اجلاس بیست و ششمین نشست سران سازمان همکاری شانگهای، دیروز (سهشنبه) در بیشکک پایتخت قرقیزستان به کار خود پایان داد و با صدور «بیانیه بیشکک» و امضای ۲۸ سند همکاری، نقشه راه جدیدی برای همکاریهای اقتصادی، فناورانه و امنیتی در منطقه ترسیم شد. رئیسجمهور چین در این اجلاس با تأکید بر اولویت دادن به توسعه و منافع مردمی، چهار پیشنهاد راهبردی را به کشورهای عضو ارائه کرد که محور اصلی آن، گسترش همکاری در حوزههای تجارت، سرمایهگذاری، انرژی، هوش مصنوعی و اقتصاد دیجیتال بود.اقتصاد دیجیتال و هوش مصنوعی؛ موتور جدید توسعه منطقهشی جین پینگ با اشاره به گذشت ۲۵ سال از تأسیس سازمان همکاری شانگهای، این نهاد را «پهناورترین چارچوب همکاری منطقهای از نظر جغرافیا، جمعیت و ظرفیت توسعه» توصیف کرد و خواستار حمایت از جهانی شدن اقتصادی عادلانه و منعطف شد. او تأکید کرد که کشورهای عضو باید همکاری در بخشهای سنتی مانند تجارت، سرمایهگذاری، اتصال زیرساختها، انرژی و منابع طبیعی را تقویت کنند، اما در کنار آن، توجه ویژهای به حوزههای نوظهور نظیر هوش مصنوعی، اقتصاد دیجیتال، صنایع سبز و معدنکاری پایدار داشته باشند.
رئیسجمهور چین بهطور مشخص از ایجاد «مرکز بینالمللی همکاری در کاربردهای هوش مصنوعی» با مشارکت کشورهای عضو خبر داد و گفت که چین آماده است تا با شرکای خود، این مرکز را به قطبی برای تبادل دانش فنی، استانداردسازی و توسعه فناوریهای نسل جدید تبدیل کند.همچنین او از راهاندازی «مرکز همکاری اقتصادی بندری چین» در شهر تیانجین سخن گفت که میتواند بستری برای تسهیل تجارت دریایی و لجستیک میان اعضا باشد. وعده دیگر چین، اجرای ۱۰۰ پروژه همکاری فناورانه با کشورهای عضو در سه سال آینده است که هدف آن کاهش شکاف دیجیتال و فناورانه میان اعضا و توزیع عادلانهتر دستاوردهای توسعه عنوان شده است.
در شرایطی که تحریمهای یکجانبه آمریکا، همکاریهای بینالمللی ایران را با محدودیتهای جدی مواجه کرده است، سازمان همکاری شانگهای به عنوان یکی از مهمترین بسترهای همکاری با قدرتهای شرقی نظیر چین، روسیه و کشورهای آسیای میانه، نقشی کلیدی در تأمین منافع اقتصادی و امنیتی ایران ایفا میکند.جنوب جهانی در برابر نظم یکجانبهگرادر بخش دیگری از سخنان شی در قالب اجلاس «شانگهای پلاس» که با حضور کشورهای ناظر و شرکای گفتوگو برگزار شد، او بر ضرورت افزایش نقش و نمایندگی کشورهای «جنوب جهانی» در نظام بینالملل تأکید کرد. او ظهور اقتصادهای نوظهور در آسیا، آفریقا، آمریکای لاتین و خاورمیانه را روندی غیرقابل بازگشت به سوی جهان چندقطبی دانست و خواستار اصلاح نظام حکمرانی جهانی به شکلی شد که این کشورها سهم بیشتری در تصمیمگیریهای کلان اقتصادی و سیاسی داشته باشند. این رویکرد برای ایران که همواره به دنبال افزایش وزن منطقهای و بینالمللی خود در برابر فشارهای غرب است، از اهمیت راهبردی بالایی برخوردار است.دیروز و پس از پایان اجلاس، سران کشورهای عضو با صدور بیانیهای مشترک، ضمن تأکید بر ادامه همکاریهای همهجانبه، ۲۸ سند همکاری در زمینههای اقتصاد سبز، هوش مصنوعی، انرژی، احداث بنادر و مراکز لجستیکی و مبارزه با جرایم سازمانیافته فرامرزی را به امضا رساندند. همچنین بر اساس تصمیمات اتخاذ شده، اصلاحاتی در منشور سازمان برای تطبیق با شرایط جدید جهانی انجام خواهد شد و بیست و هفتمین نشست سران نیز سال آینده در پاکستان برگزار میشود.
پیام اصلی اجلاس دیروز بیشکک، حرکت از همکاریهای سنتی به سمت اقتصاد دانشبنیان و دیجیتال و همچنین بازتعریف نقش کشورهای در حال توسعه در ساختار قدرت جهانی است؛ مسیری که ایران به عنوان عضو فعال سازمان همکاری شانگهای، میتواند از آن برای تأمین منافع ملی، کاهش وابستگی به غرب و تقویت جایگاه خود در معادلات منطقهای در سایه تحریمهای آمریکا بهره گیرد.
