دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا اعلام کرد جی‌دی ونس را از تلاش برای ازسرگیری مذاکرات صلح با ایران کنار گذاشته و مأمور کرده است تمام توجه خود را به بررسی آنچه او «فساد و جرائم گسترده» در شهرها و ایالت‌های تحت اداره دموکرات‌ها خوانده، معطوف کند.
این تصمیم در حالی اعلام شده که آینده جنگی که آمریکا و اسرائیل علیه ایران آغاز کرده‌اند همچنان نامشخص است و واشنگتن میان تشدید حملات نظامی، کاهش درگیری‌ها یا ادامه وضعیت فعلی گزینه‌های مختلفی را بررسی می‌کند. ترامپ روز پنجشنبه ۱۲ نوامبر در پیامی در شبکه اجتماعی خود نوشت: «ما به توافق با ایران نیاز نداریم. آن روزها مدت‌هاست گذشته‌اند.»
پایان مأموریت دیپلماتیک ونس
ترامپ پیش‌تر ونس را که در محافل خصوصی با آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران مخالفت کرده بود، مسئول هدایت مذاکرات با تهران کرده بود. معاون رئیس‌جمهور آمریکا در آوریل به پاکستان سفر کرد و در دیداری طولانی با مقام‌های ایرانی شرکت داشت، اما مذاکرات بدون دستیابی به توافق پایان یافت.
ونس در هفته‌های اخیر بار دیگر برای احیای گفت‌وگوها تلاش کرده بود. او از طریق میانجی‌های قطری پیامی برای محسن رضایی فرستاد و پیشنهاد کرد مقام‌های دو کشور در آینده نزدیک مذاکرات جامع برای پایان دادن به جنگ را از سر بگیرند. ونس در این پیام اعلام کرده بود که شخصاً ریاست هیئت آمریکایی را بر عهده خواهد داشت.
اما ترامپ روز پنجشنبه این تلاش را متوقف کرد و نوشت از ونس خواسته است تمام توجه خود را به آنچه «فساد و جرائم گسترده در شهرها و ایالت‌های تحت اداره دموکرات‌ها» خواند، اختصاص دهد.
پیوند جنگ با شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان
تصمیم ترامپ در شرایطی اتخاذ شده که جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران به یکی از موضوعات مناقشه‌برانگیز در داخل حزب جمهوری‌خواه تبدیل شده است. پس از شکست سنگین جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای، ونس در پیامی علنی جنگ را عامل اصلی این ناکامی دانست. او نوشت: «دلیل شکست ما جنگ است» و تاکید کرد اگر کسی معتقد است این جنگ ارزش از دست دادن کنترل سنا برای شش سال آینده را داشته، باید از این موضع دفاع کند.
این اظهارات انتقادی آشکار از راهبرد دولت ترامپ تلقی شد، اما رئیس‌جمهور گفت از پیام معاونش ناراحت نشده است. ترامپ در پاسخ به خبرنگاران اظهار کرد که افراد زیادی از سخنان ونس خوششان نیامده، اما خودش جزو آنها نیست. با این حال، کنار گذاشتن ونس از مأموریت مذاکرات ایران نشان می‌دهد که مسئولیت‌های او در سیاست خارجی ممکن است تحت تأثیر تحولات سیاسی داخلی قرار گرفته باشد.
ادعای مبارزه با فساد در ایالت‌های دموکرات
ترامپ در پیام خود از ونس خواست بررسی فساد در مناطق تحت اداره دموکرات‌ها را در اولویت قرار دهد. پرونده‌ای مهم درباره تقلب و فساد در ایالت مینه‌سوتا وجود دارد که به بازداشت ده‌ها نفر منجر شده است؛ با این حال، داده‌های فدرال از ادعای ترامپ مبنی بر شیوع بیشتر تقلب در مناطق تحت اداره دموکرات‌ها در مقایسه با مناطق جمهوری‌خواه پشتیبانی نمی‌کند.
نیویورک‌تایمز همچنین یادآوری می‌کند که ترامپ به بیش از ۷۰ نفر از متحدان، حامیان مالی و افراد دیگری که در پرونده‌های کلاهبرداری محکوم شده بودند، عفو یا تخفیف مجازات داده است؛ پرونده‌هایی که در برخی موارد شامل مبالغ هنگفت بوده‌اند.
