اگرچه سازمان غذا و دارو و وزارت بهداشت بر پایداری ذخایر دارویی کشور تأکید دارند، اما برخی گزارشها از وجود محدودیتهایی در دسترسی به تعدادی از اقلام دارویی حکایت دارد. در این میان، امین عینکچی، عضو هیئتمدیره انجمن داروخانهداران کشور، نیز اخیراً از کمبود برخی داروها در داروخانهها خبر داده است.
در میان این اقلام اما نام انسولین هم به چشم میخورد. اگرچه سختی دسترسی بیماران مبتلا به دیابت به انسولین پیش از این هم سابقه داشته است، اما شرایط جنگ و اضطراب و استرس ناشی از همه تبعات آن این گروه از بیماران را به شدت تحت تاثیر قرار میدهد، موضوعی که در کنار شرایط فعلی دسترسی به انسولین و تجهیزات مورد نیاز بیماران دیابتی، نگرانیها را برای این گروه از شهروندان افزایش میدهد.
بیماران دیابتی هم این روزها در کنار بسیاری دیگر از بیماران برای ادامه زندگی نیازمند مصرف داروهای خاص بیماری خود به صورت روزمره هستند، این درحالیست که کاهش دسترسی به دارو از زمان جنگ و حتی پیش از آن در کنار افزایش قیمت روز افزون داروهای خاص زندگی این گروه از بیماران را به چالش کشیده است.
حالا استمرار روند درمان بیماران به وزارت بهداشت و سازمان غذا و دارو گره خورده است و چشم آنها به تصمیمات و فعالیتهای این دو نهاد دوخته شده است.
در مصرف انسولین مورد نیازمان صرفهجویی میکنیم
در مورد خاص داروی بیماران دیابتی اما گزارشهایی که برخی از شهروندان در اختیار خبرنگار ایلنا قرار دادهاند، حاکی از آن است که دسترسی سخت بیماران مبتلا به دیابت به انسولین مختص یک یا دو شهر نیست. براساس همین گزارشها، یافتن انسولین لانتوس در تهران بسیار سخت است، بیماران ساکن در شهرهای بیجار و میانه هم خبر دادهاند که موفق به یافتن و خرید انسولین مورد نیاز خود نشدهاند.
اوضاع در استان اصفهان هم خوب نیست. میترا یکی از اهالی این استان است که از ۲۴ سال پیش بار ابتلا به بیماری دیابت را به دوش میکشد. او به ایلنا میگوید: برای ادامه زندگی و اینکه بتوانم فردی مفید در جامعه باشم چارهای ندارم، جز اینکه در طول روز چند نوبت تست قند خون و و تزریق انسولین داشته باشم.
به گفته این بیمار مبتلا به دیابت، سالها است که پیدا کردن انسولین تبدیل به روندی زمانبر شده که نیرو و انرژی بیماران را میگیرد: «سهمیه انسولین من، ماهانه ۵ عدد «انسولین لِوِمیر» و ۶ عدد «انسولین نوورپید» است. ولی در این مدت و بخصوص از اسفند ماه که در شرایط جنگ قرار داشتیم از یک طرف استرسهایمان بیشتر شد و از طرف دیگر پیدا کردن انسولین هم از همیشه سختتر شد.»
میترا که اهل شاهینشهر است میگوید: ۷ داروخانه را در شهرم زیر پا گذاشتم اما انسولین پیدا نمیشد. داروخانه هشتم هم فقط ۳ عدد انسولین لومیر داشت که همین تعداد هم در سیستم تائید و ثبت نمیشدند تا بتوانم آنها را خریداری کنم. بعد از تلاش بسیار مسئول داروخانه بالاخره موفق شدم ۳ عدد انسولین را با قیمتی بسیار بالاتر از قبل تهیه کنم. داروخانه به جای انسولین نوورپید انسولین ایرانی داشت. من این نوع انسولین را بهمن ماه هم استفاده کرده بودم و عوارض آن برایم تورم و خارش در ناحیه دست بود.
او در فروردین ماه هم موفق به پیدا کردن و خرید انسولین مورد نیاز خود نشده است: در شرایطی که استرس جنگ، نیاز من و بیمارانی مانند من را به انسولین را افزایش داده اما ترس از عدم دسترسی به انسولین باعث شده که دوز مصرفی خود را کاهش دهیم، مبادا که در روزهای آینده دچار کمبود دارو شویم.
