برج ترامپ در تفلیس؛ رویایی خیالی یا قماری سیاسی؟

بر اساس بیانیه مشترک گروه‌های سرمایه‌گذاری شامل «آرچی»، «بیوگرافی لیوینگ»، سازمان «ساپیر»، گروه «بلاکْس» و «فینوِست گرجستان»، انتظار می‌رود این پروژه به بلندترین سازه پایتخت تبدیل شود و آپارتمان‌های مسکونی لوکس و زیرساخت‌هایی با استانداردهای هتلداری را در بر گیرد.

با این حال، برای درک تصویر کامل این ماجرا، بررسی تاریخچه پردردسر و بلندپروازی‌های ناکام ترامپ برای ساخت برج در گرجستان امری ضروری است.

سابقه ناکامی ترامپ در گرجستان

در دسامبر 2009، اخباری منتشر شد مبنی بر اینکه ایوانا ترامپ، همسر سابق دونالد ترامپ، برای دیدار با میخائیل ساکاشویلی، رئیس‌جمهور وقت گرجستان، و بررسی سرمایه‌گذاری در استراحتگاه‌های توریستی دریای سیاه به این کشور سفر کرده است. در آن زمان، گرجستان به شدت در تلاش بود تا سرمایه‌گذاری خارجی را که پس از جنگ اوت 2008 و رکود اقتصادی پس از آن به شدت کاهش یافته بود، احیا کند.

در سال 2010، مایکل کوهن، وکیل و شریک آن زمان ترامپ به گرجستان سفر کرد و گفت: «من اینجا هستم تا روی این زمین قدم بزنم و بوی خاک آن را حس کنم.»

وی افزود که ترامپ تحت تاثیر ساکاشویلی قرار گرفته و آن‌ها به دنبال کسب سود از گرجستان هستند.

این روند به سرعت شتاب گرفت و در سال 2012، دونالد ترامپ به شهر تفریحی باتومی سفر کرد. او در کنار ساکاشویلی از توافقی 250 میلیون دلاری برای ساخت یک برج 47 طبقه با نام ترامپ خبر داد. اما 6 ماه بعد، حزب ساکاشویلی در انتخابات پارلمانی شکست خورد و او از ترس پیگرد قانونی کشور را ترک کرد؛ اتفاقی که پروژه برج باتومی را به نابودی کشاند.

در سال 2017 و در بحبوحه ورود ترامپ به کاخ سفید، سازمان وی رسماً از پروژه باتومی انصراف داد. اما اکنون به نظر می‌رسد این سازمان بار دیگر برای احیای یک پروژه گرجستانی، این بار در تفلیس، بازگشته است.

سرمایه‌گذاران پروژه جدید تفلیس چه کسانی هستند؟

در پروژه جدید تفلیس سرمایه‌گذاران متعددی حضور دارند. گروه «آرچی» با بیش از 18 درصد سهم بازار، یکی از بزرگترین هلدینگ‌های سرمایه‌گذاری و توسعه املاک در گرجستان است. همچنین شرکت «بیوگرافی لیوینگ» با پشتیبانی گروه «اینویا» که گردش مالی سالانه آن به 700 میلیون دلار می‌رسد، نقش مهمی در اقتصاد گرجستان ایفا می‌کند.

حضور سازمان آمریکایی «ساپیر» در این پروژه نیز نقطه عطفی برای آن‌ها محسوب می‌شود، چرا که این اولین توسعه تجاری بین‌المللی این شرکت پس از پروژه‌های پرمخاطب در نیویورک و میامی است. الکس ساپیر، رئیس این سازمان که روابط دیرینه‌ای با خانواده ترامپ دارد، از ساخت دومین ساختمان ترامپ در کشور زادگاه والدینش ابراز افتخار کرده است.

گروه‌های «بلاکس» و «فینوست گرجستان» نیز از دیگر سرمایه‌گذاران کلیدی هستند که دارایی‌های گسترده‌ای در حوزه املاک و زیرساخت در منطقه قفقاز دارند.

سریال پروژه‌های ناتمام و خیالی در گرجستان

در حالی که جزئیات معماری و طراحی این برج در ماه‌های آینده اعلام خواهد شد، مشخص شده که برج ترامپ در منطقه هیپودروم (میدان اسب‌دوانی) سابق تفلیس ساخته می‌شود. این زمین 270 هزار متر مربعی در مرکز تفلیس در نهایت متعلق به بیدزینا ایوانیشویلی است.