لغو سفرهای خارجی و تمرکز بر سیاست داخلی
هم‌زمان با توقف مأموریت دیپلماتیک ونس، برنامه سفر او به چند کشور آمریکای لاتین و حوزه کارائیب نیز لغو شد. مقام‌های آمریکایی گفته‌اند معاون رئیس‌جمهور قصد داشت در هفته تعطیلات شکرگزاری به جمهوری دومینیکن، کلمبیا، آرژانتین و شیلی سفر کند.
این سفرها از ماه اکتبر در دست بررسی بود، اما هفته گذشته برنامه سفر به جمهوری دومینیکن لغو شد و روز دوشنبه نیز سایر مقاصد از برنامه کنار گذاشته شدند.
هر چهار کشور در زمان برنامه‌ریزی سفر، دولت‌هایی راست‌گرا و از شرکای دولت ترامپ داشتند. دفتر ونس اعلام کرد تیم معاون رئیس‌جمهور به‌طور معمول فرصت‌های احتمالی سفر را برای پیشبرد اهداف داخلی و خارجی دولت بررسی می‌کند، اما هیچ سفری تا زمان اعلام رسمی از سوی دفتر او قطعی نیست.
بن‌بست در تنگه هرمز و ادامه گزینه‌های نظامی
توقف تلاش‌های ونس برای مذاکره در شرایطی صورت می‌گیرد که اگرچه آمریکا و ایران در روزهای اخیر از درگیری گسترده پرهیز کرده‌اند، درگیری‌های محدود، محاصره دریایی و رقابت بر سر کنترل تنگه هرمز ادامه دارد.
پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا و دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش، مجموعه‌ای از گزینه‌های نظامی را به ترامپ ارائه کرده‌اند. این گزینه‌ها از سوی برد کوپر، فرمانده فرماندهی مرکزی آمریکا در ماه‌های اخیر تدوین شده‌اند و در صورت تصمیم رئیس‌جمهور برای تشدید جنگ قابل بررسی هستند.
با این حال، ترامپ در مصاحبه‌ای اخیر با برنامه «۶۰ دقیقه» گفته بود دیگر مانند گذشته نگران توانایی هسته‌ای ایران نیست؛ موضوعی که پیش‌تر به‌عنوان دلیل اصلی آغاز جنگ از سوی او مطرح شده بود.
در همین حال، تنگه هرمز همچنان یکی از محورهای اصلی اختلاف است. ایران پس از آغاز جنگ از سوی آمریکا و اسرائیل، در واکنش به تجاوز، عبور در این مسیر حیاتی انتقال نفت را محدود کرد. واشنگتن نیز در واکنش، محاصره دریایی صادرات نفت ایران را برقرار کرد و با اسکورت و گشت‌زنی تلاش کرد عبور محموله‌های نفتی غیرایرانی را حفظ کند.
حدود دو هفته پیش، ایران اعلام کرده بود در صورت پذیرش مجموعه‌ای از شروط از سوی آمریکا، آماده است تنگه هرمز را ظرف دو روز در چارچوب دفاع از امنیت ملی و حاکمیت ایران بازگشایی کند.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در پیامی خطاب به واشنگتن نوشت که رأی‌دهندگان آمریکایی تصمیم خود را گرفته‌اند و اکنون نوبت کاخ سفید است که تصمیم بگیرد. او تأکید کرد پیشنهاد دو روزه ایران همچنان معتبر است و تحقق آن به پذیرش شروط تهران از جمله پایان جنگ در همه جبهه‌ها وابسته است.
عباس عراقچی در ادامه تأکید کرد که آمریکا می‌تواند مسیر جنگ را انتخاب کند و با نیروهایی روبه‌رو شود که به گفته او در وضعیت آماده‌باش و برخوردار از تجربه جنگی قرار دارند.
در مجموع، کنار گذاشتن ونس از مذاکرات، در کنار تداوم محاصره دریایی و باقی ماندن گزینه‌های نظامی روی میز ترامپ، چشم‌انداز پایان جنگ را مبهم‌تر کرده است. واشنگتن هنوز مشخص نکرده است که به دنبال توافقی تازه، تشدید فشار نظامی یا مدیریت طولانی‌مدت وضعیت موجود است.