او تاکید میکند که در کنار شرایط دارو انسولین، افزایش قابل توجه قیمت نوار تست قند خون و سنسور پایش مداوم قند باعث شده است که تست قند خون هم پراسترس انجام شود.
در بندر انزلی انسولین نیست
محمد اهل بندر انزلی است. او هم مبتلا به دیابت است و به ایلنا توضیح میدهد که بعد از مراجعه به داروخانه متوجه فقدان این دارو در شهر محل سکونتش شده است: حتی داروخونهای که همیشه انسولین را از او خریداری میکنم، هم دارویم را نداشت و اعلام کرد که از قبل از عید انسولین توزیع نشده است. من هم در حالی که به انسولین نیاز دارم موفق به یافتن و خریداری آن نشدهام.
او اضافه میکند که براساس آنچه در سامانه تیتک آمده است آخرین فروش انسولین در همه داروخونهها مربوط به یک هفته قبل بوده است.
سینا مباشرفر سفیر ایران در فدراسیون جهانی دیابت است که خودش هم به این بیماری مبتلا است. او به خبرنگار ایلنا میگوید: در حوزه دیابت در ایران چند نوع وجود دارد در حالی که در گذشته فقط دو یا سه نوع دارو عرضه میشد، اما اکنون تنوع دارویی ایجاد شده و بسیاری از آنها هم خارجی هستند. در حال حاضر بیماران مبتلا به دیابت با مساله افزایش شدید قیمت داروها و تغییر در میزان پوشش بیمهای است. به این معنا که قبلا بیمهها ۶۰ تا ۷۰ درصد قیمت یک داروی خارجی را پرداخت میکردند، اما در حال حاضر قیمتها شدیدا افزایش و پوشش بیمهای کاهش داشته است.
افزایش ۳۰۰ درصدی فیمت دارو و تجهیزات مرتبط با دیابت
سفیر ایران در فدراسیون جهانی دیابت مشکل دیگری را که بیماران دیابتی با آن دست به گریبان هستند «دسترسپذیری داروها» عنوان میکند: «بسیاری از داروخانهها داروی مورد نیاز بیماران دیابتی را ندارند یعنی یا دارو وارد نشده یا توزیع نشده، در مجموع میتوان گفت دسترسی به دارو نسبت به گذشته کمتر شده است. بسیاری از داروهای جدیدِ وارداتی کیفیت بهتری دارند و کنترل قند خون را دقیقتر انجام میدهند؛ در حالی که با داروهای قدیمیتر گاهی کنترل قند خون اتفاق نمیافتد به دلیل همین کیفیت پایین داروهای قدیمیتر بسیاری از بیماران ناچار شدند به داروهای جدید روی بیاورند.»
مباشرفر اما تاکید میکند که مشکلات این بیماران تنها به دارو محدود نیست و آنها به تجهیزاتی مانند «نوار تست قند خون» و «سرسوزن تزریق» هم نیاز دارند: «در حال حاضر قیمت نوار تست قند خون و دستگاههایی که در کشور موجود است، چه ایرانی و چه خارجی که در ایران مونتاژ شده است، حدود ۳ تا ۴ برابر افزایش یافته است. در عین حال، بخش قابل توجهی از این اقلام تحت پوشش بیمه نیستند. نوار تست قند خون تحت پوشش بسیاری از بیمهها نیست یا به صورت محدود تحت پوشش قرار دارد. بهعنوان مثال، بیمار ممکن است روزانه چند بار نیاز به تست قند خون داشته باشد، اما بیمه فقط یک بسته ۵۰ عددی در ماه را پوشش میدهد که کافی نیست.»
او اضافه میکند: نمونه ایرانی نوار تست قند خون که خودم استفاده میکردم، تا چند ماه پیش حدودا بستهای ۹۰ تا ۱۰۰ هزار تومان قیمت داشت؛ اکنون همان بسته به حدود ۳۱۰ هزار تومان رسیده است. برندهای دیگری هم هستند که افزایش قیمتی سرسامآور داشتهاند. نوار تست قند خون مانند دارو نیست که تغییر آن بتواند باعث ایجاد خطر برای بیمار شود اما نوارهای ارزان قیمت هم در دسترس همه قرار ندارند، زیرا تولید آنها در کشور تعدادی مشخص است هر چند که این نوع نوارها هم چند برابر گرانتر از قبل شدهاند چه رسد به نوارهای خارجی و وارداتی.
