زندگینامه حضرت امام موسی کاظم (ع)

نام: موسی / لقب: کاظم / کنیه: ابوالحسن / نام پدر: جعفر / نام مادر: حمیده

تاریخ ولادت: ماه صفر سال ۱۲۸ قمری / محل و لادت: مدینه / مدت امامت: ۳۵ سال / مدت عمر: ۵۵ سال

تاریخ شهادت: ۱۸۳ قمری در زندان هارون / علت شهادت: خرمای زهر آلود

نام قاتل: هارون یحیی برمکی / محل دفن: کاظمین

ابوالحسن موسی بن جعفر(ع) امام هفتم از ائمه اثنی عشر(ع) و نهمین معصوم از چهارده معصوم(ع) تولد آن حضرت در ابواء(محلی میان مکه و مدینه) به روز یکشنبه هفتم صفر سال ۱۲۸ یا ۱۲۹ ق واقع شد.

چگونگی به امامت رسیدن آن حضرت:

در زمان حیات امام صادق(ع) کسانی از اصحاب آن حضرت معتقد بودند پس از ایشان اسماعیل امام خواهد شد. اما اسماعیل در زمان حیات پدر از دنیا رفت ولی کسانی مرگ او را باور نکردند و او را همچنان امام دانستند پس از وفات حضرت صادق(ع) عده ای چون از حیات اسماعیل مأیوس شدند پسر او محمد بن اسماعیل را امام دانستند و اسماعیلیه امروز بر این عقیده هستند و پس از او پسر او را امام می دانند و همینطور به ترتیب و به تفضیلی که در کتب اسماعیلیه مذکور است. پس از وفات حضرت صادق(ع) بزرگترین فرزند ایشان عبدالله نام داشت که بعضی او را عبدالله افطحمی دانند این عبدالله مقام و منزلت پسران دیگر حضرت صادق(ع) را نداشت و به قول شیخ مفید در”ارشاد” متهم بود که در اعتقادات با پدرش مخالف است و چون بزرگترین برادرانش از جهت سن و سال بود ادعای امامت کرد و برخی نیز از او پیروی کردند اما چون ضعف دعوی و دانش او را دیدند روی از او برتافتند و فقط عده قلیلی از او پیروی کردند که فطحیه موسوم هستند.

برادر دیگر امام موسی کاظم(ع) اسحق که برادر تنی آن حضرت بود به ورع و صلاح و اجتهاد معروف بود اما برادرش موسی کاظم(ع) را قبول داشت و حتی از پدرش روایت می کرد که او تصریح بر امامت آن حضرت کرده است.

برادر دیگر آن حضرت به نام محمد بن جعفر مردی سخی و شجاع بود و از زیدیه جارودیه بود و در زمان مامون در خراسان وفات یافت اماجلالت قدر و علو شأن و مکارم اخلاق و دانش وسیع امام موسی کاظم(ع) بقدری بارز و روشن بود که اکثریت شیعه پس از وفات امام صادق(ع) به امامت او گرویدند و علاوه بر این بسیاری از شیوخ و خواص اصحاب حضرت صادق(ع) مانند مفضل ابن عمر جعفی و معاذین کثیر و صغوان جمال و یعقوب سراج نص صریح امامت حضرت امام موسی الکاظم(ع) را از امام صادق(ع) روایت کردند و بدین ترتیب امامت ایشان در نظر اکثریت شیعه مسجل گردید.

نجمه همسر امام:

نجمه، مادر بزرگوار امام رضا(ع) و از زنان مومنه، پارسا، نجیب و پاکیزه بود. حمیده، همسر امام صادق(ع)، او را که کنیزى از اهالى مغرب بود، خرید و به منزل برد.
نجمه در خانه امام صادق(ع)، حمیده خاتون را بسیار احترام مى کرد و به خاطر جلال و عظمت او، هیچ گاه نزدش نمى نشست! روزى حمیده در عالم رویا، رسول گرامى اسلام(ص) را دید که به او فرمودند: اى حمیده! نجمه را به ازدواج فرزند خود موسى درآور زیرا از او فرزندى به دنیا خواهد آمد که بهترین فرد روى زمین باشد. پس از این پیام، حمیده به فرزندش امام کاظم(ع) فرمود: پسرم! نجمه بانویى است که من هرگز بهتر از او را ندیده ام، زیرا در زیرکى و محاسن اخلاق، مانندى ندارد. من او را به تو مى بخشم، تو نیز در حق او نیکى کن. ثمره ازدواج امام موسى بن جعفر(ع) و نجمه، نورى شد که در شکم مادر به تسبیح و تهلیل مشغول بود و مادر از آن، احساس سنگینى نمى کرد و چون به دنیا آمد، دست ها را بر زمین گذاشت، سر را به سوى آسمان بلند کرد و لب هاى مبارکش را به حرکت درآورد: گویا با خدایش رازو نیازمى کرد. پس از تولد امام هشتم(ع)، این بانوى مکرمه با تربیت گوهرى تابناک، ارزشى فراتر یافت.

فرزندان امام:

بنا به گفته شیخ مفید در ارشاد امام موسی کاظم(ع) سی و هفت فرزند پسر و دختر داشت که هیجده تن از آنها پسر بودند و علی بن موسی الرضا(ع) امام هشتم افضل ایشان بود از جمله فرزندان مشهور آن حضرت احمد بن موسی و محمد بن موسی و ابراهیم بن موسی بودند. یکی از دختران آن حضرت فاطمه معروف معصومه سلام الله علیها است که قبرش در قم مزار شیعیان جهان است. عدد اولاد آن حضرت را کمتر و بیشتر نیز گفته اند.



حرم امام کاظم(ع) در کاظمین





قبرنجمه خاتون همسر امام کاظم(ع)



حرم حضرت معصومه بنت موسی(ع) درقم



امامزاده صالح بن موسی(ع) در تجریش تهران



داخل ضریح امامزاده صالح







امامزاده صالح از نمایی دیگر

ویژگی های شخصیت احمد(ع):

حضرت احمد(ع) در نزد پدرش امام موسی کاظم(ع)، از جایگاه و احترام ویژه ای برخوردار بوده است. نوشته اند که حضرت احمد، مردی کریم، جلیل القدر، بزرگوار و پارسا بود. حضرت امام موسی کاظم(ع) به دلیل علاقه ای که به حضرت احمد(ع) داست، ملکی به نام یسیره را به او هدیه کرد، ملکی که بعدها حضرت احمد(ع) آن را فروخت و به وسیله آن هزار اسیر را آزاد کرد.

پیشنهاد شیعیان برای امامت حضرت احمد بعد از امام موسی کاظم(ع):

اعتبار و جایگاه احمد(ع) در بین فرزندان امام موسی(ع) تا اندازه ای بود که پس از شهادت امام موسی کاظم(ع)، گروهی از مردم به حمایت از امامت احمد(ع) برخاستند و فرقه ای به نام امامیه را پدید آوردند.

شهادت احمد بن موسی(ع):

بنا به دستور قتلغ، سربازان وی به پناهگاه حضرت احمدبن موسی(ع) حمله ور شدند آن حضرت، شجاعانه در برابر سربازان به دفاع از خود پرداخت. دشمنان که از پس او بر نمی آمدند، دیوار پشتی مخفی گاه حضرت را خراب کرده و به درون خانه او نفوذ کردند و از پشت سر با شمشیر، فرق مبارک آن حضرت را شکافتند و سپس خانه را بر بدن مطهر او ویران کردند، این واقعه در تاریخ ۱۷ رجب رخ داده است.

پیدایش قبر احمد بن موسی(ع):

تاریخ نویسان، زمان پیدایش قبر حضرت احمد را یکسان ننوشته اند. گروهی آن را در زمان امیر عضدالدوله دیلمی(۳۷۳-۳۳۸) و گروهی دیگر، در زمان امیر مقرب الدین مسعود بن بدر(متوفی به سال ۶۶۵ ه. ق) نوشته اند.

