از آغاز تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، نه‌تنها اهداف اعلامی این عملیات محقق نشد، بلکه به اذعان مقامات غربی و رسانه های آمریکایی، بن‌بست راهبردی و شکست‌های میدانی و سیاسی بر متجاوزان تحمیل شد. این جنگ که با حملات گسترده و کشتار غیرنظامیان از جمله دانش‌آموزان بی‌گناه آغاز شد، به‌سرعت ابعاد انسانی، امنیتی و اقتصادی گسترده‌ای پیدا کرد و واکنش‌های متفاوتی را در رسانه‌های بین‌المللی برانگیخت.
رسانه‌های جهان هر یک با رویکردهای خاص خود، تلاش کرده‌اند روایت این جنگ را شکل دهند؛ بررسی این بازتاب‌ها می‌تواند تصویری روشن‌تر از وضعیت واقعی جنگ و چشم‌انداز آن ارائه دهد.
رسانه های انگلیسی
رویترز در گزارشی نوشت دونالد ترامپ در روزهای اخیر به مشاوران ارشد خود گفته است اگر آمریکا با تحریک تازه‌ای از سوی تهران یا یمن روبه‌رو نشود، ممکن است از حمله به ایران صرف‌نظر کند. به نوشته این خبرگزاری، ترامپ میان تهدید به تشدید جنگ با حملات تازه و کاهش تنش در نوسان بوده و مقام‌های کنونی و پیشین می‌گویند او هنوز درباره نحوه پایان دادن به این درگیری نامحبوب که در فوریه با اسرائیل آغاز کرد، تصمیم قطعی نگرفته است. بر پایه گزارش، او در نشست‌های امنیت ملی و پس از مجموعه‌ای از گزارش‌های اطلاعاتی از احتمال تعویق حملات سخن گفته و به متحدان منطقه‌ای که از او خواسته‌اند به جنگ تمام‌عیار بازنگردد، ابراز همدلی کرده است. رویترز می‌افزاید محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، و رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، در تماس‌های دو هفته گذشته او را از از سرگیری حملات برحذر داشته‌اند.
به نوشته این خبرگزاری، آمریکا یک ناو هواپیمابر سوم را به منطقه می‌فرستد و در صورت نیاز هر سه ناو می‌توانند بمانند؛ هم‌زمان مقام‌های اسرائیلی برای کارزار نظامی تازه فشار می‌آورند. بر پایه گزارش، ارزیابی‌های اطلاعاتی آمریکا نشان می‌دهد محاصره دریایی و تحریم‌ها اقتصاد ایران را تحت فشار گذاشته، اما حملات تازه مطالبات تهران در مذاکرات را به‌طور معنادار تغییر نمی‌دهد. رویترز همچنین به نظرسنجی خود با ایپسوس اشاره می‌کند که ۵۵ درصد آمریکایی‌ها جنگ را ارزش هزینه‌اش نمی‌دانستند و جی‌دی ونس نیز آن را دلیل از دست رفتن کنگره توسط جمهوری‌خواهان خواند.
تایم در گزارشی به قلم جاستین ورلند نوشت فاتح بیرول، مدیر اجرایی آژانس بین‌المللی انرژی، در حاشیه نشست اقلیمی کوپ۳۱ در آنتالیای ترکیه گفت هیچ مسیر معتبری وجود ندارد که جهان انرژی به وضعیت پیش از جنگ ایران بازگردد. به نوشته این نشریه، بیرول این تغییر را ساختاری خواند و توضیح داد تمرکز بر امنیت انرژی به افزایش انرژی‌های تجدیدپذیر، زیرا امکان تولید محلی دارند، و به اقدام‌های بهره‌وری برای کاهش مصرف سوخت و آسیب‌پذیری کشورها در برابر شوک‌ها می‌انجامد. بر پایه گزارش، برنامه‌های تنوع اقتصادی کشورهای صادرکننده نفت، مشارکت‌های تجاری تازه و سرمایه‌گذاری در فناوری‌هایی مانند باتری‌های نسل جدید و انرژی هسته‌ای نیز با هدف حفاظت از عرضه انرژی در دستور کار قرار گرفته است. بیرول گفت کشورها به جای وارد کردن انرژی، تصمیم گرفته‌اند انرژی بسازند.