جالب اینجاست که در سال 2012، ایوانیشویلی پس از برکناری ساکاشویلی، در واکنش به لغو پروژه باتومی با لحنی تحقیرآمیز گفته بود: «ترامپ در گرجستان سرمایه‌گذاری نکرد؛ این بیشتر شبیه یک حقه بود. ساکاشویلی استاد دروغگویی بود و ما کاری را بر اساس چنین افسانه‌هایی انجام نخواهیم داد.» اما به نظر می‌رسد این «افسانه» اکنون قرار است در تفلیس تکرار شود.

گرجستان معمولاً به دلیل اعلام پروژه‌های بزرگ و جاه‌طلبانه در تفلیس شناخته می‌شود. طرح‌هایی که با سروصدای زیاد آغاز می‌شوند، اما اغلب متوقف شده یا نیمه‌کاره رها می‌شوند و صرفاً به نمادی از برنامه‌های محقق‌نشده تبدیل می‌گردند.

در خارج از گرجستان نیز، پروژه مشابهی در باکو، پایتخت جمهوری آذربایجان، به یک فاجعه تبدیل شد و نشریه نیویورکر از آن به عنوان «بدترین معامله دونالد ترامپ» یاد کرد؛ پروژه‌ای که در نهایت بدون نام ترامپ و به عنوان هتل ریتز-کارلتون افتتاح شد.

ردپای مشکوک روس‌ها در پروژه تفلیس

پس از فروپاشی پروژه باتومی، ادعاهایی درباره احتمال دخالت روسیه مطرح شد. اکنون نیز با حضور سازمان ساپیر در پروژه تفلیس، گمانه‌زنی‌های مشابهی به وجود آمده است. الکس ساپیر فرزند تامیر ساپیر است که ثروتش از تجارت با اتحاد جماهیر شوروی سابق و شبکه تامین کالا برای مقامات شوروی سرچشمه می‌گرفت و گمانه‌زنی‌هایی درباره ارتباط وی با شبکه‌های مرتبط با کا‌گ‌ب وجود داشت.

میخائیل ساکاشویلیِ زندانی، اخیراً درباره این همکاری نوشت: «من تامیر ساپیر فقید را می‌شناختم؛ تاجری با ارتباطات مشکوک روسی. اما پسر او که اکنون ایوانیشویلی در تلاش است حق امتیاز برج ترامپ را با او بخرد، تمام آن ثروت را بر باد داده و کاملاً ورشکسته است. او فقط می‌تواند با کلاهبرداران وارد معامله شود.»

پیمانی شوم برای فرار از تحریم‌ها

به گفته گیگا بدینیشویلی، کارشناس اقتصادی در دانشگاه آزاد تفلیس، احداث برج ترامپ به هیچ وجه نشان‌دهنده کیفیت سرمایه‌گذاری یا جذابیت اقتصادی یک کشور نیست، بلکه صرفاً به معنای فروش نام تجاری ترامپ برای کسب درآمد است.

او معتقد است که این پروژه نباید به عنوان نشانه‌ای از همسویی سیاسی گرجستان و آمریکا تفسیر شود، بلکه بیشتر یک تلاش نمایشی برای جلب نظر یک چهره برجسته جهانی در دورانی است که کانال‌های نفوذ تفلیس بر سیاستمداران آمریکایی مسدود شده است.

رومان گوتسیریدزه، رئیس سابق بانک مرکزی گرجستان نیز معتقد است این پروژه انگیزه کاملاً سیاسی دارد و تلاشی از سوی ایوانیشویلی برای جلب حمایت دونالد ترامپ است. او تاکید می‌کند: «این کارها خیلی دیر شده است. هیچ چیزی به ایوانیشویلی یا نخبگان تجاری وفادارش کمک نخواهد کرد تا از تحریم‌ها فرار کنند.»

تیموتی اش، استراتژیست ارشد اقتصادی، این وضعیت را اینگونه توصیف می‌کند: «این چیزی نیست جز یک پیمان شوم که در جهنم بسته شده است!»