تاریخچه آرامگاه احمد بن موسی(ع):

در سال ۴۷۵(ه. ق) مادر شاه شیخ ابواسحاق اینجو پادشاه فارس، ملکه تاشی خاتون اقدامات نیکویی بر بارگاه آن حضرت انجام داد. این بانوی نیکوکار، اقدام به بهسازی بارگاه کرد و در عرض ۵ سال از سال ۷۴۵ تا ۷۵۰(ه. ق) آرامگاهی وسیع و گنبدی بلند آن ساخت. همچنین در جنب آرامگاه، مدرسه ای وسیع بنا کرد. او همچنین تعداد زیادی از مغازه های بازار نزدیک حرم و ملک میمند فارس را وقف بر این آستان مقدس کرد.







حرم احمد بن موسی(ع) معروف به شاهچراغ در شیراز

بقعه امامزاده سید ابراهیم بن موسی بن جعفر(ع)، یکی از بقاع معتبر شهر زنجان است. بنای امامزاده ابتدا به سبک چهار طاقی بوده که گنبد زیبایی آنرا پوشش می داده است. در سال ۱۳۴۰ هجری شمسی این مجموعه تخریب و مجددا منطبق بر بنای قدیمی نوسازی گردیده است. گنبد، از نوع تک پوششی بوده که با واسطه چهار گوشواره بر جرزها استوار گشته و حد فاصل گوشواره‌ها و گنبد، هشت نورگیر تعبیه شده است. ضریح حرم که در اصفهان ساخته شده درسال ۱۳۵۸ هجری قمری نصب گردیده است. قدیمی ترین قسمت بقعه، سر در ورودی سمت شمالی و مناره‌های واقع در طرفین آن است. این سردر به سال ۱۳۴۱ هجری شمسی توسط معمارابراهیم سلطانی ساخته شده و بالای مناره‌ها، آیه ۵۵ سوره احزاب به خط زیبای ثلثبه قلم استاد اخیرالذکر رقم گردیده است



حضرت سید امیر محمد فرزند گرامی حضرت موسی بن جعفر با برادرش حضرت احمد بن موسی(علیهما السلام) از یک مادرند. آن حضرت قائم اللیل صائم النهار اهل فضل و صلاح و تقوی بود. در زمان خلافت مأمون عباسی به همراه برادرشان و شیعیان و نزدیکان اهل بیت به قصد دیدار برادرشان حضرت رضا(علیه السلام) از مدینه به سمت طوس حرکت می کنند و در جنگ سختی که بین اهل بیت و یارانشان با سپاه قتلغ حاکم فارس در گرفت از بنی هاشم عده ای شهید و عده ای هم موفق می شوند در شهر مخفی شوند. حضرت سید میر محمد نیز در این وقایع مخفی شدند. رحلت ایشان مشخص نیست که به مرگ طبیعی بوده است یا به شهادت رسیده اند. آنچه مسلم است ایشان در خفا به کتابت قرآن کریم مشغول بوده است و از همین راه بندگان زیادی را آزاد فرمودند. چنانکه گویی از کثرت عبادت به «محمد عابد» مشهور گردیدند.

شیخ مفید در ارشاد می فرماید: محمد فرزند موسی الکاظم(علیهما السلام) بزرگوار و صاحب شخصیت، بخشش، خیر و نیکی می بود. خبر داده است مرا، ابومحمد، حسن، فرزند محمد، فرزند یحیی، او گفت: بیان کرده است برایم جدم بر اینکه(هاشمیه) کنیز(رقیه) دختر موسی بن جعفر(علیهما السلام) و(خواهر محمد بن موسی) گفته است: محمد فرزند موسی(علیهما السلام) دائم الوضو می بود، و اکثر اوقات را به نماز می گذرانید، اکثر ساعات شب او در اقامه نماز بسر می برد، زیرا پیوسته صدای ریزش آب وضو که به صورت می ریخت شنیده می شد، مقداری از شب را به نماز اشتغال داشت، پس ساعتی ساکت و آرام شده باز می خواست و صدای ریختن آب جهت تجدید وضو بگوشش می رسید و به نماز می ایستاد و این جریان همچنان تا صبح ادامه داشت، و چون آن حضرت را ملاقات می کردم بلافاصله بیادم می آمد قول خدای تعالی را که می فرماید: «صاحبان تقوی را عادت چنین است که کمی از شب را خوابیده، بعد از آن به عبادت و بندگی پروردگار خود می پردازند».

