چرا جنگ با تایوان برای چین جهنمی تمام عیار را رقم می‌زند؟

دکتر چان شرکت خود با نام «AwareOcean» را در سال ۲۰۱۵ برای تامین تجهیزات مزارع بادی فراساحلی تاسیس کرد. اما اکنون او در حال ساخت همان نوع تسلیحات خودمختار کم‌هزینه‌ای است که تایوان و آمریکا برای اجرای طرح جدید خود با هدف جلوگیری از حمله چین به آن نیاز دارند.

درباره طرح «جهنم نما»

این طرح که «جهنم‌نما» (Hellscape) نام گرفته، از درس‌های جنگ اوکراین و ایران درباره استفاده از تعداد زیادی پهپادهای کم‌هزینه و فناوری هوش مصنوعی برای به چالش کشیدن رقیب بسیار قدرتمندتر الهام گرفته است.

این طرح تصور می‌کند که همزمان با آغاز حمله چین، تنگه تایوان با انبوهی از پهپادهای هوایی، دریایی و زیرسطحی ارزان‌قیمت پر خواهد شد. اگر چین ارتباطات این تسلیحات را مختل کند، آنها با استفاده از هدایت سیستم اینرسی، تشخیص تصویری یا هوش مصنوعی داخلی، کشتی‌های چینی را هدف قرار خواهند داد؛ سامانه‌هایی که قادر هستند اهداف را اولویت‌بندی کنند، از اقدامات مقابله‌ای دشمن عبور کرده و حملات خود را با دیگر پهپادها هماهنگ کنند.

این طرح نمی‌تواند مانع حمله شود، اما هزینه‌های آن را برای چین افزایش می‌دهد و زمان و فضای لازم را برای رسیدن ناوهای جنگی و هواپیماهای آمریکایی به تایوان فراهم می‌کند.

هراس از رویکرد معامله‌محور ترامپ

اینکه آمریکا حقیقتا در چنین شرایطی مداخله خواهد کرد یا نه، همچنان پرسشی است که پاسخ آن مبهم است؛ به‌ویژه پس از بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید. ترامپ در سفر خود به پکن در ماه مه، منطق درگیر شدن در جنگی تا این اندازه دور از خاک آمریکا را زیر سوال برد و گفت که از فروش تسلیحات به تایوان به‌عنوان اهرمی برای چانه‌زنی با شی جین‌پینگ استفاده خواهد کرد.

در همین راستا، در آستانه سفر شی جین‌پینگ به واشنگتن در ۲۴ سپتامبر، ترامپ از تایید بسته تسلیحاتی ۱۴ میلیارد دلاری برای تایوان که در ژانویه از سوی کنگره تصویب شده بود، خودداری کرده است.

مقام‌های تایوانی نگران هستند که امتیازات بیشتری به چین برای دستیابی به توافق‌های تجاری و فناوری داده شود. آنها همچنین بیم دارند که تحویل بسته‌های تسلیحاتی قبلی آمریکا به دلیل کمبود تجهیزات ناشی از جنگ با ایران به تاخیر بیفتد.

با این حال، فرماندهان نظامی آمریکا و تایوان  بی‌سروصدا در حال پیشبرد طرح «جهنم‌نما» هستند؛ طرحی که در دوران ریاست‌جمهوری جو بایدن طراحی شد. آنها معتقدند چین احتمالاً پیش از پایان دهه جاری دست به حمله نخواهد زد؛ زمانی که آمریکا رئیس‌جمهوری جدید خواهد داشت.

آنها همچنین باور دارند که با توجه به درس‌های جنگ‌های اوکراین و خاورمیانه، حتی با در نظر گرفتن افزایش توانمندی‌های چین، شانس موفقیت این طرح افزایش یافته است.

خیز برای تغییر معادلات میدان

استراتژیست‌های آمریکایی مدت‌ها بر این باور بودند که نیروی مهاجم برای پیروزی به سه برابر قدرت آتش نیاز دارد. اما اکنون معتقدند این نسبت ممکن است به میزانی در حدود ۲۰ یا حتی ۳۰ به یک افزایش یافته باشد.

ریموند گرین، سفیر بالفعل آمریکا در تایپه، در کنفرانس۹ سپتامبر گفت: «سامانه‌های بدون سرنشین در درگیری‌های امروز همان نقشی را دارند که مسلسل در جنگ جهانی اول و تانک در جنگ جهانی دوم داشتند؛ فناوری‌هایی تحول‌آفرین هستند که میدان نبرد را بازتعریف می‌کنند».

