کارشناسان اقتصادی در تحلیل قیمت ارز در دولت روحانی:
نرخ ارز مهم نیست؛ ثبات قیمت مهم است
مهم نیست که نرخ ارز چه عددی باشد نکته مهم این است که نرخ آن ثابت بماند. نوسانهای شدید فرقی هم نمیکند که نزولی باشند یا صعودی، هر نوع نوسانی در بازارها اخلال ایجاد کرده و موجب ضرر یا سود هنگفت یک شبه میشود. از این رو بهتر است دولت نرخ واقعی ارز را تعیین و آن را به اطلاع عموم برساند.
گروه اقتصادی؛تیم اقتصادی روحانی با آمدن سیف که گفته میشود حکمش هم امضا شده، تکمیل میشود. به جز تورم که چالش اساسی دولت یازدهم است، بازار ارز چند نرخی هم چالش دیگری است که اگرچه در درجه دوم اهمیت قرار دارد اما به نوبه خود، چالشی جدی است. حسن روحانی خود میگوید که معجزه قرن نیست و آن سوتر، اسحاق جهانگیری، نعاون اول رییس جمهور اعتراف میکند که مشکل نقدینگی تولید سریع حل نمیشود چرا که تورم را تشدید میکند.
به گزارشافکارنیوز؛ احیای مجدد ارز ۱۲۲۶ تومانی فقط برای کالاهای اساسی و دارو که دو ماه بیشتر از حذفش نگذشته، تعهدات دولت در برابر واردکنندگان را افزایش میدهد هرچند که دولتمردان مدت ادامه این روند را فقط تا پایان سال جاری اعلام کردهاند. البته قرار نیست که دولت ارز ۱۲۲۶ تومانی به واردکنندگان اختصاص دهد بلکه دولت با پرداخت مابهالتفاوت ریالی ارز ۱۲۲۶ تومانی با ارز مبادلهای(حدود ۲۵۰۰ تومان) قصد دارد از شتاب تورم بکاهد.
این اقدام بار مالی مضاعفی بر دوش دولت میگذارد که برخی از کارشناسان آن را بدون ارز ۱۲۲۶ تومانی ۷۰ تا ۸۰ هزار میلیارد تومان برآورد میکنند و حالا که دولت یاردهم میخواهد فشار تورم را با اختصاص یارانه به واردکنندگان کالاهای اساسی و دارو جبران کند، بر ۱۲ هزار میلیارد تومان درآمدی چشم میپوشد که بر کسری بودجه فعلی سوار میشود و چاپ پول را برای جبران کسری قوت میبخشد. البته نعمتزاده، وزیر صنعت، معدن و تجارت هم که چند روزی است زمام امور این وزارتخانه را به دست گرفته به کسری بودجه با اختصاص یارانه به وادکنندگان کالاهای اساسی اعتراف کرده و گفته منابع اختصاص
یافته به گونهای در پایان سال جبران میشود.
دولت برای جبران کسری درآمدی خود راهکاری در پیش دارد که چندان قانونی نیست اما آنگونه که پیداست بسیاری از دولتها از آن استفاده کردهاند. نمونهاش دولت گذشته بود که با اولین جرقه در بازار ارز که توسط صرافان دوبی زده شد، وارد بازار ارز شد و همان ارز محدودی را که داشت، به نرخ آزاد فروخت. حتی احمد توکلی، نماینده مجلس چند باری از تعلل چند هفتهای بانک مرکزی از عرضه ارز در بازار آزاد خبر و داد و گفت، به این نهاد دستور داده شده بود که ارز به بازار آزاد ندهد. این بار نیز بیم آن میرود که دولت بخشی از کسری بودجه خود را از طریق بازار ارز جبران کند و موجب افزایش قیمت آن
شود. از سوی دیگر، چاپ پول هم در کمین دولت است و کارشناسان معتقدند، حتی اگر دولت فعلی رشد نقدینگی را از ۳۰.۸ درصد در سال گذشته به ۲۰ درصد کاهش دهد، باز هم ۹۳ هزار میلیارد تومان پول چاپ و به اقتصاد تزریق میشود که علاوه بر آثار تورمی موجب کاهش ارزش پول ملی هم میشود. پس میتوان چنین نتیجه گرفت که چاپ پول در این دولت هم اجتناب ناپذیر است.
