حل و فصل مسالمتآمیز مناقشه اوکراین نیز از مباحث حاشیهای اجلاس سران کشورهای عضو گروه بریکس در دهلینو دور نماند و با اعلام آمادگی رؤسای جمهور چین و هند برای نقشآفرینی در این مسیر همراه شد.
ادامه حملات متقابل پهپادی و موشکی
درگیری نظامی اوکراین که در روسیه آن را «عملیات نظامی ویژه» و در پاسخ به بیتوجهی غرب به ملاحظات امنیتی مسکو در گسترش ناتو و بیتوجهی به حقوق روستبارها در دونباس مینامند، از اسفند ۱۴۰۰ تاکنون شعلهور است و با حملات پهپادی، موشکی و هوایی، ابعاد تازهای به خود گرفته است.
رئیسجمهور اوکراین یکشنبه ۲۲ شهریور در شبکههای اجتماعی اعلام کرد: روسیه در طول این هفته حدود دو هزار و یکصد فروند پهپاد، یک هزار و ۷۰۰ بمب هدایتشونده و ۷۸ فروند موشک از انواع مختلف به سمت اوکراین شلیک کرده است.
ولادیمیر زلنسکی افزود: حملات پهپادی روسیه با هدف نابودی اقتصاد اوکراین و از بین بردن جان مردم انجام میشود.
وی با اشاره به اینکه شامگاه شنبه و صبح یکشنبه، حملاتی به یک جایگاه سوخت و یک لوکوموتیو قطار در نزدیکی مرز اوکراین و لهستان و همچنین شرکتها و مناطق مسکونی انجام شده است، گفت: شهر بندری اودسا نیز با موشک و پهپاد هدف قرار گرفته است.
از سوی دیگر، مقامات مسکو تأکید دارند که حملات این کشور به اوکراین تنها متوجه زیرساختهای نظامی و تأسیساتی است که برای تجهیز کییف به سلاح و نیز حملات به خاک روسیه از آنها استفاده میشود.
در این پیوند، وزارت دفاع روسیه ضمن آنکه در هفته اخیر گزارشهای روزانهای از تعداد پهپادهای اوکراینی سرنگون شده بر فراز قلمروی تحت حاکمیت مسکو ارائه داد، روز دوشنبه اعلام کرد که تنها در شب گذشته ۳۹۹ فروند پهپاد را رهگیری و سرنگون کرده است.
این وزارتخانه در گزارش دیگری تصریح کرد: در بندر چرنومورسک اوکراین به تأسیسات زیرساختی مورد استفاده برای اهداف نظامی، دو کشتی باری حامل تسلیحات و تجهیزات نظامی برای نیروهای مسلح اوکراین و یک یدککش دریایی حمله کردیم.
وزارت دفاع روسیه در گزارش دیگری اعلام کرد که در جریان یک حمله گسترده، تأسیسات زیرساخت بندری و یک تأسیسات حملونقل راهبردی مهم که بخش قابلتوجهی از جریان انتقال تسلیحات و مهمات خارجی به اوکراین را تأمین میکرد، هدف قرار گرفتند.
در همین حال، اِلا پامفیلُووا رئیس کمیسیون مرکزی انتخابات روسیه در سخنانی گفت: یک پهپاد به ساختمانی در منطقه سامارا محل کمیسیون انتخابات منطقهای، برخورد کرد؛ این حادثه تلفاتی نداشت و برگههای رأی نیز آسیبی ندیدند.
این مقام روس افزود: اوکراین خود به دلیل نگرانی، انتخابات در کشور برگزار نمیکند و در عین حال میخواهد انتخابات روسیه را مختل کند.
انتخابات نهمین دوره دومای دولتی (مجلس قانونگذار) ۲۹ شهریور ۱۴۰۵ برگزار میشود. در برخی مناطق روسیه به دلیل دشواری دسترسی رأیدهندگان به شعب اخذ رأی، رأیگیری در روزهای ۲۷ و ۲۸ شهریور نیز برنامهریزی شده است.
خطری که از بیخ گوش مقامات پیشین اروپایی و آمریکایی گذشت
در همین حال، رسانههای غربی گزارش دادند که یک فروند پهپاد انتحاری روز یکشنبه به لوکوموتیو یک قطار مسافربری در نزدیکی گذرگاه مرزی اوکراین و لهستان در فاصله حدود دو کیلومتری مرز لهستان به عنوان کشور عضو ناتو حمله کرد.
