با شکست سنگین هم‌حزبی‌های دونالد ترامپ در انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره که هفته پیش برگزار شد مردم آمریکا نارضایتی خودشان را از جنگ 8 ماهه علیه ایران نشان دادند. ترامپ اذعان کرده است که نارضایتی از جنگ در شکست حزبش نقش داشته، اما همچنان از این درگیری دفاع می‌کند؛ او هم مدعی است که جنگ را پیروز شده و هم می‌گوید این جنگ ادامه خواهد یافت.طبق گزارش خبرگزاری رویترز، کنگره به‌تنهایی نمی‌تواند به جنگ پایان دهد، اما به عنوان قوه قانونگذار می‌تواند با اعمال فشار بر رئیس‌جمهور آمریکا او را به توقف درگیری‌ها وادار کند.در ادامه به بررسی سه راه پرداخته‌ایم که قانون‌گذاران در کنگره جدید، که قرار است از سوم ژانویه کار خود را آغاز کنند، می‌توانند سد راه دونالد ترامپ برای ادامه جنگ شوند.
بودجه و تعطیلی دولت؛ اهرم‌های اصلی کنگره
بر اساس قانون اساسی آمریکا، اختیار تصمیم‌گیری درباره نحوه هزینه‌کرد بودجه فدرال در دست کنگره است.ترامپ از مجلس نمایندگان و سنا خواسته است بودجه نظامی آمریکا را به‌شدت افزایش دهند؛ به‌طوری که بودجه دفاعی از حدود ۹۵۰ میلیارد دلار به یک‌ونیم تریلیون دلار برسد و ۶۷ میلیارد دلار دیگر نیز به‌طور جداگانه برای جنگ اختصاص یابد.دموکرات‌ها می‌گویند سال آینده با چنین افزایش هنگفتی در بودجه موافقت نخواهند کرد.آن‌ها همچنین پیشنهاد کرده‌اند که حتی پیش از آغاز به کار کنگره جدید، بودجه جنگ قطع شود. دموکرات‌ها امیدوارند جمهوری‌خواهان مخالف جنگ یا نمایندگانی که به دلیل نگرانی از کسری بودجه با افزایش هزینه‌های نظامی مخالف‌اند، از این پیشنهاد حمایت کنند.در همین حال گزارش‌های منتشرشده حاکی از آن هستند که شکست سنگین در انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره موجب شده برخی از اعضای حزب جمهوری‌خواه هر گونه همراهی با بودجه جنگ را به منزله دهن‌کجی به رأی‌دهندگان بدانند و بنابراین با آن مخالفت کنند. بودجه فعلی دولت آمریکا در ۱۱ دسامبر به پایان می‌رسد. بنابراین کنگره باید پیش از آن، یا بودجه کامل یک‌ساله را تصویب کند یا با تصویب یک طرح موقت، منابع مالی دولت را برای مدتی دیگر تأمین کند. در غیر این صورت، دولت درست پیش از تعطیلات کریسمس با تعطیلی روبه‌رو خواهد شد؛ اتفاقی که می‌تواند سفرهای تعطیلات را مختل کند و هزاران نفر را از کار بیکار سازد.
رهبران جمهوری‌خواه مجلس نمایندگان می‌گویند حزبشان در حمایت از ترامپ کوتاه نخواهد آمد. تام کول، نماینده جمهوری‌خواه ایالت اکلاهما و رئیس کمیته تخصیص بودجه مجلس نمایندگان، این هفته به خبرنگاران گفت: «کنگره‌ای با اکثریت جمهوری‌خواه قرار نیست طرح‌هایی را برای رئیس‌جمهور جمهوری‌خواه بفرستد که او آن‌ها را وتو خواهد کرد. بنابراین اگر خواسته دموکرات‌ها همین باشد، خب، تا سال آینده صبر می‌کنیم.»اما زمانی که دموکرات‌ها کنترل کنگره را در دست بگیرند، می‌توانند در لوایح بودجه، بندهایی بگنجانند که استفاده از هرگونه منابع مالی برای ادامه عملیات خصمانه علیه ایران را ممنوع کند. ترامپ می‌تواند این لوایح را وتو کند، اما در آن صورت برای ادامه جنگ بار دیگر با خطر تعطیلی دولت روبه‌رو خواهد شد؛ وضعیتی که حتی ممکن است پرداخت حقوق نیروهای نظامی را نیز مختل کند.کنگره همچنین می‌تواند از اختصاص هرگونه بودجه به جنگ در قالب «قانون اختیارات دفاع ملی» (NDAA) خودداری کند.این قانون که هر سال سیاست‌ها و اولویت‌های وزارت دفاع آمریکا را تعیین می‌کند، از سال ۱۹۶۱ تاکنون هر سال به تصویب رسیده است. تصویب نشدن آن می‌تواند برای هر دو حزب مایه شرمساری باشد.
