تبلیغات
کد خبر: ۲۵۱۲۲۶

واردات کمر مسگران یزدی راهم خم‌کرد

روزگاری نه چندان دور، هنگامی که از کنار بازار مسگرها در خیابان قیام یزد عبور می‌کردیم، صدای تق تق چکش مسگرها و بر روی ورقه های مس به گوش می خورد اما این واردات بی رویه و البته بی کیفیت، گریبان چکش مسگرها را نیز گرفته و کمر مسگران را خم کرده است.

به گزارش افکارنیوز، در بازار قدیمی یزد که هسته اصلی بازارهای این شهر را تشکیل می دهد، استادکاران ماهر زیادی مشغول تولید، خرید و فروش انواع ظروف مسی بودند که اکنون تعداد کمی از آنها در این حرفه مشغول فعالیت هستند.

ظروف مسی که در دورانهای قدیم رواج و رونق خاصی داشت و بیشتر به عنوان جهیزیه برای نوعروس ها خریداری می شد، هم اکنون با روی کار آمدن ظروف، تفلون، چینی و … کمتر مورد استفاده قرار می گیرد و توجه جوانان نیز به این حرفه بسیار کمرنگ شده است.

ناصر بابایی ندوشن، مسئول واحد ثبت آثار تاریخی و فرهنگی وطبیعی اداره کل میراثفرهنگی یزد در گفتگو با خبرنگار مهر در مورد قدمت و تاریخچه مس و مسگری در استان یزد گفت: با توجه به برسی های به عمل آمده و اسناد موجود استخراج و استحصال فلز مس از محدوده های معدنی منطقه مربوط به هزاره های قبل از میلاد است.

وی گفت: تل مسگران میبد مربوط به قرون میانی اسلامی و محدوده های معدنی استحصال فلز مس در محدوده ندوشن، مربوط به هزاره اول پیش از میلاد از جمله آثار شاخصی است که تاکنون شناسایی و به ثبت رسیده است.

بابایی عنوان کرد: قدیمی ترین بازار در زمینه صنعت مسگری در استان یزد که تاکنون شناسایی شده، بازار مسگری یزد است که قدمت آن به قرن نهم هجری قمری باز می گردد.

وی افزود: بازار قدیمی مسگری یزد که مصالح اصلی آن را خشت، گل و آجر تشکیل می دهد، به صورت طاق و با قوس جناحی است و دارای ارزش فرهنگی و تاریخی خاصی است که قدمت آن به دوران تیموری باز می گردد و به شماره ثبتی ۷۷۸۶ و در سال ۸۱ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

تنها هشت مسگر بازمانده مسگران قدیم یزد هستند

معاون صنایع دستی اداره کل میراثفرهنگی استان یزد نیز در این زمینه به خبرنگار مهر گفت: در گذشته بیش از ۵۰ باب مغازه مسگری در این بازار فعال بود اما کم کم به علت فوت بعضی از مسگرها یا روی آوردن آنها به حرفه و شغل دیگری هم اکنون از این تعداد تنها هشت مورد حرفه مسگری را انجام می دهند.

محمد بهشتی نژاد افزود: بازاری که روزگاری بالغ بر ۵۰ مسگر در آن به ساخت انواع ظروف و وسایل مسین می پرداختند، کم‌کم با صنعتی شدن شهرها و تغییر سلیقه‌های مصرف و ورود کالاهای خارجی ارزان قیمت در حوزه صنایع دستی باعثشد استادکاران رشته مسگری در یزد دیگر میل و رغبتی به این حرفه و هنر نداشته باشند و کم کم طی سال‌های گذشته نظاره گر چکش های خاموش مسگران باشیم.

وی یادآور شد: گرانی مواد اولیه مس و به‌ دنبال آن تغییر نگرش مردم از ظروف مسی به ظروف ساخته شده با مواد دیگر، علت خاموشی و موجب رکود و افت شدید در این هنر است.

بهشتی نژاد عنوان کرد: البته در سال‌های اخیر با اجرای سیاست‌های حمایتی برای هنرمندان صنایع دستی از قبیل معافیت مالیاتی صنعتگران، اجرای طرح بیمه مشاغل صنایع دستی، شرکت در نمایشگاه‌های سراسری، منطقه‌ای برای فروش و بازاریابی تا حدودی مشکلات این هنر و صنعت رفع شده است.

وی بیان داشت: برای اینکه هنر مسگری در یزد رونق گذشته خود را دوباره به دست بیاورد، باید دولت و مردم هر دو همکاری کنند و برای این کار تاکنون این چند نفر را که مشغول به کار و حرفه مسگری هستند، بیمه حمایتی شاغلان صنایع دستی شدند.

مصرف کنندگان؛ مهره اصلی حمایت از تولیدکنندگان ظروف مسی

بهشتی نژاد افزود: ولی با این وجود لازمه حمایت از این هنر و صنعت همکاری متقابل مردم(مصرف‌کنندگان) را می طلبد که خوشبختانه با آشنایی مردم با مضرات استفاده از بعضی ظروف، مجدداً به سمت فرهنگ نیاکان خود که استفاده از ظروف مسی است، روی آورده‌اند.

برای پاسخ به این سئوال که استفاده از ظروف مسی در مقایسه با دیگر ظروف مزایایی دارد یا خیر، خبرنگار مهر با فاطمه فتحی، متخصص طب کار و عضو هئیت علمی دانشگاه علوم پزشکی یزد گفتگو کرده است.

فتحی در این گفتگو اظهار داشت: بسیاری از مردم به دلیل بیماری هایی که ناشی از کمبود برخی املاح و مواد در بدن آنها به سراغشان آمده، به توصیه پزشک از ظروف مسی استفاده می کنند و بسیاری دیگر نیز به خاطر علاقه به شکل و ترکیب این ظروف آن را خریداری می کنند.