به نوشته تایم، برق‌رسانی محور مهم نشست آنتالیا است؛ اکنون کمتر از یک‌چهارم مصرف نهایی انرژی از برق تأمین می‌شود و ریاست کوپ۳۱ می‌کوشد کشورها متعهد شوند تا سال ۲۰۳۵ برق ۳۵ درصد مصرف نهایی انرژی را تأمین کند. بر پایه گزارش، برق‌رسانی روابط تجاری را بازشکل می‌دهد و سرمایه‌گذاری در بخش نیرو را افزایش می‌دهد؛ آژانس بین‌المللی انرژی در گزارش ویژه سپتامبر خود پیش‌بینی کرده سرمایه‌گذاری سالانه جهانی در تولید برق، ذخیره‌سازی باتری و شبکه‌ها در سناریوی رشد جدی برق‌رسانی تا سال ۲۰۳۵ به ۲٫۵ تریلیون دلار برسد که یک تریلیون دلار بیشتر از سال گذشته است. بیرول در پایان گفت دو سال پیش اعلام کردیم وارد عصر برق شده‌ایم و امروز با نگاه به آمار می‌توان گفت در عصر برق هستیم.
سی‌ان‌ان در گزارشی نوشت ایران اعلام کرد بامداد جمعه یک پایگاه نظامی آمریکا در بحرین را در تلافی حمله آمریکا به خاک ایران هدف قرار داد؛ نخستین تلاش تهران برای حمله به تأسیسات نظامی در یکی از کشورهای خلیج فارس در بیش از دو ماه گذشته. به نوشته این شبکه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کرد نیروی هوافضای سپاه در پاسخ به تجاوز هوایی دشمن به یک برج مخابراتی در سیریک، رادار هشدار زودهنگام ارتش آمریکا در بحرین را هدف قرار داد و نابود کرد و آن را «هشداری جدی» به واشنگتن خواند.
هم‌زمان، رومن گوفمن، رئیس سازمان جاسوسی اسرائیل (موساد)، جمعه در واشنگتن بود؛ سفری که در پی تلاش بنجامین نتانیاهو برای بازگرداندن دولت ترامپ به جنگ با ایران انجام شد. دو منبع اسرائیلی می‌گویند نتانیاهو حتی حمله یک‌جانبه اسرائیل به ایران را بررسی کرده، اما برای اجرای آن به تأیید ترامپ نیاز دارد. گادی آیزنکوت، رقیب اصلی نتانیاهو، نیز از نخست‌وزیر گزارش امنیتی خواسته و دریافت کرده است. به نوشته سی‌ان‌ان، ترامپ یک روز پیش از حمله ایران گفت آمریکا دیگر به توافق با تهران نیاز ندارد و به جی‌دی ونس دستور داد تمرکز خود را بر مبارزه با فساد و جرم در ایالت‌ها و شهرهای تحت کنترل دموکرات‌ها بگذارد. مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، دوشنبه گفت آیت الله سید مجتبی خامنه‌ای، رهبر معظم انقلاب، به دولت دستور داده است وضعیت «نه جنگ و نه صلح» را پایان دهد و جنگ با آمریکا را «با عزت» تمام کند.
بر پایه گزارش، حملات به کشتیرانی در تنگه هرمز به رکورد تازه رسیده؛ اکتبر با ۳۷ حمله به کشتی‌ها بالاترین رقم ماهانه جنگ بود و دست‌کم ۱۴ حمله دیگر در نوامبر تأیید شده است. با این حال نفت همچنان از این گذرگاه عبور می‌کند و آژانس بین‌المللی انرژی گفت بازار نفت نشانه‌های محتاطانه‌ای از بازتعادل نشان می‌دهد و عرضه جهانی برای نخستین بار از آغاز جنگ از تقاضا پیشی گرفته است. ایران هشدار داده هر تشدید تازه در جنگ، دامنه حملاتش را به‌طور چشمگیر گسترش می‌دهد و ممکن است منافع آمریکا را تا اروپا هدف بگیرد.
رسانه های عربی
الجزیره در مقاله ای نوشت: مأموریت گادی آیزنکوت برای تشکیل دولت جدید اسرائیل، ضربه‌ای به شانس بنیامین نتانیاهو برای حفظ قدرت است، اما لزوماً به معنای تغییر بنیادین سیاست‌های اسرائیل در منطقه نیست. آیزنکوت، رئیس سابق ستاد ارتش، به‌لحاظ دیدگاه‌های راهبردی تفاوت اساسی با نتانیاهو ندارد و اختلاف اصلی آنها احتمالاً در شیوه مدیریت بحران‌ها، روابط با آمریکا و میزان نفوذ راست افراطی است. با این حال، تشکیل دولت برای او به‌دلیل اختلافات احزاب و مسئله همکاری با احزاب عربی دشوار خواهد بود.
در قبال فلسطین، تغییر نخست‌وزیر الزاماً به معنای پایان جنگ غزه، توقف شهرک‌سازی یا پذیرش حقوق فلسطینیان نیست. در سوریه نیز احتمال دارد اسرائیل همچنان از پرونده سویدا و حمایت از برخی جریان‌های مسلح برای اعمال فشار بر دمشق استفاده کند؛ هرچند نباید مواضع این جریان‌ها را به همه دروزی‌های سوریه تعمیم داد.در قبال ایران نیز تغییر دولت به‌تنهایی محاسبات امنیتی اسرائیل را دگرگون نمی‌کند و احتمالاً فقط شیوه تقابل و هماهنگی با واشنگتن تغییر خواهد کرد.
رأی الیوم در مقاله ای نوشت: انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در ۴ نوامبر با پیروزی دموکرات‌ها و تسلط آنان بر هر دو مجلس کنگره، به همه‌پرسی علیه عملکرد دولت دونالد ترامپ تبدیل شد. افزایش بیکاری، تورم، هزینه‌های زندگی و فشار اقتصادی ناشی از جنگ، نارضایتی گسترده خانواده‌های آمریکایی را برانگیخت و حتی پایگاه‌های سنتی جمهوری‌خواهان را نیز تحت تأثیر قرار داد.
این شکست، قدرت مانور ترامپ در دو سال باقی‌مانده ریاست‌جمهوری را محدود می‌کند و زمینه را برای تحقیقات کنگره درباره جنگ، هزینه‌های دولتی و فساد احتمالی فراهم می‌سازد. هم‌زمان، اختلافات داخلی جمهوری‌خواهان و جنبش ماگا درباره ضرورت بازنگری در سیاست‌ها و آینده حزب پس از ترامپ تشدید شده است.
پیامدهای این تحول به عرصه بین‌المللی نیز کشیده می‌شود؛ اروپا درباره آینده روابط با واشنگتن نگران است و چین ممکن است از تضعیف موقعیت سیاسی ترامپ برای تقویت موضع مذاکراتی خود بهره ببرد. اکنون پرسش اصلی این است که ترامپ در ماه‌های آینده به مصالحه روی می‌آورد یا رویکردی تهاجمی‌تر در پیش می‌گیرد.
المیادین در مقاله ای نوشت: اقتصادهای منطقه پس از جنگ علیه ایران با سه سناریوی احتمالی روبه‌رو هستند: ازسرگیری حملات نظامی آمریکا و اسرائیل، دستیابی به توافق دیپلماتیک یا تداوم وضعیت نه جنگ و نه صلح همراه با محاصره اقتصادی ایران. هر سه سناریو پیامدهای سنگینی برای منطقه دارند.
