گزارش افکارنیوز از آرایش جدید نیروها در بانک مرکزی
مردم امیدوار باشند یا نگران؟
مخالفان میگویند: در اغلب کشورهایی که موفق به کنترل تورمهای چندرقمی و خطرناک شدهاند، ریاست کل بانک مرکزی در دست یک اقتصاددان خبره و باتجربه بوده است. درواقع اینروزها گماردن یک اقتصاددان در راس بانک مرکزی به اصلی تبدیل شده که کمتر کشوری حاضر به شکستن این قاعده است.
؛ هرچند به رغم اختلاف نظرهای بسیار در انتخاب رییس کل بانک مرکزی سرانجام ولی الله سیف موفق به تصاحب این کرسی شد؛ اما برخی چندان به تداوم ریاست او در دولت یازدهم امیدوار نیستند. عدم هماهنگی کامل با اعضای دولت و اصرار بر استقلال بانک از عمده دلایلی است که تحلیلگران را به پایدار ماندن حضور سیف بدبین کرده است به همین جهت این عده از کارشناسان تکرار سرنوشت مظاهری رییس کل اسبق این بانک را برای سیف محتمل میدانند.
«ما میخواهیم طرح تحول اقتصادی را اجرا کنیم بنابراین تیم اقتصادی باید هماهنگتر شود.» شاید این جمله احمدینژاد که در پاسخ به چرایی عزل طهماسب مظاهری رییس کل بانک مرکزی عنوان کرده بود؛ از خاطرها رفته باشد اما همین عقیده احمدینژاد سبب شد مدیری مستقل از دولت که سعی در کاهش نقدینگی داشت؛ برکنار و محمود بهمنی، برای ایفای نقش کیف پول احمدینژاد وارد میدان شود.
به گزارشافکارنیوز؛ مظاهری در زمان رفتن خود طی نامهای به مقام معظم رهبری راهکارهای جلوگیری از تورم را ارایه کرد و پیشنهادات خود برای کاهش حجم نقدینگی نوشت. مظاهری در حالی نامه خداحافظی خود را در مطبوعات منتشر کرد که مسئولان وزارت کار که بیشترین چالش را در دوره ریاست وی با بانک مرکزی داشتند، همچنان به انتقاد علنی از سیاستهای انقباضی دوره ریاست مظاهری انتقاد میکردند. تلاش مظاهری برای کاهش رشد نقدینگی با انتقاد شدید و مداوم این وزارتخانه روبهرو بود، تا جایی که در نهایت به حذف مظاهری منجر شد. و نهایتا بهمنی بر این صندلی تکیه زد.
اما محمود بهمنی برخلاف مظاهری چندان تمایلی به انجام برنامههای انقباضی نداشت و در مقابل تمام تلاش خود را برای جلب نظر احمدینژاد به کار برد.
احمدینژاد هم که عزم خود را برای اجرای قانون هدفمندی یارانهها جزم کرده بود؛ برای جبران کسریهای مالی خود به همراهی بهمنی نیاز داشت. همکاری که در نهایت دودش به چشم ملت رفت. بهمنی آنقدر به دولت پول قرض داد و دولت پولها را در قالب یارانهها به جیب مردم ریخت تا تورم سر به فلک زد.
مرور کوتاه عملکرد بانک مرکزی و دولت دهم از آن جهت انجام شد که اکنون کارشناسان از چگونگی تعامل رییس کل بانک مرکزی با اعضای دولت ابراز نگرانی میکنند.
برخی معتقدند اکنون سیف به دلیل سوابق بانکی که در کارنامه دارد؛ با حفظ استقلال بانک مرکزی در راستای سیاستهای پولی مالی حرکت خواهد کرد. این روش رییس کل برای برخی تحلیلگران نگرانی عزل سیف را در طول یکی دو سال آینده ایجاد کرده است. اما در عین حال عده دیگری هم معتقدند اگر سیف هم بخواهد اولویت خود را خواست دولت تعیین کند؛ بانک مرکزی دوباره سرنوشتی مشابه دوره بهمنی را تجربه خواهد کرد.