شرکت راه آهن اوکراین با اعلام اینکه این حمله تلفاتی نداشت، خاطرنشان کرد: این حمله اندکی پس از آن رخ داد که قطار حامل بوریس جانسون (نخستوزیر پیشین انگلیس)، کارل بیلدت (نخست وزیر پیشین سوئد) و مشاوران ارشد امنیتی از چند کشور اروپایی از آن گذرگاه عبور کرده بودند. همچنین دیوید پترائوس (رئیس پیشین سیا) در قطار دیگری در زمان وقوع این حمله در همان ایستگاه بود. این مقامات برای شرکت در کنفرانس امنیتی «استراتژی اروپایی یالتا» به کییف سفر کرده بودند و در زمان وقوع حمله پهپادی، در حال بازگشت بودند.
زلنسکی رئیسجمهور اوکراین گفت: روسیه عامدانه این لوکوموتیو را هدف قرار داده است.
در واکنش به این حمله، وزیر امور خارجه لهستان در کییف گفت که این اقدام در راستای افزایش تنش، باید متحدان را بر آن دارد تا حمایت خود از اوکراین را «دو برابر» کنند.
رادوسلاو سیکورسکی افزود: این اتفاق تنها چند صد متر با مرز لهستان فاصله داشت و بر امنیت هموطنان من تأثیر میگذارد.
دونالد توسک نخستوزیر لهستان، پس از این حملات ریاست یک جلسه اضطراری را در ورشو بر عهده گرفت و هشدار داد که انتظار دارد روسیه در هفتههای پیشرو، جنگ را شدت دهد.
تداوم خطر فاجعه هستهای
خطر فاجعه هستهای در نیروگاه زاپروژیا در هفتهای که گذشت، باری دیگر احساس شد؛ نیروگاهی که پس از عملیات نظامی روسیه در اوکراین در سال ۱۴۰۰، تحت کنترل مسکو است.
آلکسی لیخاچف مدیرعامل شرکت روساتم اعلام کرد: اوکراین روز جمعه مجموعهای از حملات ترکیبی را علیه تانکرهای حامل سوخت دیزل برای نیروگاه هستهای زاپروژیا انجام داد.
وی افزود: کییف با وجود آگاهی کامل از اینکه سوخت دیزل برای نیروگاه هستهای زاپروژیا حیاتی است، تانکرهای حامل این سوخت برای نیروگاه را هدف قرار داد.
به گفته مدیرعامل شرکت روساتم، در این حمله، دو نظامی روس کشته و شماری نیز زخمی شدند.
از آنجا که محمولههای سوخت دیزل برای کارکرد ژنراتورهای خنککننده راکتورها (در صورت قطع برق شهری) حیاتی هستند، آژانس بینالمللی انرژی اتمی نسبت به وضعیت ایمنی نیروگاه ابراز نگرانی کرد.
ماهیگیری ترامپ از جنگ اوکراین
و اما دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا طی روزهای اخیر تلاش کرد حملات اوکراین به پالایشگاههای روسیه را عامل افزایش قیمت نفت در جهان معرفی کند تا از فشار افکار عمومی به خود که تجاوز نظامی بیدلیل به ایران را عامل وضعیت بازار انرژی میدانند، راه فراری بیابد.
ترامپ پس از آنکه قیمت گازوئیل در ایالات متحده در روز جمعه به بالاترین حد خود رسید، به خبرنگاران در ایرلند گفت: «آقای زلنسکی باید یک کار انجام دهد؛ او باید از کار انداختن تأسیسات گازوئیل در روسیه را متوقف کند. ما در این باره با آقای زلنسکی صحبت کردیم. اهداف بسیار دیگری وجود دارد. به تأسیسات گازوئیل حمله نکنید، زیرا این کار به جهان آسیب میرساند.»
بر اساس گزارشی که روز جمعه توسط آژانس بینالمللی انرژی منتشر شد، خالص صادرات گازوئیل و نفت از کشورهای حوزه خلیج فارس در ماه اوت، کمی بیش از یکچهارم میزان آن پیش از آغاز تجاوز نظامی به ایران در ماه فوریه (۹ اسفند ۱۴۰۰) بود. این آژانس اعلام کرد: اختلال در سیستم پالایشگاهی روسیه و توقف تقریباً کامل صادرات فرآوردههای نفتی این کشور پس از شدتگرفتن حملات اوکراین، این آسیبها را افزایش داده است.
