مذاکرات سه‌جانبه روسیه، اوکراین و آمریکا در ابوظبی در حالی برگزار می‌شود که کرملین همچنان بر مواضع حداکثری خود پافشاری می‌کند و با بهره‌برداری از اختلافات واشنگتن و کی‌یف و شکاف‌های سیاسی اروپا، به دنبال تضعیف حمایت غرب از اوکراین و فراهم کردن زمینه ادامه جنگ است.
مذاکرات سه‌جانبه روسیه، اوکراین و آمریکا طی دو روز گذشته در ابوظبی برگزار شد؛ نشستی که نخستین دور گفت‌وگوها پس از مذاکرات ژانویه و فوریه امسال به شمار می‌رود. این مذاکرات در حالی برگزار می‌شود که جنگ روسیه و اوکراین همچنان ادامه دارد و به مرحله فرسایشی رسیده است.
این نشست پس از یک توافق بشردوستانه میان مسکو و کی‌یف برای برقراری آتش‌بس محلی در شهر اولشکی در جنوب اوکراین برگزار شد؛ شهری که از سال ۲۰۲۲ در اشغال روسیه قرار دارد و جمعیت آن از ۲۵ هزار نفر به حدود ۲ هزار نفر کاهش یافته است. بحران غذایی در این شهر از دسامبر ۲۰۲۵ آغاز شد و در تابستان امسال شدت گرفت.
در پی توافق دستگاه‌های اطلاعاتی دو کشور، آتش‌بسی موقت برای تخلیه ساکنانی که قصد خروج از شهر را داشتند، برقرار شد. این عملیات با موفقیت انجام گرفت و صدها نفر، عمدتاً به اوکراین، منتقل شدند. همکاری دیمیترو لوبینتس و یانا لانتراتوا، مسئولان حقوق بشر دو کشور، در اجرای این عملیات نیز قابل توجه بود.
با این حال، موفقیت این ابتکار بشردوستانه لزوماً به معنای فراهم شدن زمینه صلح نیست. شواهد نشان می‌دهد مسکو بیش از آنکه به دنبال پایان جنگ باشد، درصدد بهره‌برداری سیاسی از چنین اقداماتی و جلب حمایت دونالد ترامپ است.
یکی از نشانه‌های این رویکرد، تلاش روسیه برای تقویت روایتی است که ملانیا ترامپ را به‌عنوان عامل اصلی برقراری آتش‌بس در اولشکی معرفی می‌کند. کاخ سفید چند روز پیش از اجرای این توافق اعلام کرد که بانوی اول آمریکا در مقام «میانجی انحصاری رسمی» آغازگر مذاکرات آتش‌بس میان روسیه و اوکراین بوده است؛ ادعایی که در آن به تلاش‌های واتیکان و مذاکرات قبلی دستگاه‌های اطلاعاتی دو کشور اشاره‌ای نشد.
مسکو نیز به‌سرعت از این روایت حمایت کرد و کی‌یف ناچار به همراهی با آن شد. به نظر می‌رسد روسیه امیدوار است با تقویت تصویر ترامپ به‌عنوان صلح‌ساز، از تمایل او به دریافت جایزه صلح نوبل بهره‌برداری کند و هم‌زمان نارضایتی رئیس‌جمهور آمریکا از ولودیمیر زلنسکی را افزایش دهد.
در واقع، هدف مسکو از نزدیک شدن به ترامپ، فراهم کردن شرایط سیاسی مناسب‌تر برای ادامه جنگ است، نه دستیابی به توافقی پایدار با اوکراین. روسیه امیدوار است حمایت غرب از کی‌یف به‌تدریج کاهش یابد و بر این باور است که منابع کافی برای ادامه جنگ تا تحقق این هدف را در اختیار دارد.
عامل دیگری که چشم‌انداز مذاکرات ابوظبی را تیره می‌کند، انتصاب ولادیمیر مدینسکی، دستیار پوتین، به ریاست هیئت مذاکره‌کننده روسیه است. مدینسکی پیش‌تر در مذاکرات استانبول در سال‌های ۲۰۲۲ و ۲۰۲۵ ریاست هیئت روسی را برعهده داشت. بازگشت او به این مسئولیت نشان می‌دهد موضع مسکو در قبال اوکراین تغییر نکرده و همچنان تنها نتیجه مطلوب آن، تسلیم کی‌یف است؛ خواسته‌ای که اوکراین پیش‌تر رد کرده و اکنون نیز حاضر به پذیرش آن نیست.