او در ادامه گفت: تایوان می‌تواند به‌خوبی از درس‌های اوکراین و ایران استفاده کند، زیرا این جزیره دارای صنعت پیشرفته نیمه‌رسانا، پایه صنعتی قدرتمند و اقتصادی رو به رشد است. تایوان همچنین به پهپادهای آمریکایی آزمایش‌شده در میدان نبرد دسترسی دارد؛ این کشور در ماه اوت ۲ هزار فروند از این پهپادها را خریداری کرد. به گفته گرین، تایوان و آمریکا همچنین در زمینه پهپادهای دریایی و فناوری پهپادهای مجهز به هوش مصنوعی همکاری می‌کنند.

مشکل اصلی نبود یک برنامه مناسب نیست؛ بلکه مساله این است که اجرای آن نیازمند اراده سیاسی آمریکا و ظرفیت گسترده تولید پهپاد و موشک است.

چرایی اهمیت تایوان برای آمریکا

حامیان این طرح بر حمایت دوحزبی کنگره از تایوان ـ که همچنان قدرتمند است ـ و اهمیت این جزیره برای صنعت هوش مصنوعی آمریکا تکیه می‌کنند.

اما برخی نگران نفوذ جریان «محدودکننده» در حزب جمهوری‌خواه هستند؛ جریانی که خواهان کنار گذاشتن تعهدات آمریکا در قبال تایوان است. برخی دیگر نیز معتقدند ترامپ مخالفت عمومی با جنگ‌های خارج از کشور را تقویت کرده و به روابط آمریکا با متحدان آسیایی آسیب بلندمدتی زده؛ متحدانی که حمایت آنها برای اجرای موفق «جهنم‌نما» ضروری خواهد بود.

تلاش‌های آمریکا برای تولید پهپادهای ارزان‌قیمت بیشتر، نتایجی به همراه داشته است. از همین رو پنتاگون قصد دارد تا سال ۲۰۲۷ حدود ۲۰۰ هزار پهپاد ارزان‌قیمت خریداری کند.اما پیشرفت این برنامه به دلیل تاخیر در آزمایش‌ها و کمبود قطعات غیرچینی کند شده است.

الگوبرداری از جنگ ایران و اوکراین

طرح «جهنم‌نما» به تعداد بسیار کمتری پهپاد دریایی نیز نیاز دارد؛ زیرا تنها یک حمله موفق می‌تواند یک ناو جنگی را غرق یا از کار بیندازد؛ همان‌طور که اوکراین در دریای سیاه این درس را ثابت کرد.

برخی مدل‌های آمریکایی طراحی‌شده برای جنگ احتمالی بر سر تایوان، در عملیات علیه ایران نیز استفاده شده‌اند. همچنین نیروهای آمریکایی در ماه آوریل یک قایق انتحاری اوکراینی را در فیلیپین آزمایش کردند.

با این حال، مایکل هوروویتز، استاد دانشگاه پنسیلوانیا که در دولت بایدن هدایت برنامه پهپادی پنتاگون را بر عهده داشت، در این باره گفت این سامانه‌ها هنوز در مرحله آزمایشی قرار دارند و در تعداد بسیار محدودی تولید می‌شوند.

او و دیگر کارشناسان هشدار می‌دهند که پهپادها نمی‌توانند جایگزین تسلیحات بزرگ‌تر، قدیمی‌تر و گران‌تر شوند.

هدف این طرح آن است که پهپادها سامانه‌های رهگیری موشکی چین را فرسوده کنند و ناوگان تهاجمی این کشور را به اندازه‌ای آسیب‌پذیر نمایند که حملات هواپیماهای آمریکایی، ناوهای هواپیمابر، زیردریایی‌ها و دیگر سامانه‌ها نتیجه بخش باشد.

پیامدهای جنگ با ایران

نگرانی اصلی این است که جنگ ایران، ذهن نیروهای آمریکا را از منطقه اقیانوس آرام منحرف کرده و ذخایر تسلیحاتی واشنگتن، به‌ویژه موشک‌های دقیق و موشک‌های رهگیر، را کاهش داده باشد. بازسازی ذخایر تسلیحاتی آمریکا ممکن است سال‌ها زمان ببرد.

برخی نگران هستند که شی جین‌پینگ پیش از تکمیل این روند شانس خود را در تایوان بیازماید؛ شاید حتی در سال ۲۰۲۸، زمانی که انتخابات ریاست‌جمهوری تایوان برگزار می‌شود؛ حدود ۱۰ ماه پیش از پایان دوره ریاست‌جمهوری ترامپ.

یک مقام پیشین پنتاگون در این باره گفت: «نکته دیگری که باید در نظر داشت این است که قرار دادن حجم زیادی از تسلیحات آمریکایی در تایوان، با سیاست آمریکا سازگار نیست؛ تسلیحاتی که قرار باشد آمریکا خودش وارد عمل شده و از آنها استفاده کند».

او می‌افزاید تغییر این سیاست می‌تواند باعث درگیری شدید با چین شود. به همین دلیل، به گفته او، «بیش از هر زمان دیگری مهم است که نیروهای تایوانی به اندازه کافی آموزش ببینند و تجهیز شوند».

