بحرین و ایالات متحده پیشنویس قطعنامهای را در شورای امنیت توزیع کردهاند که از ایران میخواهد حملات در تنگه هرمز را متوقف کند.
این قطعنامه به موضوع کارگذاری مینهای دریایی و اخذ عوارض غیرقانونی از کشتیهای عبوری اشاره دارد و خواستار توقف این اقدامات شده است.
ایران موظف میشود مکانهای احتمالی کارگذاری مینهای دریایی را افشا کرده و با عملیات پاکسازی آنها همکاری کند.
در این پیش نویس به مشارکت در تلاشهای سازمان ملل برای ایجاد یک کریدور بشردوستانه در تنگه نیز اشاره شده است.
متن این قطعنامه با حمایت کویت، قطر، عربستان سعودی و امارات متحده عربی همراه است که نمایندگان آنها نیز در نشست خبری شرکت داشتند. ایران این پیشنویس را «یکطرفه» رد میکند.
اما هیچ نشانهای از زمان ارائه این قطعنامه به رأیگیری وجود ندارد.
این تحولات یک روز پس از آن رخ میدهد که شورای امنیت سازمان ملل پس از حملات موشکی و پهپادی روز دوشنبه به امارات، که ارتش ایران قاطعانه انجام آن را رد کرده است، در جلسه غیرعلنی تشکیل جلسه داد.
جمال فارس الرویعی، سفیر بحرین، به خبرنگاران گفت که تنگه هرمز نه تنها برای ثبات و رفاه منطقه خلیج فارس، بلکه برای اقتصاد جهانی حیاتی است.
وی افزود: «تحولات اخیر اهمیت ایمن، امن و کاملاً باز نگه داشتن این آبراه استراتژیک را نشان داده است. همچنین نشان دادهاند که نیاز به اقدام جمعی وجود دارد.»
او توضیح داد که متن بحرین و آمریکا بر اساس قطعنامه شماره ۲۸۱۷ (۲۰۲۶) شورای امنیت بنا شده است. این قطعنامه که در ماه مارس تصویب شد، حملات ایران علیه هفت کشور همسایه را به شدیدترین وجه محکوم کرد.
پیشنویس قطعنامه از ایران میخواهد فوراً تمام حملات و تهدیدات علیه کشتیهای تجاری و بازرگانی در تنگه هرمز را متوقف کند. همچنین به موضوع کارگذاری مین و اخذ عوارض در این آبراه میپردازد.
الرویعی افزود: «عادی شدن چنین اقدامی غیرقابل قبول است. علاوه بر این، این پیشنویس به مشارکت در تلاشهای سازمان ملل برای ایجاد یک کریدور بشردوستانه در تنگه نیز میپردازد.»
مایک والتز، سفیر آمریکا در سازمان ملل، تأکید کرد که آزادی دریانوردی برای کل اقتصاد جهانی «چیزی است که در اینجا در خطر است – چیزی کمتر از سنگ بنای ثبات و تجارت جهانی».
والتز هشدار داد: «کسانی که از آن سوءاستفاده میکنند یا به دنبال کنار گذاشتن آن هستند، یک سابقه بسیار بسیار خطرناک ایجاد میکنند – و به صراحت، زمینه را برای نابودی تجارت جهانی فراهم میکنند.»
والتز گفت که پیشنویس قطعنامه «از ایران میخواهد کارهای بسیار ساده و سرراستی انجام دهد»، با این حال او به اعلامیه تهران در اوایل این هفته مبنی بر تأسیس «سازمان تنگههای خلیج فارس» اشاره کرد که از ناخداهای کشتیهای بینالمللی هنگام عبور از آبراه عوارض دریافت میکند.
او گفت: «بنابراین این فقط بر این منطقه تأثیر نمیگذارد. بر تمام جهان تأثیر میگذارد.»
