ناتو در شوک تصمیم‌های لحظه‌ای ترامپ

 نشریه آتلانتیک در گزارشی به بررسی علل باور داشتن اروپایی ها به ترامپ در حالی که او مدام نظرات خود را درخصوص استقرار نیروهای آمریکایی در این قاره تغییر می دهد، پرداخت.

 براساس این گزارش، اروپا که تقریبا 8 دهه ایالات متحده را ضامن نظامی خود می دانست، درسی درمورد ناپایداری قدرت آمریکا دریافت کرد. هفته گذشته، پیت هگست وزیر جنگ آمریکا، استقرار یک تیپ زرهی به لهستان، کشوری که پنتاگون اغلب آن را «متحدی نمونه» توصیف می کند، به طور ناگهانی لغو کرد. این اقدام اعضای ارشد دولت لهستان را غافلگیر کرد.

از آنجایی که مقامات اروپایی هرگز در مورد این تغییر توجیه نشده بودند، در مورد انگیزه های احتمالی حدس و گمان می زدند: شاید این تصمیم محصول ناخرسندی عمومی جنبش ماگا از اروپا و یا شاید هم پرداختی خاص برای عدم همکاری اروپا با دولت ترامپ در جنگ علیه ایران باشد.

در همین حال، دفتر مطبوعاتی پنتاگون به سرعت اقدام به توجیه این تصمیم کرد و آن را یک بازبینی حساب شده از وضعیت نیروهای آمریکا در اروپا نامید. اما پذیرش این استدلال پس از آن دشوار شد که فرماندهان ارشد ارتش در کنگره اظهار کردند که تنها چند روز قبل از تصمیمی که بالاتر از سطح آنها اتخاذ شده بود، اطلاع یافتند.   

صرف نظر از اینکه پنتاگون به پیشبرد کار ادامه می دهد، البریج کولبی، معاون وزیر جنگ در امور سیاسی، روز پنج شنبه در شبکه های اجتماعی گفت: با لهستانی ها دیدار کرده تا پیام ما مبنی بر اینکه ایالات متحده در حال پیشبرد تقسیم واقعی بار برای دفاع متعارف تحت رهبری اروپا است را مجددا تاکید کند.

اندکی بعد ترامپ این تصمیم را لغو و دلیل آن را نه براساس استراتژی ژئوپلیتیکی بلکه ناشی از علاقه شخصی خود به رئیس جمهور راست گرای این کشور عنوان کرد. 

ترامپ در پستی در شبکه های اجتماعی گفت: براساس انتخاب موفقیت آمیز کارول ناوروکی، رئیس جمهور فعلی لهستان، که من مفتخر به تایید او بودم و براساس روابطمان با او، مایلم اعلام کنم که ایالات متحده 5 هزار نیروی اضافی به لهستان اعزام خواهد کرد. از توجه شما به این موضوع سپاسگزارم.

اعلام این موضوع باعث ناباوری در اروپا شد: چرخش سریع، رویکرد شخصی به برنامه ریزی جنگ و فقدان هماهنگی بین رئیس جمهور و وزیر جنگ خودش. یک مقام دفاعی اروپا در گفتگو با آتلانتیک گفت: این حتی یک سیاست هم نیست. ارتش نیز به همان اندازه متعجب بود و نمی توانست بگوید کدام نیروها عازم لهستان خواهند شد. راب بائر دریاسالار بازنشسته نیروی دریایی هلند و از مقامات ارشد سابق ناتو در این باره گفت: دونالد ترامپ هرگز عذرخواهی نخواهد کرد اما من این را نوعی عذرخواهی تعبیر می کنم. اساسا این یک ضربه به وزیر جنگ است.    

 همچنین برخی مقامات کنونی و سابق آمریکا اظهار کردند غیرقابل پیش بینی بودن آمریکا پیامدهایی فراتر از وضعیت نیروهای ناتو دارد. مسکو با دقت به تغییرات در ائتلاف و آنچه در مورد انسجام آن و اراده سیاسی قوی ترین عضو آن نشان می دهد، توجه خواهد کرد.

علاوه بر این، رویترز گزارش داد که مقامات آمریکایی روز گذشته به همتایان خود در ناتو اطلاع دادند که واشنگتن قصد دارد تعداد نیروهایی را که در صورت بروز بحران در اختیار ائتلاف قرار می دهد، کاهش دهد.

