تصمیم دولت علی الزیدی برای توقف پذیرش پروازهای ایران، عراق را وارد مرحله تازهای از تشدید تنشها کرده است؛ بهویژه آنکه دامنه مخالفان این تصمیم در پارلمان و میان نیروهای عضو «چارچوب هماهنگی» (الاطار التنسیقی) گسترش یافته، در چند استان اعتراضهایی علیه آن شکل گرفته و گروههای مقاومت تهدید کردهاند برای بیاثرکردن اجرای این تصمیم، در فرودگاهها دست به تحرک بزنند. فقار فاضل نویسنده و تحلیلگر عراق در تازهترین یادداشتی خود در این خصوص توضیح میدهد که بغداد رسماً این اقدام را تدبیری احتیاطی برای جلوگیری از تحریمشدن فرودگاهها و بخش هوانوردی از سوی آمریکا میداند، اما فشارها برای لغو آن یا گرفتن معافیتهایی جهت ازسرگیری پروازها رو به افزایش است.
کارزار پارلمانی برای بازنگری در تصمیم دولت الزیدیاما در پارلمان عراق، کارزاری برای جمعآوری امضا با هدف واداشتن دولت به بازنگری در تصمیم اخیرش درباره پروازهای ایران آغاز شده است.عباس العلیاوی نماینده مجلس عراق، به روزنامه «الاخبار» لبنان گفت بیش از ۵۰ نماینده گرد هم آمده و جمعآوری امضاها را آغاز کردهاند. او پیشبینی کرد شمار امضاکنندگان به بیش از ۱۰۰ نفر برسد. وی هشدار داد: «توقف پروازها مستقیماً بر اقتصاد استانهایی اثر میگذارد که تا حد زیادی به رفتوآمد زائران وابستهاند؛ بهویژه نجف».او افزود: «پروازهای ایران سهم بزرگی از تردد فرودگاه این شهر را تشکیل میدهند و هزاران نفر از کارکنان فرودگاهها، هتلها، رستورانها و بخشهای مرتبط با گردشگری از این تصمیم آسیب خواهند دید».همچنین در مجلس، درخواستهایی برای احضار نخستوزیر، وزیر حملونقل و رئیس سازمان هواپیمایی کشوری مطرح شده است.
موضع تند نایبرئیس مجلس عراقعدنان فیحان الدلیمی نایبرئیس اول پارلمان عراقی نیز، موضعی تند اتخاذ کرد و این تصمیم را «شتابزده و نسنجیده» خواند و تهدید کرد اگر تصمیم لغو نشود، جلسهای فوقالعاده برگزار خواهد شد و از اقدامهای نظارتی احتمالی مجلس سخن گفت. الدلیمی در دفاع از موضع خود گفت که در غیاب مبنای قانونی مشخص در نظام حقوقی عراق یا تعهد بینالمللی الزامآور، تحریمهای یکجانبه آمریکا بهطور خودکار عراق را ملزم به اجرای آنها نمیکند.اعتراضهای مردمی و تهدید گروههای مقاومتاین اعتراضها به نهادهای قانونی محدود نمانده است؛ در چندین استان عراق تجمعها و اعتراضهایی در مخالفت با این تصمیم برگزار شده و جنبش «النجباء» نیز تهدید کرده است اگر پروازها با ایران ازسر گرفته نشوند، در فرودگاهها تحصن خواهد شد. چارچوب هماهنگی نیز برای بررسی این تصمیم، در کنار موضوع سفر الزیدی به نیویورک و پیامدهای تحولات خارجی برای عراق، با او نشست برگزار کرد. روزنامه الاخبار به نقل از یک منبع سیاسی آگاه نوشت که در این ائتلاف اختلافنظر وجود دارد؛ برخی نیروها پرهیز از رویارویی با واشنگتن در شرایط کنونی اقتصادی و امنیتی را ضروری میدانند و برخی دیگر برای لغو توقف پذیرش هواپیماهای ایرانی فشار میآورند؛ زیرا نگراناند این اقدام به رویهای تبدیل شود که عراق را به تبعیت از همه تحریمهای آمریکا علیه ایران وادار کند.
یک عضو ارشد «چارچوب هماهنگی» نیز به این روزنامه لبنانی گفت: «دولت این تصمیم را اساساً برای جلوگیری از تحریمهای آمریکا اتخاذ کرد؛ تحریمهایی که بغداد نگران است در این مقطع اعمال شوند».وی افزود: «دولت با مقامهای آمریکایی وارد گفتوگو شده و خواستار معافیت عراق، بهویژه برخی فرودگاهها، بهدلیل شرایط اقتصادی و انسانی شده است».به گفته این عضو ارشد، نشست «چارچوب هماهنگی» با الزیدی همچنین امکان لغو تصمیم یا دستیابی به سازوکاری برای معافیت را بررسی کرد تا پروازها برای درمان، زیارت و تحصیل از سر گرفته شوند.هشدار گروههای مقاومت درباره بازنگری در حمایت از دولت از سوی دیگر، یک منبع آگاه در گروههای مقاومت عراق گفت: «اگر دولت بدون راهحلی سیاسی به اجرای این تصمیم ادامه دهد، گروهها در حمایت خود از دولت تجدیدنظر خواهند کرد».وی هشدار داد: «گروههای مقاومت نمیپذیرند اقدامهای دولت به ابزاری برای تسلیمکردن آنها در برابر آمریکاییها تبدیل شود».این منبع، موضع گروهها را به پرونده «انحصار سلاح در دست دولت» نیز پیوند داد و هشدار داد که نحوه مدیریت موضوع تحریمهای آمریکا علیه ایران از سوی دولت، بر موضع گروههای مقاومت درباره روند «انحصار سلاح» نیز اثر خواهد گذاشت.
ضرورت بازنگری سیاسی به دلیل هزینههای اقتصادی سنگین برای عراق ابراهیم السراج، پژوهشگر سیاسی نیز این تصمیم را «نسنجیده» توصیف کرد و گفت عراق در نتیجه همراهی با تحریمهای آمریکا، هزینههای اقتصادی سنگینی میپردازد.او توضیح داد که روابط عراق و ایران را نمیتوان به موضوع پروازها تقلیل داد؛ این روابط حوزههایی چون مرزها، منافع تجاری، انرژی و زیارتهای دینی را نیز در بر میگیرد. تحمیل بارهای اضافی بر اقتصاد عراق در شرایط کنونی، نیازمند بازنگری جدی سیاسی است.
