کرونا و آنفلوانزا؛ فراتر از آستانه هشدار بالا

میزان عفونت‌های تنفسی مراجعان سرپایی و بستری در هفته گذشته به ترتیب ۸.۷ و ۱۳.۳ درصد بود.

نسبت نمونه‌های مثبت آنفلوانزا از هفته سی‌ویکم سال جاری، آستانه هشدار بالا را پشت سر گذاشته است؛ با شیب تندی افزایش و به ۲۲.۵ درصد رسیده که بیش از ۲ برابر آستانه هشدار بالا است. با توجه به اینکه این نسبت طی هفته سی‌وچهارم در سال گذشته از آستانه هشدار بالا در مقیاس کشوری عبور کرده بود؛ می‌توان گفت که امسال کشور سه هفته زودتر از سال قبل، وارد موج آنفلوانزا شده است.

اگرچه نسبت نمونه‌های مثبت از نظر کووید_۱۹نسبت به هفته گذشته کاهش چشمگیری نشان می‌دهد و به ۱۳.۳ درصد رسیده اما همچنان بالاتر از آستانه هشدار بالا قرار دارد. این نسبت در بیماران سرپایی ۴.۶ درصد و برای بیماران بستری نیز ۲۳.۲ درصد که به مراتب در مقایسه با بیماران سرپایی بیشتر است.

تداوم همزمانی عبور نسبت نمونه های مثبت دو پاتوژن تنفسی (آنفلوانزا و کووید- ۱۹ ) از آستانه هشدار بالا، ضرورت تشدید اقدامات پیشگیرانه و مراقبتی را ایجاب می کند؛ بنابراین علاوه بر تقویت مراقبت و اطلاع‌رسانی عمومی، استفاده از ماسک، حداقل در بخش های پرخطر و با احتمال بالای انتقال در بیمارستان‌ها و مراکز درمانی، همچنین مراکز تجمعی پرخطر مانند آسایشگاه‌های سالمندان  و وسایل نقلیه عمومی می‌بایست در دستور کار قرار گیرد.

براساس داده‌های نظام مراقبت غیردیده‌وری آزمایشگاهی، در هفته سی‌وسوم سال جاری، در مجموع ۷۵۵۸ نمونه تنفسی (۹۶.۷ درصد از بیماران بستری اخذ شده) در آزمایشگاه‌های مولکولی دانشگاه‌های علوم‌پزشکی کشور آزمایش شده که ۹۸۷ مورد آنفلوانزا مثبت بوده که معادل ۱۳.۱ درصد است.

۶۷.۶ درصد موارد مثبت آنفلوآنزا را تایپ B تشکیل می‌دهد و همچنان تایپ غالب به حساب می‌آید. آنفلوآنزا نوع A، تایپ غالب در مقطع زمانی مشابه در سال گذشته بود.

۵۲.۵ درصد موارد مثبت آنفلوانزا به گروه سنی کودکان تعلق دارد؛ ۷.۹ درصد موارد مثبت آنفلوانزا برای گروه سنی کمتر از ۲ سال است. همچنین گروه‌های سنی (۲ تا ۵ سال) و (۶ تا ۱۵ سال) به ترتیب ۱۵.۷ و ۲۸.۹ درصد از موارد مثبت آنفلوآنزا را به خود اختصاص داده‌اند.

استان‌های بوشهر با ۵۱، کردستان ۳۲.۶، چهارمحال و بختیاری ۲۸.۳، کهگیلویه و بویر احمد ۲۸.۱، خوزستان ۲۴.۲، لرستان ۲۲.۵، کرمان ۲۲.۲، خراسان جنوبی ۲۰.۵، خراسان رضوی ۱۸.۴، فارس ۱۵.۸، سیستان و بلوچستان ۱۵، خراسان شمالی ۱۴.۵، همدان ۱۳.۹ و کرمانشاه ۱۱.۳ درصد مثبت آنفلوآنزا بالاتر از آستانه هشدار قرار دارند.

همچنین استان‌های یزد با ۹.۷، سمنان، آذربایجان شرقی، گیلان، هرمزگان، اصفهان ۹.۵، تهران ۹.۳، آذربایجان غربی ۹.۲، البرز ۷.۳ و مازندران با ۶.۹ درصد مثبت آنفلوآنزا بالاتر از آستانه هشدار پایین قرار دارند.

تمامی ۸۵ نمونه PCR+ کووید-۱۹ که طی ماه گذشته تحت آزمایش توالی یابی ژنتیکی قرار گرفتند(شامل ۴۷ نمونه مربوط به شهریور ماه و ۳۸ نمونه مربوط به ماه مهر)، متعلق به سویه اومیکرون و زیرررده XFG بوده‌اند. در میان نمونه‌های سه ماه گذشته کشور، واریانت جدیدی به نام XHA شناسایی شده است. این زیر رده، در ماه های شهریور و مهر سال جاری به ترتیب ۱۳ , ۲۳.۷ درصد موارد را تشکیل می‌دهد.