بر اساس گزارش بانک جهانی، اقتصاد منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا در سال ۲۰۲۶ با انقباض ۲.۱ درصدی و اقتصاد کشورهای شورای همکاری خلیج فارس با کاهش ۴.۳ درصدی روبه‌رو خواهد شد. همچنین تولید نفت منطقه خلیج فارس از روزانه ۲۶ میلیون بشکه پیش از جنگ به حدود ۱۶ میلیون بشکه در مارس ۲۰۲۶ سقوط کرده است. تداوم تنش‌ها، علاوه بر اختلال در انرژی و تجارت، موجب افزایش تورم، بیکاری، هزینه حمل‌ونقل و کاهش سرمایه‌گذاری و گردشگری می‌شود. حتی پایان جنگ نیز به معنای بهبود فوری شرایط نخواهد بود و بازسازی زیرساخت‌ها و احیای اعتماد سرمایه‌گذاران سال‌ها زمان می‌برد.
نویسنده تأکید می‌کند کشورهای منطقه باید با بازنگری در روابط اقتصادی، تجاری و سرمایه‌گذاری خود با آمریکا و طرف‌های دخیل در جنگ، از منافعشان دفاع کنند و اجازه ندهند همواره هزینه تصمیم‌های واشنگتن و تل‌آویو را بپردازند.
رسانه های روسیه و چین
خبرگزاری شینهوا نوشت که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران از حمله به یک رادار هشدار زودهنگام آمریکا در جزیره بحرین و انهدام آن خبر داده است. بر اساس بیانیه سپاه، این عملیات در پاسخ به حمله هوایی نیروهای دشمن به یک دکل مخابراتی در منطقه سیریک استان هرمزگان انجام شده است.
سپاه این حمله را هشداری جدی به طرف مقابل توصیف کرد و خواستار توقف تحریکات هوایی و فعالیت‌های قاچاق نفت در تنگه هرمز شد. شینهوا تأکید کرد که این نخستین حمله اعلام‌شده ایران به تأسیسات نظامی آمریکا در خاورمیانه طی دو ماه گذشته است.
شینهوا در ادامه به افزایش توجه بین‌المللی به احتمال ازسرگیری عملیات نظامی گسترده آمریکا علیه ایران پس از انتخابات میان‌دوره‌ای این کشور اشاره کرد. به نوشته این خبرگزاری، واشنگتن طی هفته‌های اخیر حملات محدودی علیه ایران انجام داده است؛ تهران نیز ضمن اعلام آماده‌باش کامل، به این حملات پاسخ داده است.
روزنامه روسی «روسییسکایا گازتا» در گزارشی به بررسی پیامدهای اقتصادی جنگ علیه ایران و بحران تنگه هرمز بر بازار جهانی نفت پرداخت و نوشت که کاهش قیمت نفت در ماه نوامبر ممکن است آغاز دوره‌ای تازه از افت قیمت‌ها و افزایش کنترل‌نشده عرضه در بازار جهانی باشد.
به نوشته این روزنامه، جنگ آمریکا و ایران و اختلال در عبور نفتکش‌ها از تنگه هرمز، صادرات نفت کشورهای مهم خلیج فارس، از جمله عربستان سعودی، عراق و کویت را با محدودیت جدی مواجه کرده و موجب کاهش تولید آنها شده است. این کشورها پس از پایان بحران و بازگشت امنیت به مسیرهای کشتیرانی، تلاش خواهند کرد خسارت‌های اقتصادی خود را با افزایش تولید و صادرات جبران کنند.
این گزارش تأکید می‌کند که بازگشت کامل صادرات نفت از تنگه هرمز و ورود مجدد نفت ایران به بازار جهانی، می‌تواند مازاد عرضه را تشدید کند. بازگشت روزانه حدود یک‌ونیم میلیون بشکه نفت ایران به بازار نیز بر فشار کاهشی قیمت‌ها خواهد افزود.
کارشناسان مورد استناد روزنامه هشدار داده‌اند که رقابت تولیدکنندگان برای افزایش سهم بازار ممکن است به جنگ قیمتی منجر شود. به اعتقاد آنان، این وضعیت برای روسیه و دیگر صادرکنندگان نفت، به‌ویژه در شرایط تحریم و تخفیف اجباری نفت، پیامدهای اقتصادی نامطلوبی خواهد داشت.