تایوان با چالش‌های دیگری نیز مواجه است. مهم‌ترین آنها توانایی تولید تعداد کافی پهپاد است.

استراتژی پنهان اژدهای زرد

اندکی پس از حمله گسترده روسیه به اوکراین، تایوان برنامه‌ای را برای ایجاد صنعت پهپادی مستقل از قطعات چینی آغاز کرد. این کشور قصد دارد تا سال ۲۰۳۲، ۲۰۸ هزار پهپاد تهاجمی تولید داخل و ۱۳۲۰ قایق انتحاری خریداری کند.

تولید و صادرات این تجهیزات طی دو سال گذشته افزایش یافته است. اما این برنامه به دلیل اختلافات بر سر تامین مالی که تنها در ماه اوت تصویب شد، با تاخیر مواجه شده است.

مانع اصلی، حزب کومینتانگ، بزرگ‌ترین حزب مخالف تایوان، بود که خواهان روابط نزدیک‌تر با چین است. اگر این حزب در سال ۲۰۲۸ دوباره قدرت را به دست آورد، ممکن است تاخیرهای بیشتری رخ دهد.

چن پینگ‌هه، استاد دانشگاه ملی تایوان که روی برنامه پهپادی این کشور کار می‌کند، در این باره مدعی است: «اگر یک بحران واقعی رخ دهد، جدول زمانی احتمالا به‌شدت فشرده خواهد شد؛ همان‌طور که در اوکراین اتفاق افتاد».

اما در شرایط فعلی«نیروی انسانی و بودجه به‌وضوح ناکافی است.» او معتقد است تایوان به ۴ میلیون پهپاد هوایی و ۱۰ هزار پهپاد دریایی نیاز دارد.

در میان نیروهای مسلح تایوان نیز تردیدهایی وجود دارد. برخی نگران هستند که سرمایه‌گذاری روی پهپادها به بهای کاهش بودجه تجهیزات بزرگ‌تر مانند موشک‌های پاتریوت برای سامانه دفاع هوایی جدید تمام شود.

برخی دیگر معتقدند تایوان همچنان به جنگنده‌ها و ناوهای جنگی نیاز دارد تا بتواند با اقداماتی کمتر از حمله تمام‌عیار، مانند محاصره دریایی، مقابله کند. (گارد ساحلی چین اخیرا گشت‌زنی‌های منظم در شرق تایوان را آغاز کرده است.)

گروهی دیگر نیز بر حمله زودهنگام به خاک اصلی چین و حفظ نیروهای تایوانی برای ضدحمله تاکید دارند.

پاشنه آشیل پکن

در این میان واکنش چین نیز پرسش‌های نگران‌کننده‌ای ایجاد کرده است. چین در ابتدا طرح «جهنم‌نما» را به تمسخر گرفت. یکی از رسانه‌های نظامی رسمی این کشور آن را «طرحی روان‌پریشانه» خواند و گفت آمریکا مانند ببر کاغذی قادر به تولید چنین ازدحام پهپادی نیست.

ارتش آزادی‌بخش خلق چین همچنان در تعداد پهپادها و ظرفیت تولید آنها برتری قابل‌توجهی دارد. این ارتش سامانه‌های بدون سرنشین خود را در رزمایش‌های اطراف تایوان آزمایش کرده و تحولات اوکراین و خاورمیانه را زیر نظر گرفته است.

چین همچنین افسرانی را برای آموزش عملیات پهپادی و مقابله با پهپادها به روسیه فرستاده و تلاش کرده از داده‌های مرتبط با میدان نبرد اوکراین بهره ببرد.

با این حال، اخیرا نشانه‌هایی از نگرانی در داخل ارتش چین دیده شده است.

پاکسازی‌های شی جین‌پینگ باعث شده اجرای دستور او برای آماده بودن ارتش جهت انجام حمله احتمالی تا سال ۲۰۲۷ دشوارتر شود.

برخی کارشناسان نظامی چین اکنون معتقدند طرح «جهنم‌نما» ارتش این کشور را مجبور می‌کند برنامه‌های تهاجمی خود را به‌روزرسانی کرده و سرمایه‌گذاری بیشتری روی تسلیحات مستقر روی کشتی‌ها برای شناسایی و نابودی پهپادها انجام دهد.

طرفداران طرح «جهنم‌نما» اذعان دارند که موانع پیش‌رو بسیار جدی است. اما آنها باور دارند برای بازدارندگی، تایوان و آمریکا نیازی ندارند ثابت کنند که می‌توانند چین را شکست دهند.

آنها تنها باید پکن را متقاعد کنند که دستیابی به پیروزی سریع و کم‌هزینه‌ای که شی جین‌پینگ امیدوار است به آن برسد، بسیار دشوار خواهد بود.