جعفر قنادباشی، کارشناس مسائل خاورمیانه اظهار داشت: «پیمان مکه نیز نشاندهنده همین تغییر در معادلات منطقه است. عربستان به این نتیجه رسید که از شورای همکاری خلیج فارس، که بر اساس دفاع و همکاری امنیتی شکل گرفته بود، از بعد از انقلاب اسلامی نمیتواند آنطور که باید استفاده کند. بنابراین، دست نیاز خود را به سمت پاکستان و ترکیه دراز کرد و همچنین به دنبال همکاری با مصریها رفت. حتی درباره استفاده پنهانی از خلبانهای اسرائیلی نیز گزارشهایی مطرح شده است.»
عربستان دست نیاز خود را به سمت پاکستان و ترکیه دراز کرد/ حمایت آمریکا از متحدانش دیگر در اولویت نیست
ببینید، تغییر در آرایش بازیگران وجود دارد. یک تغییر مهم این است که حمایت آمریکا از کشورهای متحد خود، در حال حاضر در اولویت واشنگتن نیست و تا حد زیادی کنار گذاشته شده است. این مسئله بسیار مهم است.
اما آمریکاییها اکنون به دلیل اینکه پایگاههایشان مورد حمله قرار گرفته و نیروهایشان را به عقب راندهاند ــ برخی به اردن، برخی به آلمان و حتی قرار بوده است برخی هواپیماهایشان را در بلغارستان مستقر کنند ــ به دلیل نداشتن توانایی حضور مستقیم در منطقه، ترجیح میدهند وارد مداخلات مستقیم نشوند. اگر هم مداخلهای داشته باشند، تلاش میکنند از مسیر غیرمستقیم باشد.
یعنی همچنان سلاحهای پیشرفته را در اختیار اسرائیل و عربستان قرار میدهند و مستشارانشان نیز بهتازگی، یعنی در همین درگیریها، وارد این کشورها شدهاند. یکی دیگر از اقدامات آمریکا نیز تشویق ترکیه و پاکستان به همکاری با عربستان است.
البته مداخلات آمریکاییها به این موارد محدود نمیشود. شاید مهمتر از همه، اطلاعاتی باشد که از طریق ماهوارهها درباره نیروهای یمنی در اختیار عربستان قرار میدهند. آنها اطلاعات مربوط به نقاط حساس و مجموعه اطلاعاتی مورد نیاز عربستان را در اختیار این کشور قرار میدهند، اما در عین حال حضور مستقیم و آشکاری در منطقه نشان نمیدهند.
بنابراین، اگر ترتیبات امنیتی منطقه پیش از این بر محوریت آمریکا قرار داشت، اکنون در کشورهای متحد آمریکا شرایط کاملاً متفاوت شده است و آنها ناگزیر شدهاند به سمت ایجاد پیمانهای جدید بروند.
پیمان مکه نیز نشاندهنده همین تغییر در معادلات منطقه است. عربستان به این نتیجه رسید که از شورای همکاری خلیج فارس، که بر اساس دفاع و همکاری امنیتی شکل گرفته بود، از بعد از انقلاب اسلامی نمیتواند آنطور که باید استفاده کند. بنابراین، دست نیاز خود را به سمت پاکستان و ترکیه دراز کرد و همچنین به دنبال همکاری با مصریها رفت. حتی درباره استفاده پنهانی از خلبانهای اسرائیلی نیز گزارشهایی مطرح شده است.
در واقع، یکی از نشانههای روشن تغییرات منطقهای این است که عربستان احساس یک خلأ امنیتی کرده و تلاش دارد این خلأ را با پیمان مکه یا ترتیباتی که اکنون درباره آن صحبت میشود، پر کند.
