راز توافق گازوئیلی با مسکو؟

توافق ترامپ و پوتین برای عرضه گازوئیل روسیه، با وجود تأثیر محدود احتمالی بر قیمت سوخت آمریکا، پیامدهایی فراتر از بازار انرژی دارد.
منتقدان هشدار می‌دهند کاهش فشار تحریم‌ها و احتمال محدود شدن همکاری اطلاعاتی واشنگتن با کی‌یف می‌تواند به سود مسکو تمام شود.
هم‌زمان، گزارش‌ها درباره معاملات اقتصادی مرتبط با نزدیکان ترامپ، پرسش‌هایی درباره تعارض منافع و اولویت‌های سیاست آمریکا ایجاد کرده‌اند.

 دونالد ترامپ شامگاه جمعه از توافقی «عظیم» برای خرید گازوئیل از روسیه خبر داد. این تصمیم در شرایطی اعلام شد که افزایش قیمت انرژی به مسئله‌ای سیاسی برای دولت آمریکا تبدیل شده و انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره در پیش است. ترامپ تلاش می کند خود را حامی رانندگان کامیون و کشاورزان آمریکایی نشان دهد، اما ابعاد توافق نشان می‌دهد که حجم سوخت موردنظر در مقایسه با بازار داخلی آمریکا بسیار محدود است. در مقابل، این توافق می‌تواند برای ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، فرصتی مهم برای بازگشت به بازار انرژی فراهم کند و فشارهای اقتصادی واردشده بر مسکو را کاهش دهد.

فروم پیامدهای این توافق را فراتر از یک معامله تجاری می‌داند. از نگاه او، روسیه ممکن است از آن برای تقویت موقعیت خود در جنگ اوکراین استفاده کند؛ در حالی که کی‌یف همچنان به حمایت اطلاعاتی آمریکا نیاز دارد. او همچنین با اشاره به گزارش‌هایی درباره معاملات اقتصادی پیشنهادی مسکو به اطرافیان ترامپ، احتمال تعارض میان منافع عمومی آمریکا و منافع مالی برخی افراد نزدیک به دولت را مطرح می‌کند.

چرا توافق با روسیه قیمت گازوئیل آمریکا را کاهش نمی‌دهد؟

ایالات متحده یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان و صادرکنندگان گازوئیل جهان است. پالایشگاه‌های این کشور روزانه حدود ۵.۲ میلیون بشکه گازوئیل تولید می‌کنند، در حالی که مصرف داخلی به حدود ۳.۷ میلیون بشکه در روز می‌رسد. مازاد تولید به بازارهای خارجی صادر می‌شود و در ماه‌های اخیر، صادرات روزانه آمریکا از ۱.۵ میلیون بشکه فراتر رفته است.

آمریکا با وجود ظرفیت بالای تولید، روزانه حدود ۱۵۴ هزار بشکه گازوئیل از کانادا وارد می‌کند. این واردات به ساختار شبکه‌های انتقال سوخت مربوط است؛ برای نمونه، تأمین منطقه نیوانگلند از پالایشگاه‌های نیوبرانزویک کانادا ارزان‌تر از انتقال سوخت از پالایشگاه‌های واقع در سواحل خلیج مکزیک آمریکا تمام می‌شود.

در مقایسه با این ارقام، حجم گازوئیل مورد توافق ترامپ و پوتین حدود ۲.۲۵ میلیون بشکه اعلام شده است؛ مقداری معادل تقریباً ۱۶ ساعت مصرف داخلی آمریکا، ۱۰ ساعت تولید این کشور یا ۱۴ روز واردات گازوئیل از کانادا. بنابراین، این محموله در برابر ابعاد بازار آمریکا ناچیز است.

عامل مهم‌تر آن است که قیمت گازوئیل در آمریکا عمدتاً تابع بازار جهانی است، نه صرفاً عرضه و تقاضا در آمریکای شمالی. جنگ ایران عرضه سوخت از خاورمیانه را مختل کرده و فشار بر قیمت‌های جهانی را افزایش داده است. پیش از جنگ، اروپا روزانه بیش از ۵۰۰ هزار بشکه گازوئیل از خلیج فارس وارد می‌کرد. روسیه نیز در سال ۲۰۲۵ با صادرات روزانه حدود ۸۱۷ هزار بشکه، دومین صادرکننده بزرگ گازوئیل جهان بود و افزایش قیمت انرژی فرصت مناسبی برای کسب درآمد بیشتر در اختیار مسکو قرار داده بود.