بازار جهانی نفت در حالی هفته را به پایان برد که فروکش کردن ریسکهای ژئوپلیتیکی، افزایش تردد کشتیرانی در تنگه هرمز و برخی سیگنالهای مثبت از سمت عرضه، فشار فروش سنگینی را بر قیمتها تحمیل کرده است؛ فشاری که باعث شد هر دو شاخص اصلی نفتی به پایینترین سطوح چند ماه اخیر بازگردند.
بازگشت نفت به کانالهای پیش از جنگ
قیمت نفت روز جمعه کاهش یافت و در مسیر یک افت شدید هفتگی قرار گرفت؛ بهطوریکه هر دو شاخص نفتی بار دیگر به سطوح قبل از آغاز درگیریهای خاورمیانه رسیدند. افزایش ترافیک کشتیرانی از طریق تنگه هرمز و اعلام تخصیص مثبت تولید از سوی عراق، به تعدیل نگرانیهای ناشی از حملات به کشتیها کمک کرد.
به این ترتیب، قیمت نفت برنت روی رقم ۷۱.۹۹ دلار بسته شد و قیمت نفت خام وست تگزاس اینترمدیت آمریکا در سطح ۶۹.۲۳ دلار در هر بشکه معامله شد. قیمتها در این هفته به پایینترین سطح خود از ۲۷ فوریه رسیدند؛ تنها یک روز پیش از آغاز حمله مشترک ایالات متحده و اسرائیل به ایران. این در حالی است که در اوج بحران، قیمت نفت برنت تا نزدیکی ۱۲۰ دلار در هر بشکه صعود کرده بود.
اتهام نقض آتشبس و حمله به کشتیها
دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، روز جمعه ایران را به نقض آتشبس متهم کرد و مدعی شد تهران دستکم چهار پهپاد را به سمت کشتیهای عبوری از تنگه حیاتی هرمز شلیک کرده است. او اعلام کرد یکی از این پهپادها به عرشه بالایی یک کشتی باری اصابت کرده و اگرچه خسارت وارد شده، اما کشتی به مسیر خود ادامه داده است.
ترامپ در شبکه اجتماعی خود، تروث سوشال (Truth Social)، این اقدام را نقض توافق آتشبس خواند و افزود سه پهپاد دیگر نیز توسط نیروهای آمریکایی سرنگون شدهاند. با این حال، رئیسجمهوری آمریکا جزئیات بیشتری درباره کشتی هدف قرار گرفته ارائه نکرد.
در ادامه، عملیات تجارت دریایی بریتانیا از دریافت گزارشی درباره حمله به یک کشتی باری در تنگه هرمز، در نزدیکی عمان، خبر داد. والاستریت ژورنال نیز گزارش داد این کشتی یک شناور باری با پرچم سنگاپور به نام Ever Lovely بوده که به ادعای این روزنامه، توسط ایران هدف قرار گرفته است. در نتیجه این اتهامات، آمریکا به مناطقی از سیریک در استان هرمزگان حمله کرد.
پس از این حادثه، روند تخلیه دریانوردان از تنگه هرمز که تحت نظارت سازمان بینالمللی دریانوردی (IMO) انجام میشد، متوقف شد. این نهاد وابسته به سازمان ملل متحد پیشتر اعلام کرده بود با همکاری ایران، عمان، کشورهای ساحلی خلیج فارس و ایالات متحده، تخلیه هماهنگ بیش از ۱۱ هزار دریانورد از کشتیهای سرگردان در این آبراه حیاتی را آغاز میکند.
IMO روز پنجشنبه اعلام کرد که پس از حمله به کشتی در نزدیکی عمان، این طرح را متوقف کرده است و تأکید کرد کشتی مذکور در چارچوب برنامه تخلیه این سازمان تردد نمیکرد. گزارش والاستریت ژورنال همچنین حاکی از آن است که سپاه پاسداران ایران هشدار داده بود عبور از تنگه هرمز در مسیر تعیینشده از سوی IMO «غیرقابل قبول و کاملاً خطرناک» است.
تمرکز بازار بر تنگه هرمز و خبرهای عراق
با وجود حمله به کشتی و ادعای نقض آتشبس، فعالان بازار انرژی ترجیح دادند تمرکز خود را بر تداوم تردد کشتیرانی در تنگه هرمز و برخی تحولات مثبت از عراق حفظ کنند. تحلیلگران ING در یادداشتی اعلام کردند بازار تا حد زیادی بر ازسرگیری و افزایش جریان نفت از طریق تنگه هرمز متمرکز شده است. بر اساس دادههای شرکت کپلر، روز پنجشنبه ۵۴ عبور تأییدشده کشتیهای تجاری و مرتبط با انرژی از این تنگه ثبت شده است.
با این حال، کپلر به عدم قطعیتهای جدیدی نیز اشاره کرده و گزارش داده است که دومین تانکر LNG در نزدیکی تنگه هرمز طی چند روز اخیر مسیر خود را تغییر داده است. تحلیلگران ING هشدار دادهاند که بخش عمده افزایش ترافیک فعلی، ناشی از خروج کشتیهای پیشتر سرگردان از خلیج فارس است و پس از تکمیل این روند، احتمال کاهش جریانها وجود دارد.
اوپک و بازگشت سهمیه تولید عراق
در همین حال، وزارت نفت عراق روز جمعه اعلام کرد که سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) روند بازگرداندن تدریجی سهمیه تولید این کشور به سطح پیش از جنگ را آغاز کرده است. به گفته این وزارتخانه، این اقدام به تقویت ظرفیت تولید عراق و حمایت از بهبود بخش نفت این کشور کمک خواهد کرد.
این بیانیه یک روز پس از آن منتشر شد که رویترز گزارش داد عراق، بهعنوان دومین تولیدکننده بزرگ اوپک پس از عربستان سعودی و یکی از پنج عضو بنیانگذار این سازمان، در صورت عدم موافقت با افزایش قابل توجه تولید نفت، گزینه خروج از این کارتل را نیز مورد بررسی قرار داده است.