زمزمههای از سرگیری مذاکرات سهجانبه
و اما در هفتهای که گذشت، زمزمههای ازسرگیری مذاکرات سهجانبه برای حل و فصل مناقشه اوکراین که پس از تجاوز نظامی به ایران متوقف شده است، مطرح شد.
دیمیتری پسکوف سخنگوی کرملین در پاسخ به این پرسش که آیا مذاکرات روسیه با اوکراین و آمریکا درباره پایان جنگ ممکن است در ماه اکتبر (مهر – آبان ۱۴۰۵) برگزار شود؟، این احتمال را رد نکرد و گفت که صحبت درباره آیندهای قابل پیشبینی است.
زمانی که رئیسجمهور اوکراین اعلام کرد که مایل است در اجلاس گروه ۲۰ (G۲۰) در ماه دسامبر در میامی آمریکا با پوتین دیدار کند، سخنگوی کرملین، این امر را «غیرممکن» خواند و بر موضع مسکو مبنی بر اینکه دیدار تنها در پایتخت روسیه امکانپذیر است، تأکید کرد.
سرگئی لاوروف وزیر امور خارجه روسیه نیز از ارسال دعوتنامهای برای سفر زلنسکی به مسکو سخن گفت.
یوری اوشاکوف دستیار رئیسجمهور روسیه نیز اظهار داشت: ولادیمیر پوتین تعیین خواهد کرد چه کسی ریاست هیأت روسیه در دور جدید مذاکرات سهجانبه درباره اوکراین را بر عهده بگیرد.
وی افزود: ترکیه و شماری دیگر از کشورها آمادگی خود را برای میزبانی مذاکرات (سهجانبه با میانجیگری آمریکا) درباره اوکراین اعلام کردهاند.
دستیار پوتین با بیان اینکه هنوز بسته مورد توافقی درباره حلوفصل مناقشه اوکراین وجود ندارد، گفت: برای حلوفصل این مناقشه بدون تردید هنوز کار زیادی در پیش است.
در همین حال، سخنگوی کرملین اعلام کرد: شی جینپینگ رئیس جمهور چین و نارندرا مودی نخستوزیر هند در دیدارهای خود با پوتین در حاشیه اجلاس بریکس، فعالانه آمادگی خود را برای کمک به حلوفصل مناقشه اوکراین اعلام کردند.
پسکوف افزود: پوتین در دیدار با سران هند و چین از آمادگی آنها برای کمک به حل مناقشه اوکراین استقبال کرد و اطلاعات مفصلی درباره موضوع مناقشه اوکراین در اختیار آنها قرار داد.
پیش از این منابع خبری غربی روز شنبه از قول جرد کوشنر داماد ترامپ که اخیراً همراه با ویتکاف فرستاده ویژه رئیسجمهور آمریکا به مسکو و کییف سفر کرد، گزارش دادند: روسیه، اوکراین و ایالات متحده بر سر پایان دادن به جنگ در تمامی موارد، بهجز مسائل ارضی، به توافق رسیدهاند.
کوشنر مدعی شد: پوتین رئیسجمهور روسیه، خواستههای ارضی خود را مشخص کرده است و اگر اوکراین حاضر به عقبنشینی تا آن خط مرزی باشد، سایر بخشهای توافق از پیش تدوین و بر سر آنها توافق شده است.
کوشنر افزود: وضعیت میدان نبرد - که ماهیتی بسیار متغیر دارد - تا حدی تعیینکننده مسائل ارضی خواهد بود.
اوشاکوف دستیار رئیسجمهور روسیه این سخنان کوشنر را رد کرد و اظهار داشت که مسائل حلنشده بسیاری در مذاکرات، از جمله مسائل ارضی، وجود دارد و اگر تغییری در مواضع ارضی حاصل شود، مذاکرات آسانتر خواهد شد؛ نه اینکه توافقی در حال حاضر آماده و در دسترس باشد.
منابع غربی گزارش دادند که تحقق خواستههای سرزمینی روسیه، مستلزم عقبنشینی اوکراین از تمامیت استانهای لوهانسک، دونتسک، زاپوریژیا و خرسون است، از جمله مناطقی که نیروهای روسیه تاکنون در آنها پیشروی نکردهاند و به تعبیر مسکو، روسها به دنبال غیرنظامیسازی و «نازیزدایی» این مناطق هستند.