از این رو کارشناسان اقتصادی معتقدند، دلار تا پایان سال جاری با توجه به شرایط اقتصادی و عدم کاهش یکباره تحریمها بر عدد سه هزار تومان با نوسان پنج درصدی باقی خواهد ماند. هادی حقشناس در گفتگو با افکارنیوز میگوید: «اقتصاد در تمام بخشها با عدم تعادل مواجه است. در بازار پول همه میدانند نرخ سود سپردهها کمتر از نرخ تورم و حتی کمتر از نرخ سود در بازار آزاد است. در بازار ارز چندین نرخ وجود دارد و همین نکته نشانه عدم تعادل در این بازار است. بودجه جاری دولت سه برابر مالیاتهای دریافتی است و به این ترتیب تراز عملیاتی بودجه با عدم تعادل مواجه است.
صادرات غیرنفتی با واردات برابر نیست و این نیز با عدم تعادل همراه است. تورم نقطه به نقطه تیر ماه به ۴۴ درصد رسیده و این عدد بیسابقه، نشان از عدم تعادل اقتصاد دارد و بیماری اقتصاد ایران را تداعی میکند. اولین راهکار کنترل تورم است و تا زمانی که تورم کنترل نشود، نمیتوان درمان اقتصاد را آغاز کرد. در گام بعد دولت باید بازار ارز را تک نرخی کند و در تمام بخشها از چند نرخی پرهیز کند. در حال حاضر بازارهای ارز، پول و کالا با معضل چند نرخی مواجه هستند. ادامه این روند به فساد و رانت دامن میزند. از این رو برای این معضل فکری باید کرد.»
او میافزاید: «انتظار عقلایی این است که کنترل تورم با مهار نقدینگی اتفاق افتد و ارز هم تک نرخی شود. اما با توجه به حجم پول موجود در اقتصاد، حجم ارزی که از صادرات وارد کشور میشود و با توجه به چسبندگی قیمتها، نرخ ارز در سال ۹۲ به طور میانگین بر عدد سه هزار تومان تثبیت میشود.»
حقشناس در پاسخ به این سوال که دولت باید چه نرخی را برای ارز تعیین کند، میگوید: «دولت با توجه به محدویتهای موجود باید سعی کند که نرخ ارز را در همین محدوده حفظ کند و از نوسان شدید آن جلوگیری کند.»
شاهین شایان آرانی، کارشناس اقتصادی هم مانند حقشناس معتقد است: «مهم نیست که نرخ ارز چه عددی باشد نکته مهم این است که نرخ آن ثابت بماند. نوسانهای شدید فرقی هم نمیکند که نزولی باشند یا صعودی، هر نوع نوسانی در بازارها اخلال ایجاد کرده و موجب ضرر یا سود هنگفت یک شبه میشود. از این رو بهتر است دولت نرخ واقعی ارز را تعیین و آن را به اطلاع عموم برساند. به نظر من نرخ ارز همان نرخی است که در بازار شکل گرفته است. شرایط هم به گونهای باید باشد که هر کس به هر میزان که ارز خواست بدون کوچکترین مشکلی قادر به خرید باشد.»
نکتهای که این کارشناس به آن اشاره میکند، تسریع در تک نرخی کردن ارز است. او در این باره میگوید: «تیم اقتصادی دولت هر چه سریعتر باید نرخ ارز را تعیین کنند و در یک دوره زمانی نرخ فعلی آن را به نرخ واقعی برسانند. تحقق این هدف هم نیاز به مقدماتی دارد که اگر فراهم نشوند ارز تک نرخی نمیشود و چه بسا اینکه به بالا هم پرتاب میشود.»
آرانی این شرایط را چنین تشریح میکند: «اگر مساله تحریم حل نشود و به شکل فعلی ادامه یابد - یعنی بر ابعاد تحریم افزوده نشود - تیم اقتصادی دولت هم سوار کار نشود، ممکن است دلار از نرخ فعلی هم بیشتر شود. این پرشها قطعا به اقتصاد ضربه میزند و نظیر این اتفاق هم در دو سال گذشته به کرات دیده شد. از این رو، مهم نیست که نرخ ارز چه عددی است بلکه مهم این است که نرخ ارز ثابت بماند و نوسان نداشته باشد تا اقتصاد بتواند به دور از هرگونه تغییران قیمتی مثبت یا منفی و در آرامش حرکت کند.