پوتین با این حال معتقد است روسیه در موقعیت برتر مذاکراتی قرار دارد. بخشی از این ارزیابی بر محاسبات نادرست استوار است. مسکو تصور می‌کند حملات مستمر به زیرساخت‌های انرژی و آب اوکراین می‌تواند مقاومت اجتماعی این کشور را در هم بشکند و مردم را به تسلیم یا مقابله با دولت وادار کند. اما اوکراین این جنگ را تهدیدی علیه موجودیت خود می‌داند و تسلیم در برابر روسیه را به معنای مواجهه با مرگ، شکنجه و پاک‌سازی قومی تلقی می‌کند؛ بنابراین، انگیزه‌ای جدی برای ادامه مقاومت دارد.
در مقابل، مسکو نسبت به محدودیت‌های فزاینده غرب برای ادامه حمایت از اوکراین ارزیابی واقع‌بینانه‌تری دارد. اگرچه کشورهای اروپایی هزینه تأمین تسلیحات کی‌یف را پرداخت می‌کنند، بخش مهمی از نیازهای نظامی اوکراین همچنان از آمریکا تأمین می‌شود. جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران نیز بخشی از ذخایر تسلیحاتی واشنگتن را مصرف کرده و توان این کشور برای جایگزینی آن‌ها محدود است؛ مسئله‌ای که به‌ویژه در حوزه پدافند هوایی می‌تواند توان دفاعی اوکراین را تحت تأثیر قرار دهد.
حتی پیروزی احتمالی دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا نیز لزوماً این وضعیت را تغییر نمی‌دهد؛ زیرا کمبود تسلیحات، بیش از آنکه به اختلافات سیاسی مربوط باشد، ناشی از محدودیت‌های واقعی در ذخایر و ظرفیت تأمین آن‌هاست.
از سوی دیگر، تحولات سیاسی اروپا نیز می‌تواند حمایت از اوکراین را با چالش مواجه کند. در فرانسه، انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۲۰۲۷ و احتمال برگزاری انتخابات زودهنگام پارلمانی، فرصتی برای قدرت‌گیری حزب راست‌گرای «اجتماع ملی» فراهم کرده است. مارین لوپن، رهبر غیررسمی این حزب، پیش‌تر اعلام کرده فرانسه دیگر توان کمک به اوکراین را ندارد و تلویحاً از احتمال توقف این حمایت‌ها در صورت پیروزی انتخاباتی سخن گفته است.
فرانسه دومین اقتصاد بزرگ اتحادیه اروپا و پنجمین کمک‌کننده اروپایی به اوکراین است، اما نفوذ سیاسی آن فراتر از میزان کمک‌هایش است. توقف حمایت پاریس می‌تواند به دیگر کشورهای اروپایی نیز سرایت کند و فشار بر دولت‌های حامی کی‌یف را افزایش دهد. لوپن که حزبش در سال ۲۰۱۴ از روسیه حمایت مالی دریافت کرد و در سال ۲۰۱۷ با پوتین دیدار داشت، یکی از گزینه‌های مهم مسکو برای تضعیف جبهه حامی اوکراین در سال آینده محسوب می‌شود.
در آلمان نیز حزب راست‌گرای «آلترناتیو برای آلمان» در نظرسنجی‌ها در حال تقویت جایگاه خود است؛ حزبی که از حامیان آشکار پوتین و ترامپ در اتحادیه اروپا به شمار می‌رود. خود ترامپ نیز با وجود ناکامی جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای ۲۰۲۶، همچنان یکی از عوامل تأثیرگذار بر محاسبات روسیه درباره آینده جنگ است.
مجموع این تحولات نشان می‌دهد مسکو به مذاکرات ابوظبی نه به‌عنوان مسیری برای پایان جنگ، بلکه به‌مثابه فرصتی برای تقویت موقعیت سیاسی خود و تضعیف حمایت غرب از اوکراین نگاه می‌کند. از این رو، تا زمانی که روسیه ادامه جنگ را به دستیابی به اهدافش ترجیح می‌دهد، نمی‌توان به نتیجه‌بخش بودن مذاکرات و دستیابی به صلحی پایدار امیدوار بود.