به این انتخاب احترام بگذاریم
کاظمی دینان کارشناس بانکی به عنوان یکی از موافقان سیف میگوید: هم اکنون افزایش معوقات بانکی، رشد شدید حجم مطالبات بانک مرکزی از دولت، ناتوانی بانک مرکزی در ارایه بسته سیاستی برای مهار افزایش سرسامآور نقدینگی و به تبع آن تورم، تلاشهای نافرجام در مهار افت شدید ارزش پول ملی طی سالهای ۱۳۹۱،۱۳۹۰ و ماههای آغازین سالجاری و دهها مورد مشابه دیگر، همگی نشان از این واقعیت دارد که روند اداره بانک مرکزی به شکل فعلی به بنبست رسیده است و چارهای نیست جز آنکه طرحی نو درانداخته شود. بانک مرکزی ایران طی بیش از سهدهه فعالیت، نشان داده است که با روش فعلی قادر به
مهار موجهای سنگین تورمی و تلاطمهای بزرگ نرخ ارز نیست.
وی میافزاید: این موضوع به یک دهه گذشته بازنمیگردد، اما اوج زیرسوال رفتن روش اداره بانک مرکزی به شیوه فعلی که باید سیاستهای آن را طفیلی منویات دولت دانست که عمدتا نه با نگاه اقتصادی صرف، بلکه با نگاهی آمیخته به سیاست همراه است، در همین سالهای اخیر اتفاق افتاده است.
کاظمی دینان توضیح میدهد: امروز همه بر این موضوع متفقالقول هستند که باید تورم بالای جامعه در کشور که نرخهای ۲۰ و ۳۰درصدی را درنوردیده و امروز به نرخ ۴۰درصدی پهلو میزند را مهار کرد.
نتایج بررسیهای گسترده اقتصاددانان و نهادهای قدرتمند مالی بینالمللی نشان میدهد که رابطهای مستقیم بین نرخ تورم و دامنه دخالت دولت در بانک مرکزی وجود دارد؛ یعنی هرچه دخالت دولت در بانک مرکزی بیشتر باشد، نرخ تورم افزایش و هرچه دخالت دولت و سایر نهادهای خارج از نظام پولی کشور کمتر باشد، نرخ تورم نیز کاهش مییابد. تمام تجربههای بینالمللی و بیش از سهدهه تجربه فعالیت بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران ما را به این نتیجه محتوم میرساند که باید در راستای استقلال بانک مرکزی گام برداریم و به این استقلال احترام بگذاریم.
تردید در توفیق رییس کل
اما مخالفان میگویند: در اغلب کشورهایی که موفق به کنترل تورمهای چندرقمی و خطرناک شدهاند، ریاست کل بانک مرکزی در دست یک اقتصاددان خبره و باتجربه بوده است. درواقع اینروزها گماردن یک اقتصاددان در راس بانک مرکزی به اصلی تبدیل شده که کمتر کشوری حاضر به شکستن این قاعده است. پذیرش این اصل هم ناشی از باوری است که سیاستمداران و سیاستگذاران به علم اقتصاد دارند. دومین دلیل این موفقیت هم به ابزارهایی بازمیگردد که بهدرستی از سوی مسوولان بهکار گرفته شدهاند.
کمتر کشور توسعهیافتهای را میتوان یافت که فاقد یک بانک مرکزی مستقل و اقتصاددان خبره باشد. منظور از استقلال این نیست که رییس کل بانک مرکزی و مجموعهاش خارج از چارچوب سیاستهای دولت و منافع ملی حرکت کنند بلکه منظور این است که آنان در چارچوب علم اقتصاد و بدیهیهای این علم حرکت کنند، چیزی که رییس کل فعلی بانک مرکزی فاقد آن است.