قانون‌گذاری برای محدود کردن اختیارات جنگی ترامپ
ترامپ پیش از آغاز جنگ در کنار اسرائیل در ۲۸ فوریه، از کنگره مجوز نگرفت. دموکرات‌ها و شماری از جمهوری‌خواهان نیز بارها به طرح‌هایی رأی داده‌اند که خواستار پایان جنگ هستند، مگر آنکه رئیس‌جمهور برای ادامه آن مجوز کنگره را دریافت کند.یکی از این قطعنامه‌ها درباره اختیارات جنگی رئیس‌جمهور، هم در مجلس نمایندگان و هم در سنا تصویب شد؛ اما دولت ترامپ آن را نادیده گرفت. کارشناسان حقوقی نیز می‌گویند درباره اینکه این قطعنامه از نظر قانونی الزام‌آور بوده یا نه، اتفاق‌نظر وجود ندارد.دموکرات‌ها وعده داده‌اند تلاش‌های خود را ادامه دهند و انتظار می‌رود قطعنامه‌های بیشتری درباره اختیارات جنگی رئیس‌جمهور آمریکا به رأی گذاشته شود. آن‌ها همچنین اعلام کرده‌اند پس از در دست گرفتن کنترل هر دو مجلس، طرح‌های قانونی بیشتری برای پایان دادن به جنگ ارائه خواهند کرد.بر اساس نظرسنجی مشترک رویترز و مؤسسه ایپسوس در ماه جاری، ۷۱ درصد آمریکایی‌ها، از جمله ۹۳ درصد دموکرات‌ها و ۵۱ درصد جمهوری‌خواهان، خواهان تصویب قانونی از سوی کنگره برای پایان دادن به جنگ هستند.انتظار می‌رود ترامپ هر طرحی را که با هدف توقف جنگ ارائه شود، وتو کند. برای بی‌اثر کردن وتوی رئیس‌جمهور، رأی موافق دوسوم اعضای هر دو مجلس لازم است؛ بنابراین دموکرات‌ها برای عبور از مخالفت ترامپ به حمایت جمهوری‌خواهان نیاز خواهند داشت.با این حال، حامیان این طرح‌ها معتقدند تلاش برای تصویب آن‌ها ارزشمند است؛ زیرا چنین اقدامی این پیام را هم به ترامپ و هم به افکار عمومی آمریکا منتقل می‌کند که شمار زیادی از اعضای کنگره خواهان توقف جنگ هستند.
آن‌ها همچنین می‌گویند اگر جنگ طولانی‌تر شود، ممکن است مواضع سیاسی تغییر کند و حتی جمهوری‌خواهان بیشتری نیز به جمع مخالفان ادامه درگیری بپیوندند.
نظارت و تحقیق درباره عملکرد دولت ترامپ
تلاشی که با محوریت توماس مَسی، نماینده جمهوری‌خواه و با حمایت اکثر دموکرات‌ها برای استیضاح پیت هگزث وزیر جنگ آمریکا، انجام شد، این هفته ناکام ماند. اتهام اصلی هگزث در این طرح، از جمله، آغاز و پیشبرد جنگ علیه ایران بدون کسب مجوز کنگره بود.با این حال، دموکرات‌ها ممکن است سال آینده بار دیگر موضوع استیضاح او را مطرح کنند. آن‌ها هگزث را پس از ترامپ، فردی می‌دانند که بیشترین مسئولیت را در قبال جنگ بر عهده دارد.دموکرات‌ها پس از به دست گرفتن کنترل کمیته‌های کنگره می‌توانند جلسات استماع برگزار کنند و درباره راهبرد دولت ترامپ، هزینه‌های جنگ و نحوه اداره عملیات نظامی تحقیق کنند.آن‌ها همچنین اختیار صدور احضاریه برای وادار کردن افراد به حضور در جلسات و ارائه شهادت را خواهند داشت.اعضای کنگره و نمایندگان دموکرات در کمیته‌های مختلف از هم‌اکنون نامه‌هایی به وزارت خارجه و وزارت دفاع فرستاده‌اند و از این دو نهاد خواسته‌اند اسناد و مدارک مربوط به تصمیم‌گیری‌های دولت درباره جنگ را حفظ کنند.اگر دولت ترامپ از همکاری با این تحقیقات خودداری کند، کنگره می‌تواند فشارهای دیگری بر دولت وارد کند؛ از جمله با خودداری از تأمین بودجه سفرهای مقام‌های دولتی یا در مورد سنا، با ندادن رأی تأیید به نامزدهای معرفی‌شده از سوی ترامپ برای تصدی سمت‌های دولتی.