یک مقام دفاعی در گفتگو با آتلانتیک تصریح کرد این تغیرات توسط هگست هدایت شده و فرصتی برای متحدان ماست تا نشان دهند که درخواست رئیس جمهور ترامپ را برای افزایش تلاش ها و پذیرش مسئولیت اصلی در دفاع از اروپا شنیده اند.

جیم تاون سند، معاون سابق دستیار وزیر دفاع در امور سیاست اروپا و ناتو هشدار داد که برداشتن این نیروها که از آماده ترین و توانمندترین نیروهای در دسترس ائتلاف هستند، پتانسیل ایجاد آسیب واقعی را دارد. 

این در حالی است که ایالات متحده مدت هاست خواستار آن است که اروپا مسئولیت بیشتری را برای دفاع از خود بر عهده بگیرد. اما معیار اعلام شده آن برای اثبات این تعهد، یعنی صرف هزینه 5 درصدی از تولید ناخالص دفاعی برای دفاع، دیگر تضمین کننده نیروها، سلاح ها با حفاظت مداوم آمریکا نیست.  

مقامات اروپایی معتقدند که در غیاب یک استراتژی روشن از سوی آمریکا، واشنگتن موضوع عدم اطمینان را تقویت کرده است. یا به دلیل اینکه دولت ترامپ از نحوه واکنش به تجاوزات آینده روسیه اطمینان ندارد یه به این دلیل که فقدان شفافیت را راهی برای وادار کردن اروپا به تلاش بیشتر برای خود می بیند.

ابهام استراتژیک سیاست ایالات متحده مبنی بر عدم اعلام عمدی اینکه آیا در صورت حمله چین از تایوان دفاع نظامی خواهد کرد یا خیر، دیگر سیاستی منحصر به منطقه هند-اقیانوس آرام نیست و اکنون رویکرد واشنگتن در قبال اروپا نیز همین گونه است. پس از جنگ سرد ایالات متحده حضور خود در اروپا را کاهش داد که بیش از 400 هزار نیرو در 100 جامعه مختلف اروپا مستقر بودند. ارتش آمریکا در سال 2013، آخرین تانک های خود را از آلمان خارج کرد. سپس روسیه کریمه را به خود ضمیمه کرد و بعد تلاش کرد اوکراین را حذف کند. آمریکا در پاسخ نیروها را به سمت شرق سرازیر کرد. ناتو بازدارندگی را دوباره کشف کرد و اروپا اهمیت جغرافیا را دوباره آموخت.  

بنابر داده های نیروی انسانی پنتاگون از اواخر سال 2025، ردپای نظامی فعلی آمریکا در اروپا شامل حدود 68 هزار نیروی فعال در پایگاه های دائمی، در کنار هزاران نیروی چرخشی است. سطوح جدید نزدیک به حداقل مجاز تحت آخرین قانون اختیارات دفاعی است که به طور کلی پنتاگون را از کاهش سطوح نیروهای آمریکایی در اروپا به زیر 76 هزار نفر برای بیش از 45 روز منع می کند.

طرح لغو شده برای نگه داشتن نیروها در لهستان در واقع از اختلاف ترامپ با یکی دیگر از متحدان دیرینه خود یعنی آلمان ناشی شد. پس از آنکه فردریش مرتز صدراعظم آلمان، جنگ آمریکا علیه ایران را مورد انتقاد قرار داد، رئیس جمهور متعهد شد که نیروهای آمریکایی را از این کشور خارج کند. اما خروج نیروها از آلمان هزینه بر و وقت گیر بود.

مقامات آمریکایی اذعان کردند که تصور این بود که با متوقف کردن اولین نیروی چرخشی بعدی که بیشتر آنها عازم لهستان بودند، پیامی سریع به اروپا ارسال شود: صحبت درباره دولت عواقبی دارد. نتیجه این شد که سواره نظام مستقر در تگزاس که در حال آماده شده برای عزیمت به لهستان بودند، نگه داشته شدند.

در همین حال، ترس اروپا دیگر کاهش نیروها نیست. بلکه این است که تضمین های امنیتی آمریکا اکنون به انگیزه های آنی ترامپ بستگی دارد. آنها می دانند چنین اتحادی به سرعت شکسته می شود و در معرض شکاف هایی قرار گیرد که مسکو به دنبال آنهاست. 