پس از آن، امیر سعید ایروانی، سفیر ایران، در نشست خبری به خبرنگاران گفت که پیشنویس قطعنامه «عمیقاً اشتباه و یکطرفه» است.
وی گفت: «آنها ادعا میکنند که اقداماتشان برای حفاظت از آزادی دریانوردی در تنگه هرمز است و اتهامات بیاساسی علیه کشور من مطرح میکنند. حقایق روی زمین خلاف این را نشان میدهد.»
او گفت که اقدامات واشنگتن با اهداف اعلامشده دولت (آمریکا) در تضاد است «و تنها به تشدید تنشها و عمیقتر کردن بیثباتی در منطقه انجامیده است».
وی افزود که تنها راه حل بحران هرمز، پایان دائمی جنگ و لغو محاصره دریایی آمریکا است.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران نیز در نامهای به سازمان ملل هشدار داد که هدف واقعی این قطعنامه، «تحریف حقایق و توجیه اقدامات غیرقانونی آمریکا» در خلیج فارس است. تهران تأکید میکند که راه حل بحران، پایان دادن به جنگ و لغو محاصره دریایی اعمال شده از سوی آمریکاست.
واکنش روسیه
الکساندر آلیموف، معاون وزیر امور خارجه فدراسیون روسیه امروز شنبه ۱۹ اردیبهشت اعلام کرد که روسیه پیشنویس قطعنامه آمریکا و بحرین درباره ایران را در شورای امنیت سازمان ملل متحد تأیید نخواهد کرد.
آلیموف در گفتوگو با روزنامه ایزوستیا توضیح داد: «ما از نویسندگان مشترک پیشنویس آمریکایی-بحرینی میخواهیم که آن را پس بگیرند و تصمیمگیری در مورد آن را به جلو نیاندازند، چرا که ما هنوز هیچ ظرفیتی برای این سند نمیبینیم.»
به گفته معاون وزیر امور خارجه روسیه، مسکو و پکن، پیشنویس قطعنامه خود را تدوین کردهاند که حاوی فراخوانهای صریح به طرفین برای توقف درگیری، خودداری از توسل به زور و حلوفصل مسائل بر سر میز مذاکره است.
دیپلماتهای روسی به صراحت از آمریکا و بحرین خواستهاند که این پیش نویس را پس بگیرند یا به طور کامل بازنویسی کنند.
روسیه در کنار چین، پیش نویس قطعنامه دیگری را روی میز مذاکره قرار داده است که شامل درخواست برای پایان دادن به جنگ، خودداری از استفاده از زور و حل اختلافات از طریق مذاکره میشود.
واکنش و رویکرد چین
چین نیز موضعی مشابه روسیه دارد و به شدت با مفاد این قطعنامه به ویژه بندهای مربوط به اجازه اقدام نظامی مخالف است.
مهمترین نگرانی چین به استناد این قطعنامه به فصل هفتم منشور ملل متحد بازمی گردد. این فصل به شورای امنیت اجازه میدهد از تحریم گرفته تا اقدام نظامی را اعمال کند.
دیپلماتهای چینی در نشستهای غیرعلنی استدلال کردهاند که متن پیش نویس کاملاً جانبدارانه است.
سناریوهای محتمل
ناظران معتقدند وتوی احتمالی این قطعنامه توسط چین و روسیه میتواند سفر قریب الوقوع دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، به چین را با چالش دیپلماتیک مواجه کند، چرا که پرونده ایران در صدر دستور کار مذاکرات دو طرف قرار خواهد داشت.
در صورت اصرار آمریکا و متحدانش برای برگزاری رای گیری با همین متن موجود، قطعنامه با وتوی روسیه و چین مواجه خواهد شد.
احتمالاً بحثهای فشردهای پشت درهای بسته برای اصلاح متن و حذف ارجاعات به فصل هفتم یا تعدیل لحن آن در جریان است تا نظر مسکو و پکن جلب شود، هرچند فعلاً این سناریو دور از ذهن به نظر میرسد.