در کتاب آثار العجم ص ۴۴۸ در شرح حال آنحضرت می فرمایند:

بقعه مطهره سید امیر محمد مضعج آن حضرت است. پدر بزرگوارش حضرت موسی بن جعفر(علیهما السلام) با برادرش حضرت شاهچراغ(علیه السلام) از یک مادرند، ‌ و آن حضرت از اهل فضل و صلاح و تقوی بوده، ‌ قائم الیل صائم النهار، در عهد خلفا شیراز آمده و در آنجا منزوی شده است. گویند از حق الکتابه کلام الله مجید بسیاری از بندگان آزاد فرموده، در اینکه آن حضرت را شهید کرده اند یا وفات یافته اقوال مختلف نوشته اند، به هر حال بقعه منوره اش مطاف و زیارتگاه و محل فیض است، بسیاری از سادات و اخیار و صلحاء و ابرار در جوارش مدفونند.



بقعه مطهره:

حدود سنه ۷۲۵ ه. ق میرزا عنایت الله دستغیب رضوان الله علیه نوری را در خانه خویش مشاهده می کند و بعد از جستجو به لوح قبری بر می خورد و مشخص می شود که جسد مطهر حضرت سید میر محمد در این خانه مدفون است. میرزا عنایت الله دستغیب بانی این بارگاه می شود و چندین خانه از اطراف آن را خریده و آن را توسعه می دهد و بعد هم مقداری املاک بر آن وقف می نماید.

مقبره این حضرت زیارت گاهی پر برکت و عالی مرتبه دارد که محل وثوق و اعتماد مردم جهت نیایش بدرگاه پروردگار می باشد. مهتران نیکوکار و راستکاران پرهیزگار آنجا سکونت می گزینند و بر مرقد مبارکش پیمان می بندند و رجال الغیب برای نزدیکی به خداوند متعال بر آن تربت شریف حضور می یابند.




سید ابراهیم(مجاب) در شیراز

حضرت سید میر محمد عابد زمانی که از دنیا رفته فرزندان عالیقدر داشته است که اهم از همه آنها از حیثعلم و زهد و ورع و تقوی جناب سید ابراهیم(مجاب) است.
در کتاب آثار العجم ص ۴۴۸ نوشته شده است:
در طرف سمت چپ آن بزرگوار(محمد عابد) مرقد کوچکی است و در آن لوحی است که بر روی آن نقش بسته است: " ابراهیم بن محمد بن موسی " و می گویند فرزند آن حضرت است و فقیر در بعضی از کتب دیده ام که حضرت سید امیر سید محمد را فرزندی است معروف به ابراهیم مجاب و در عتبات عالیات نیز مزاری است معروف به ابراهیم مجاب و می گویند آن ولد دیگر حضرت سید میر محمد است. الله اعلم بر بقعه اش گنبدی برپاست که در این ازمنه آنرا مرحوم ظهیرالدوله ساخت ولی بواسطه عدم اهتمام معماران بنای خرابی را دارد و معتکفان آن آستانه را همواره بوجود مسعود پادشاه اسلام خلدالله ملکه این دعاست که حق تعالی دولتش را پاینده دارد تا به مرمت آن گنبد همت گمارد و گویند در عهد نادر شاه افشار بحکم وی آن بقعه مرمتی شده و ضریح آن را مرحوم شاهزاده معتمدالدوله اویس میرزا طاب ثراه نقره نموده و مرحوم فرهنگ اشعاری سروده که بر نقره نقش گردیده و با خط نستعلیق بسیار عالی کتابت مرحوم میرزا علیرضا حسینی نوشته شده است.







حرم امام رضا(ع) در مشهد

دهه کرامت مبارکباد. افکار نیوز