بر این اساس، در گزارشی در ماه فوریه هشدار داده شد که روسیه پنجره فرصت منحصر به فردی را برای شکستن معماری امنیتی ناتو می بیند. به طوری که مسکو به جای راه اندازی یک تهاجم تمام عیار دیگر مانند حمله به اوکراین، به احتمال زیاد عملیات کوچک تر و محدودتری را برای سنجش وحدت ائتلاف و اراده سیاسی آن انجام خواهد داد.

مقامات اروپایی تاکید کردند که جابجایی چند هزار نیروی آمریکایی نباید باعث وحشت شود به خصوص با توجه به اینکه کشورهای اروپایی به تدریج تعداد نیروهای مسلح خود را افزایش می دهند.

موضوع ناراحت کننده تر، خروج زیرساخت ها یا چیزهای دیگری است که گاهی اوقات موتورهای استراتژیک نامیده می شود از جمله تانکرهای سوخت گیری، سیستم های دفاع هوایی یکپارچه و شبکه های اطلاعاتی. این دارایی ها ستون فقرات قابلیت های ناتو در قاره اروپا را تشکیل می دهند و متحدان همچنان به شدت به ایالات متحده برای آنها متکی هستند.

مقامات اروپایی خاطرنشان کردند رهبران ارشد اروپایی ار ترس تحریک ترامپ برای حذف زیرساخت ها، عمدتا در مورد جابجایی نیروها سکوت کرده اند.  

در همین حال برخی قانون گذاران آمریکایی در این باره کمتر محتاط هستند. دان بیکن نماینده جمهوری خواه نبراسکا، گفت: تیپ های مورد بحث قابل توجه هستند. آنها مانعی در برابر تهدیدات روسیه علیه جناح شرقی ائتلاف هستند.

زمانی که ترامپ در دوره اول ریاست جمهوری خود به دنبال کاهش حضور نظامی آمریکا در اروپا بود، اعضای کابینه اش تلاش کردند تا خواسته او را برآورده کنند بدون اینکه دفاع ناتو را تضعیف کنند.  

مارک اسپر که در سال های 2019 و 2020 وزیر دفاع بود، به ترامپ توصیه کرد که نیروها را از آلمان خارج کند و آنها را به نزدیکی مرز روسیه منتقل کند. وی هفته جاری اذعان کرد نظر من این بود که آنها را به دورتر به شرق منتقل کنیم، به کشورهای رومانی، بلغارستان، لهستان. برخی از این جابجایی ها از آن زمان لغو شده اند.

ارتش آمریکا در ماه اکتبر اعلام کرد حدود 3 هزار نیروی خود را از رومانی خارج خواهد کرد و بدون هیچ گونه جایگزینی آنها را به پایگاه ارتش در کنتاکی بازخواهند گرداند.

آندرس فوگ راسموسن دبیرکل سابق ناتو در یک کنفرانس امنیتی در پراگ از مارک اسپر پرسید که اگر برای مثال روسیه به یکی از کشورهای حوزه بالتیک حمله کند، آیا ایالات متحده به تعهد خود در قبال بند پنجم پیمان ناتو عمل می کند؟ اسپر این گونه پاسخ داد که بله، تعهد هسته اصلی دفاع دو جانبه در این پیمان عملی خواهد شد.   

رئیس جمهور آمریکا اخیرا در بیانیه‌ای در رسانه‌های اجتماعی اعلام کرد که ایالات متحده 5000 نیروی اضافی به لهستان اعزام خواهد کرد.

در دو هفته گذشته اخباری از آمریکا منتشر شد مبنی بر اینکه پنتاگون یک تیپ زرهی 4000 نفری را از لهستان خارج خواهد کرد و آن را با یک تیپ جدید جایگزین نخواهد کرد. این تیپ قبلاً به صورت چرخشی در لهستان مستقر بود و سربازان هر نه ماه یکبار تعویض می‌شدند. این بار، وزارت دفاع ایالات متحده اعلام کرد که استقرار سربازان جدید را متوقف خواهد کرد. اکنون به نظر می‌رسد که این گزینه منتفی شده است.