اطلاعاتی درباره XHA

این واریانت نوترکیب، که در تاریخ ۲۳ ژوئن ۲۰۲۶ به فهرست دودمان‌های Pango اضافه شده و حاصل نوترکیبی دو دودمان RV.۱.۱.۱ وTB.۲ است.

صرف ثبت یک دودمان جدید در Pango به معنای آن نیست که آن دودمان از نظر بهداشت عمومی اهمیت ویژه ای پیدا کرده یا ویژگی های نگران کننده ای دارد. اگرچه نوترکیبی ژنتیکی می تواند موجب ایجاد ترکیب جدیدی از جهش ها شود؛ اما این موضوع به خودی خود به معنی افزایش قابلیت انتقال نیست. برای اثبات افزایش قابلیت انتقال باید مواردی مانند افزایش پایدار سهم واریانت در توالی‌های ژنومی طی چند هفته متوالی، افزایش مزیت رشد نسبی آن در مقایسه با واریانت های هم زمان، شواهد اپیدمیولوژیک از گسترش

خوشه های انتقال و بررسی ویژگی های اتصال پروتئین Spike به گیرنده ACE۲ مدنظر قرار گیرد. در حال حاضر، شواهد رسمی کافی برای انتقال بیشتر این واریانت وجود ندارد.

همچنین اطلاعات کافی برای نتیجه‌گیری درباره فرار ایمنی یا کاهش اثربخشی واکسن وجود ندارد. ارزیابی این موضوع به بررسی مواردی مانند تغییرات اسیدآمینه ای در پروتئین Spike، تغییرات در نواحی RBD و NTD، نتایج آزمایش‌های خنثی‌سازی با سرم افراد واکسینه شده، نتایج خنثی سازی با سرم افراد دارای سابقه عفونت و و اثربخشی واکسن‌ها در پیشگیری از بستری و بیماری شدید مورد بررسی قرار گیرد.

نگاهی به وضعیت جهانی کووید_۱۹ و آنفلوآنزا

اگرچه درصد مثبت‌شدن کووید_۱۹ در اکثر کشورهای گزارش‌دهنده پایین باقیمانده است اما این نسبت در برخی کشورهای جنوب‌غربی اروپا و همچنین در تک کشورهای در مناطق آمریکای مرکزی و کارائیب، شمال اروپا، شمال آفریقا و شرق آسیا، درصد مثبت شدن بیش از ۱۰ درصد گزارش شده است. همچنین افزایش جزئی فعالیت این ویروس در برخی کشورهای شمال و جنوب غربی اروپا مشاهده می‌شود.

بیشترین موارد شناسایی شده کووید_۱۹ در سطح بستری برای افراد بالای ۶۵ سال است و شناسایی آنفلوآنزا در سطح جهان کمتر از ۱۰ درصد است. بررسی‌ها نشان می‌دهد موارد شناسایی شده آنفلوآنزا در هفته چهل و سوم سال ۲۰۲۶ همچنان در سطح پایینی قرار دارد و تایپ غالب نیز ویروس A است.

درصد مثبت شدن آنفلوآنزا در نیم‌کره شمالی طی هفته چهل و سوم سال میلادی در برخی کشورهای آمریکای مرکزی و کارائیب، غرب آفریقا، غرب،جنوب، جنوب‌شرقی و شرق آسیا و همچنین یک کشور اروپای شرقی و چند کشور در آفریقای مرکزی و شرقی بیش از ۱۰ درصد است. این شاخص در برخی کشورهای آمریکای مرکزی و کارائیب، غرب، جنوب و جنوب‌شرقی آسی و همچنین کشورهایی در غرب و شرق آفریقا به بیش از ۳۰ درصد رسیده است.

فعالیت RSV طی هفته چهل‌وسوم سال ۲۰۲۶ همچنان در سطح پایین قرار دارد. درصد مثبت‌شدن RSV در چندین کشور در آمریکای مرکزی و کارائیب و همچنین یک کشور در مناطق استوایی و معتدل امریکای جنوبی و کشور کشور در جنوب آسیل بیش از ۱۰ درصد و در یکی از کشورهای جنوب آسیا نیز بیش از ۳۰ درصد گزارش شده است. فعالیت هر دو ویروس آنفلوآنزا و RSV در برخی کشورهای آمریکای مرکزی، کارائیب و جنوب شرق آسیا بالا است.

در مقطع کنونی، مهم‌ترین سیگنال منطقه‌ای، بالا بودن فعالیت آنفلوآنزا در بسیاری از کشورها و همزمانی فعالیت و روند صعودی آنفلوآنزا و کووید-۱۹ و RSV در کره جنوبی است.