سفیر ایران در فدراسیون جهانی دیابت تاکید میکند که در این شرایط فردی که نیاز به استفاده از «سنسور» دارد شرایط بدتری را تجربه میکند: تا چند سال پیش قیمت سنسورهای معمولی که در بازار به راحتی پیدا میشد حدود ۴ تا ۵ میلیون تومان بود که برای دو هفته پاسخگوی نیاز بیمار بود، اما حالا قیمت سنسور به ۱۶ تا ۲۰ میلیون تومان رسیده و برای بسیاری از بیماران قابل تهیه نیست.
این فعال حوزه دیابت افزایش قیمت دارو و تجهیزات پزشکی مرتبط با دیابت، را بسیار شدید و در برخی موارد تا حدود ۳۰۰ درصد توصیف میکند: این افزایش قیمت بهویژه پس از جنگ بهطور محسوس در بازار مشاهده میشود. پیش از این شرایط نوار تست قند خون را با قیمت ۱۲۰ تا ۱۵۰ هزار تومان خریداری میشد، اما بعد از جنگ حتی در سایتهای فروشگاهی معروف هم شاهد افزایش چشمگیر قیمت بودهایم. یکی از برندهای تست قند خون در حال حاضر به بیش از ۳۰۰ هزار تومان رسیده است. در حالی که همین برند تا سه یا چهار ماه پیش حدود۱۲۰ یا ۱۵۰ هزار تومان بود.
مشکلات مصرف انسولینهای نوع قدیم
به گفته او افزایش قیمت در حوزه داروها هم رخ داده است: انسولینهایی که تولید داخل هستند در دسترس بیماران هستند و افزایش قیمت چشمگیری نداشتهاند، اما مشکل اینجاست که برخی از بیماران به دلیل شرایط پزشکی تنها میتوانند از انسولین خارجی استفاده کنند و بیماریشان با این داروها کنترل میشده، اما با توجه به وضعیت فعلی این بیماران ناچار شدهاند، انسولین ایرانی استفاده کنند که مصرف آنها نیاز به آموزش جدید دارد. حالا اگر بیماری در گذشته از این نوع دارو استفاده کرده و بعد سراغ داروهای جدید رفته و حالا دوباره ناچار شده از همان داروهای قدیمیتر استفاده کند، باز هم کمی کنترل قند خون بیمار کاهش مییابد و عوارضی را برای بیمار ایجاد کند.
مباشرفر توضیح میدهد: انسولینهای تولید داخل، نسلهای قدیمی انسولین هستند. هر چند بسیاری از بیماران از جمله بنده با همین انسولینها هم امکان کنترل قند خونشان را دارند. من قبلا از این انسولین استفاده کرده و آموزشهای لازم را هم دیدهام و این نوع دارو روی بدن من جواب داده است در حال حاضر هم با این نوع انسولین مشکلی ندارم، اما همین انسولین با بدن برخی از بیماران، دیگر سازگار نیست.
بیماران استانهای محروم شرایط بدتری دارند
او این را هم میگوید که در شرایط فعلی بیماران مبتلا به دیابت به لحاظ گرانی حوزه درمان از مرحله آزمایش گرفته تا مرحله درمان، دارو و تجهیزات مربوط به بیماری با چالشهای بسیاری مواجه هستند و وضعیت نسبت به گذشته بهمراتب سختتر شده است. این وضعیت مشکلات حوزه دیابت را تشدید کرده است به این دلیل که شاید مواد اولیه تولید دارو و تجهیزات وارد کشور نمیشوند. وقایعی که در جنوب کشور رخ داده باعث شده که واردات با مشکل مواجه شود.
سفیر ایران در فدراسیون جهانی دیابت گفت: به نظرم شاهد آثار و عوارض میانمدت و بلندمدت فقدان دسترسی یا سختی دسترسی بیماران دیابتی به ملزومات درمانی خواهیم بود. به صورت کلی میتوان گفت شرایط برای بیماران دیابتی مطلوب نیست.
او اضافه میکند: با توجه به زیرساختهای توزیع دارو در کشور کلانشهرهایی مانند تهران به دلیل بزرگ بودن ممکن است شرایط بهتری داشته باشند، اما استانهای کمبرخوردارتر و محروم مانند سیستان و بلوچستان، کردستان یا خوزستان همواره با چالشهای بیشتری مواجه بودهاند. در مجموع، شرایط فعلی برای بیماران دیابتی مطلوب نیست و ادامه این روند مشکلاتی را برای بیماران دیابتی ایجاد خواهد کرد.
