بحران تنگه هرمز وارد مرحلهای تازه شده است؛ مرحلهای که در آن مسئله فقط عبور نفتکشها نیست، بلکه زنجیره تأمین کالاهای جهانی در معرض بازقیمتگذاری قرار گرفته است. سه گزارش منتشرشده در CGTN، AP و واشنگتنپست نشان میدهد که نااطمینانی در این آبراه راهبردی، از بازار انرژی فراتر رفته و تولید کالاهای مصرفی، تجهیزات پزشکی، محصولات پتروشیمی، نیمههادیها و حملونقل بینالمللی را تحت فشار قرار داده است.بر اساس تحلیل CGTN، پرسش اصلی بازارها دیگر این نیست که تنگه هرمز باز است یا بسته؛ مسئله مهمتر، وضعیت رفتوبرگشتی و پرنوسانی است که شرکتها را در تصمیمگیری دچار اختلال کرده است. تجارت جهانی میتواند یک شوک کوتاهمدت را تحمل کند، اما چیزی که برای بنگاهها پرهزینهتر است، بیثباتی مکرر و فقدان پیشبینیپذیری (چرخه بازگشایی، محدودیت، تهدید و نااطمینانی) است. براساس آمار منتشر شده، در سال ۲۰۲۵ روزانه نزدیک به ۲۰ میلیون بشکه نفت خام و فرآورده نفتی از هرمز عبور کرده که معادل حدود یکچهارم تجارت دریایی نفت جهان بوده و حدود ۸۰ درصد آن به آسیا میرفته است.همین وابستگی بالای آسیا به انرژی خلیج فارس باعث شده نخستین آثار بحران در این قاره ظاهر شود. واشنگتنپست گزارش داده که کالاهایی مانند رامن، چیپس، محصولات آرایشی کرهای، لباس فرم مدارس، بطری آب، دستکش لاستیکی و کیسه زباله با خطر کمبود یا افزایش قیمت روبهرو شدهاند. ریشه اصلی این وضعیت، کمبود نفتا و مواد پتروشیمی است؛ موادی که در تولید پلاستیک، بستهبندی، تجهیزات پزشکی و طیف گستردهای از کالاهای روزمره کاربرد دارند.
در کره جنوبی، نگرانی از کمبود نفتا باعث خرید هیجانی کیسههای زباله شده و برخی فروشگاهها فروش آن را محدود کردهاند. واشنگتنپست همچنین گزارش داده که کره جنوبی ۴۵ درصد نفتای خود را وارد میکند و ۷۷ درصد این سهم از غرب آسیا میآید. در همین حال، حدود ۷۰ درصد نفت خام وارداتی این کشور از مسیر تنگه هرمز عبور میکند.خبرگزاری AP نیز در گزارشی جداگانه تأکید کرده که جنگ ایران فقط نفت را متوقف نکرده، بلکه حمل کالاهایی مانند داروهای تولید هند، نیمههادیها و باتریهای آسیایی، کودهای نیتروژنی و مواد اولیه پتروشیمی را هم تحت تأثیر قرار داده است. طبق این گزارش، برخی کشتیها در خلیج فارس متوقف شدهاند و برخی دیگر ناچارند مسیر طولانی دماغه امید نیک را انتخاب کنند؛ مسیری که ۱۰ تا ۱۴ روز به سفر اضافه کرده و حدود یک میلیون دلار هزینه سوخت بیشتر برای هر کشتی ایجاد میکند.پیام مشترک این گزارشها روشن است: بحران هرمز بهتدریج از یک شوک انرژی به یک بحران کالایی و لجستیکی تبدیل میشود. اگر نااطمینانی ادامه یابد، شرکتها از مدل تولید و حمل «بهموقع» فاصله گرفته و به سمت ذخیرهسازی، مسیرهای جایگزین، بیمه گرانتر و تأمینکنندگان متنوعتر حرکت خواهند کرد. نتیجه این روند، افزایش هزینه تمامشده کالاها و انتقال تدریجی فشار از آسیا به بازارهای آمریکا و اروپا خواهد بود که این راهبرد کلان ایران در جنگ با محور آمریکایی-صهیونی مبنی بر «نفع همه یا هیچکس» است.
