در حالی که دمشق از توافق جدید خود با «نیروهای دموکراتیک سوریه » (قسد) خبر داده است، وضعیت سوریه همچنان در حالت بیثباتی قرار دارد و خطر تشدید تنشها، قتلعامها و بازگشت تهدیدات داعش، سوریه را در معرض یک بحران امنیتی بزرگ قرار داده است.
بر اساس این توافق که میان احمد الشرع( الجولانی) رئیس دولت موقت سوریه و مظلوم عبدی، فرمانده قسد به امضاء رسید، قرار است کنترل مناطق با اکثریت عربی (دیرالزور و رقه) به دمشق تحویل داده شده و نیروهای کرد در ساختار وزارت دفاع جدید ادغام شوند. با این حال، تصویر نهایی وضعیت سوریه همچنان مبهم و غیرقابل پیشبینی است. این وضعیت ناشی از تغییرات متعدد است که ممکن است منجر به ایجاد یک قتلعام جدید شود و احتمالا به داعش فرصت بیشتری برای بازگشت و تبدیل شدن به «برنده بزرگ» از این تحولات دهد.
این ابهام از یک سو نشاندهنده سردرگمی در مواضع سیاسی طرفهای مختلف درگیر است و از سوی دیگر، ناتوانی قسد در تاثیرگذاری بر روندهای اصلی را نشان میدهد. در این میان، مسئولان دولت انتقالی سوریه توانستهاند ادعای کنترل بر مناطق تحت تسلط قسد در رقه و دیرالزور را مطرح کنند، اما منابع میدانی به «الاخبار» گفتهاند که این کنترل هنوز کامل نیست و قسد همچنان قادر به فعالیتهای گستردهای در این مناطق است.
کی از مسائل پیچیده این توافق، نحوه مدیریت مناطق کردنشین است. در نسخه انگلیسی آن، از «سرزمینهای کرد» صحبت شده، اما نحوه اداره این مناطق، بهویژه در حسکه و عینالعرب (کوبانی)، هنوز بهطور کامل مشخص نیست. علاوه بر این، گزارشهایی از وقوع قتلعامهایی در مناطق تحت کنترل قسد منتشر شده که طبق گفتهها، قربانیان آنها عمدتاً از عربها بودهاند؛ وضعیتی که ممکن است زمینهساز واکنشهای تلافیجویانه علیه کردها شود.
در این شرایط پیچیده، پرونده زندانیان داعش دوباره به سطح اخبار آمده است. قسد، دولت موقت سوریه را به حمله به برخی از زندانها و ایجاد شرایطی برای فرار زندانیان داعش متهم کرده است. یکی از این زندانها، زندان الشدادی در نزدیکی پایگاه ائتلاف بینالمللی بوده که شاهد فرار زندانیان داعش بود، بدون آنکه نیروهای آمریکایی واکنشی نشان دهند. علاوه بر این، زندان القطان در الرقه طبق گزارشات قسد، هدف حملات نیروهای وابسته به دولت موقت قرار گرفت، در حالی که «سکوت آمریکایی» بر این حملات حاکم بود. شایان ذکر است که پیش از این، ترتیباتی برای انتقال زندانیان از القطان با همکاری ائتلاف بینالمللی صورت گرفته بود که به گفته قسد، آمریکاییها به آن پایبند نبودهاند.
این در حالی است که قسد از سکوت آمریکا در برابر این حملات انتقاد کرده است و به ویژه به اقداماتی که به موجب آن، هماهنگیهای قبلی برای انتقال زندانیان داعش از القطان لغو شد، اعتراض دارد. این تحولات بازتابهای زیادی در سیاست خارجی آمریکا داشته است. برخی مقامات آمریکایی، از جمله سناتور لیندسی گراهام، هشدار دادهاند که در صورت ادامه عملیات نظامی دمشق، تحریمهای بیشتری علیه سوریه اعمال خواهند کرد. گراهام در توییتی نوشت: «اگر شما به دنبال درگیری با کنگره و آسیب رساندن به روابط آمریکا و سوریه هستید، ادامه دهید. اما اگر میخواهید این روابط را نجات دهید، باید تغییر مسیر دهید.»
در واکنش، دولت موقت سوریه تمام اتهامات مطرح شده از سوی قسد را رد، و اعلام کرد که این گروه خود مسئول فرار زندانیان داعش است. دولت دمشق همچنین اعلام کرده است که هرگونه نقض امنیتی در زندانها را بهعنوان «جنایت جنگی» تلقی کرده و از آن به شدت جلوگیری خواهد کرد. در همین راستا، مسئولان سوری از قسد خواستهاند تا از هرگونه اقدامی که موجب تشدید وضعیت امنیتی شود، خودداری کند.
