنال در بروکسل، معتقد است هنوز ابهام جدی درباره این وجود دارد که ایران در تفاهمنامه اخیر دقیقاً چه تعهدات هستهای پذیرفته است. برخی اظهارات یک مقام ارشد آمریکایی این تصور را ایجاد کرده که ایران متعهد به نابودی ذخایر مواد هستهای، برچیدن تأسیسات و توقف برنامه هستهای خود شده است، اما نورمن میگوید با دقت در سخنان این مقام، چنین برداشتی چندان قابل اتکا نیست.
به گزارش خبرآنلاین، به گفته او، مقام آمریکایی در پاسخ به پرسشی درباره زمانبندی برچیدن برنامه هستهای ایران ابتدا تأکید کرده که ایران متعهد شده بهطور نامحدود هرگز به دنبال ساخت یا دستیابی به سلاح هستهای نرود. نورمن یادآوری میکند که این موضع چیز تازهای نیست و ایران سالهاست همین ادعا را مطرح میکند، هرچند به نظر میرسد کاخ سفید اصرار داشته این تعهد بهصورت رسمی در ابتدای توافق نیز تکرار شود.
مقام آمریکایی سپس بر ضرورت راستیآزمایی این تعهد تأکید کرده و گفته است که صرف اعلام پایبندی به عدم ساخت سلاح هستهای کافی نیست و باید سازوکاری برای بازرسی و نظارت وجود داشته باشد. او افزوده که ایران تا زمانی که گامهای عملی مشخصی برندارد، از مزایای توافق بهرهمند نخواهد شد.
نورمن در اینجا میان دو موضوع تفاوت قائل میشود. از نظر او، راستیآزمایی تعهد «نساختن سلاح هستهای» یک بحث است و برچیدن تأسیسات یا توقف برنامه هستهای بحثی دیگر. اگر ایران واقعاً متعهد به تعطیلی سایتها یا برچیدن بخشهایی از برنامه خود شده باشد، تشخیص اجرای این تعهدات برای بازرسان چندان دشوار نخواهد بود.
او توجه ویژهای به بخش دیگری از سخنان مقام آمریکایی جلب میکند؛ جایی که گفته شده ایران متعهد به نساختن سلاح هستهای است و سپس باید درباره نحوه اجرای این تعهد و سازوکار بازرسی و نظارت تصمیمگیری شود. به گفته نورمن، همین عبارت نشان میدهد که تمرکز اصلی توافق فعلاً بر تعهد ایران به عدم دستیابی به سلاح هستهای است، نه لزوماً برچیدن کامل برنامه هستهای.
برداشت نورمن این است که ایران بهطور روشن متعهد شده سلاح هستهای تولید یا تهیه نکند. همچنین به نظر میرسد تعهد مشخصتری درباره از بین بردن ذخایر اورانیوم با غنای بالا داده باشد، هرچند هنوز روشن نیست سرنوشت سایر ذخایر چه خواهد شد و این اقدامات دقیقاً در چه زمانی انجام میشود.
او احتمال میدهد که تعهدات هستهای ایران در متن تفاهمنامه فعلاً به همین موارد محدود باشد و در کنار آن مجموعهای از «نقاط عطف» یا مراحل بعدی تعریف شده باشد که در ازای اجرای هر یک از آنها، ایران از تخفیفهای بیشتری در تحریمها برخوردار شود. برای مثال، ممکن است برچیدن یک سایت مشخص در ازای سطح معینی از کاهش تحریمها صورت گیرد.
در نهایت، نورمن نسبت به روایتهایی که مدعیاند ایران در همین تفاهمنامه متعهد به برچیدن تأسیسات هستهای و پایان دادن به کل برنامه هستهای خود شده، تردید جدی دارد. به باور او، محتملتر این است که ایران تنها تعهد عدم دستیابی به سلاح هستهای را پذیرفته باشد و هرگونه اقدام فراتر از آن، از جمله تعلیق یا توقف بخشهایی از برنامه هستهای، موضوع مذاکرات و توافقهای بعدی برای کسب امتیازات بیشتر در حوزه تحریمها باشد.
او در پایان تأکید میکند که این صرفاً برداشت او از اظهارات موجود است و اگر اطلاعات جدیدی منتشر شود که خلاف این تحلیل را نشان دهد، آماده اصلاح نظر خود خواهد بود.