وی تاکید کرد: استفاده از ظروف مسی در صورتی که با روش مناسب و با قلع سفیدکاری شده باشد نه با سرب، بر دیگر ظروف ارجحیت دارد و برای طبخ غذا مناسب است ولی باید هنگام شستشوی این ظروف دقت لازم را به خرج داد.

فتحی ادامه داد: البته باید توجه داشت که غذاهای ترش یا اسیدی را نباید در این ظروف طبخ کرد زیرا اسید باعثاز بین رفتن روکش قلع می شود.

در ادامه سری به بازار زدم و برای دانستن این که آیا ظروف مسی با قلع یا سرب سفید می شوند و با یکی از با تجربه ترین استادکاران و یکی از کارشناسان صنعت مسگری که تا مدتی قبل روزنامه نگار بوده و به خاطر اینکه حرفه مسگری را رو به نابودی می دیده و اینکه این حرفه به دست فراموشی سپرده می شده، روزنامه نگاری را ترک کرده و به هنر مسگری که از پدرش فرا گرفته است، روی آورده، به گفتگو نشستیم.

محسن تجملیان گفت: بسیاری از استادان مسگری اکنون دیگر حیات ندارند تا شاگردانی برجسته همچون خود تربیت کنند و مغازه های بزرگ مسگری این روزها به ظروف تفلون، چدن، آلومینیوم و استیل آراسته شده است.
وی با بیان اینکه مسگری حرفه سختی است و نیروی بدنی زیاد احتیاج دارد وعشق می خواهد، بیان کرد: بیشتر مسگرها این شغل را از پدر خود به ارثبرده اند.

وی افزود: این بازار در قدیم از رونق و رواج خاصی برخوردار بود که هم اکنون بسیار کم رنگ شده است و مردم بیشتر برای فروش مس های خود به این مغازه ها مراجعه می کنند و چقدر سخت است، مس هایی که روزی با تلاش، عشق و عرق جبین ساخته شده، هم اکنون دوباره با اشکال اوراق به خودمان برگردانده می شو ند.

میکروب در داخل آلیاژ مس رشد نمی کند

وی با بیان اینکه در بازار مسگری یزد همه ظروف مسی با قلع سفیدکاری می شود، در رابطه با مزایای استفاده از ظروف مسی گفت: محققان در تحقیقات خود دریافته اند که میکروب غذایی در داخل آلیاژ مس رشد نمی کند، مس با فلز قلع اندود می شود که میل به ترکیب شدن ندارد و یکی از عناصر واسطه است.

محسن تجملیان افزود: در میان سه فلز روی، آلومینیم و مس، انرژی اکتیواسیون مس کمتر و میل به ترکیب شدن ندارد در حالیکه می بینیم امروزه ظروف آلومینیم که نوعی فلز سمی است تولید و به جای فلز روی در بازار عرضه می شود و از هر یک هزار کیلوگرم خط نورد تولید آلومینیم، ۶۰ درصد ضایعات و بقیه شمش آلومینیم است.

تجملیان افزود: امروز شرکت تفال در فرانسه، ظروفی را تولید می کند که بخشی از آن مسی است در حالیکه می بینیم ایرانیان در ساخت و تولید ظروف مسی سالها پیش قدم هستند و دست اندرکاران این صنعت و فنی و حرفه ای باید شرایطی را فراهم کنند تا جوانان علاقمند قلم زنی و تراش زنی، این حرفه دیر پای ایرانی را فرا گرفته و ادامه دهند.

وی گفت: مهمترین علت توصیه برای استفاده از ظروف مسی نیاز بدن به ۶۰۰ میلیارد یون مس است که چند میلیارد آن باید روزانه دریافت شود.

تجملیان افزود: به گفته محققین، میکروبهای مواد غذایی در ظروف مسی و آلیاژهای مربوطه(برنج) رشد و نمو نمی کنند و گواه این مطلب جوشاندن و نگهداری شیر در ظروف مسی به مدت طولانی و در ظرف آلومینیومی وتفلون دو الی سه روز است.

تجملیان دیگر موارد استفاده از ظروف مسی درب دار مثل کماجدان و ناهارخوری و … برای تازه نگهداشتن سبزی و میوه هایی مانند خیار و گوجه(شسته نشده) به مدت طولانی در یخچال اشاره کرد.

وی تاکید کرد: پخت شیرینی‌جات و برنج د رظرف قرمز شده ا توجه به عدد مس در مقایسه با آلومینیوم و روی که نشانه از پایدار بودن مس است، اشکال ندارد.

تجملیان با بیان اینکه از طبخ و نگهداری غذاهای ترش و هرگونه لبنیات در ظروف مس سفید نشده یا قرمز شده خودداری شود، افزود: از نشانه های فاسد شدن غذا در ظروف مسی قرمز شده، تغییر رنگ غذا به سبز و تلخ شدن غذاست.

این کارشناس در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به لزوم احیای صنعت مسگری بیان کرد: افسوس که مردم و مسئولان به این حرفه و این ظروف توجه خاصی ندارند و فعالیت در این حرفه و گرانی مس و دور شدن مردم از زندگی سنتی و روی آوردن مردم به تجملات از مهمترین علتهای کمرنگ شدن این هنر است. البته تدبیر برای کاهش قیمت مس نیز به طور قطع در بهبود وضعیت بازار مس تاثیرگذار خواهد بود و قدرت خانواده ها را برای خرید این کالا افزایش خواهد داد.

وي عنوان كرد: افسوس كه قيمت مس و قلع گران است و كمياب و از مسئولان ميخواهم تا صنعت مس و مسگري را نجات دهند.

تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
ارسال نظرات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات