سریعترین عقبنشینی تاریخ ترامپ در یک تصمیم جنگی رقم خورد: ساعاتی پیش از پایان مهلت، اعلام کرد آتشبس تمدید نمیشود، ساعاتی بعد، همان را نامحدود تمدید کرد. این چرخش ناگهانی، نه یک تغییر تاکتیک، که فریاد بنبست سهگانهای است که کاخ سفید را در خود خفه کرده است: نه پیروزی نظامی ممکن است، نه توافق دیپلماتیک در دسترس و نه خروج شرافتمندانه شدنی. آژانس اطلاعاتی پنتاگون تأیید میکند که ایران همچنان هزاران موشک، زرادخانه پهپادهای انتحاری و توان بستن تنگه هرمز را در اختیار دارد. جان مرشایمر، نظریهپرداز برجسته، صریحا اعلام میکند که آمریکا در هر چهار هدف اصلی خود شکست خورده و وضعیت حتی بدتر از قبل جنگ شده است. تنگه هرمز پنجاه روز است بسته مانده، ۵۵۰ میلیون بشکه نفت از بازار جهانی حذف شده، قیمت نفت در آستانه ۲۰۰ دلار میخروشد، و تحلیلگر ارشد بازارهای مالی میگوید: «ترامپ ناامیدانه تلاش میکند از جنگی که خود آغاز کرده خارج شود، اما ایران حتی یک ذره هم فضا برای این خروج نمیدهد.» اینک، رسانههای اسرائیلی آن را «شکستی مفتضحانه» میخوانند، یک نویسنده روس «تحقیرآمیزترین شکست آمریکا» از بحران سوئز ۱۹۵۶ تاکنون، و دان وینزلو، نویسنده آمریکایی، جمله آخر را میزند: «او نمیتواند خود را از باتلاق ایران بیرون بکشد، این جنگ خودش است.» این، خلاصه وضعیت کاخ سفید در سومین ماه جنگی است که قرار بود «کوتاه، قاطع و پیروزمندانه» باشد.
چرخش ناگهانی در آتشبس
• ترامپ ساعاتی پیش از پایان مهلت، اعلام کرده بود آتشبس تمدید نمیشود
• چند ساعت بعد تصمیم خود را تغییر داد
• آتشبس را بهصورت نامحدود تمدید کرد
برداشت تحلیلگران
• «سریعترین عقبنشینی ترامپ» در یک تصمیم جنگی
• اوون جونز: رفتار ترامپ کاملا ناهماهنگ است
• ارزیابی تحلیلگران: نبود استراتژی مشخص
واکنش ایران
• ایران مذاکرات را متوقف کرد
• تنگه هرمز همچنان بسته باقی ماند
• برگزاری کارناوالهای جنگی و نمایش موشکی در شهرها
تحلیل تریتا پارسی
معاون اندیشکده کوئینسی
• آتشبس نامحدود اعلام شد
اما:
• نه توافقی شکل گرفت
• نه تحریمی لغو شد
• نه مصالحه هستهای رخ داد
• نه جنگ از سر گرفته شد
بنبست سهگانه ترامپ
سه مسیر اصلی خروج از جنگ
۱) پیروزی نظامی
۲) توافق دیپلماتیک
۳) خروج شرافتمندانه
وضعیت فعلی
هر سه مسیر تقریبا مسدود
واقعیت نظامی میدان
طبق ارزیابی آژانس اطلاعاتی پنتاگون:
• ایران همچنان هزاران موشک در اختیار دارد
• زرادخانه پهپادهای انتحاری فعال است
• توان تهدید کشتیرانی در تنگه هرمز حفظ شده
• نیروی هوایی ایران از بین نرفته
• نیروی دریایی منهدم نشده
نتیجه
پیروزی نظامی سریع دستنیافتنی
بنبست دیپلماتیک
• ایران از مذاکرات کنارهگیری کرده
• هیچ پیشنهاد جدیدی ارائه نشده
موضع چین
• آمریکا را مسئول بنبست میداند
تحلیل رسانههای عبری
«چرا ایران باید از چیزی عقبنشینی کند
که آمریکا و اسرائیل با زور هم به آن نرسیدند؟»
شکست راهبردی از نگاه مرشایمر
جان مرشایمر
نظریهپرداز روابط بینالملل
ارزیابی او از جنگ:
آمریکا در ۴ هدف اصلی شکست خورده
• تغییر رژیم
• توقف برنامه هستهای
• تضعیف توان نظامی ایران
• بازگرداندن بازدارندگی
نتیجه
وضعیت حتی بدتر از قبل جنگ شده است.
مقایسه تاریخی
یک نویسنده روس این جنگ را
«تحقیرآمیزترین شکست آمریکا»
توصیف کرده و آن را با
بحران سوئز ۱۹۵۶ بریتانیا مقایسه کرده است.
شوک انرژی جهانی
بسته بودن تنگه هرمز:
• ۵۰ روز انسداد
• حذف ۵۵۰ میلیون بشکه نفت از بازار جهانی
بازار گاز
• هر ماه حدود ۷ میلیون تن LNG از چرخه تجارت حذف میشود
قیمت انرژی
• نفت در آستانه ۲۰۰ دلار
اختلال در تجارت جهانی
• بحران کمبود کالا در آسیا
• ۴۰ روز ترافیک در کانال پاناما
• افزایش ۶۰ درصدی هزینه حمل غلات
پیامدها
• اختلال در زنجیره تأمین جهانی
• جهش تورم غذایی
• افزایش هزینه حملونقل
موقعیت سیاسی ترامپ
ترامپ اکنون با سه محدودیت همزمان روبهروست:
• ادامه جنگ = هزینه اقتصادی و سیاسی سنگین
• پایان جنگ بدون تسلیم ایران = شکست سیاسی
• تمدید آتشبس بدون امتیاز = فشار داخلی در آمریکا
جان کلام
تحلیلگر ارشد بازارهای مالی:
«ترامپ ناامیدانه تلاش میکند از جنگی که خود آغاز کرده خارج شود، اما به شرایط خودش.
ایران حتی یک ذره هم فضا برای این خروج نمیدهد.»
برداشت رسانههای اسرائیلی
• «شکستی مفتضحانه»
• «پایان جنگ بدون توافق»
دان وینزلو
نویسنده آمریکایی:
«او نمیتواند خود را از باتلاق ایران بیرون بکشد،
این جنگ خودش است.»
