در بحبوحه این تحولات، نام گادی آیزنکوت، رئیس سابق ستاد ارتش، به عنوان یکی از برجستهترین نامزدهایی که قادر به چالش کشیدن نتانیاهو هستند، مطرح شده است، چرا که در نظرسنجیها در مورد شایستگی او برای نخست وزیری پیشرفت قابل ملاحظهای را ثبت کرده است.
حضور آیزنکوت نشان دهنده یکی از مهمترین تحولات در سیاست این رژیم در حال حاضر است. او به تدریج از یک ژنرال سابق به یک رقیب سیاسی بالقوه برای نخست وزیری تبدیل میشود و از کاهش اعتماد به دولت فعلی و تصویر امنیتی مثبت خود در میان اقشار وسیعی از رأی دهندگان بهره میبرد.
چرا حضور آیزنکوت محاسبات نتانیاهو را مختل میکند؟
در زمانی که نظرسنجیها نشان دهنده قدرت فزاینده احزاب مخالف و کاهش شکاف بین آنها و ائتلاف حاکم است، ظهور آیزنکوت همزمان با دورهای است که دولت نتانیاهو با فشارهای سیاسی و امنیتی فزایندهای روبهرو است. این امر به تقویت موقعیت آیزنکوت به عنوان یکی از نامزدهای پیشرو برای رهبری اردوگاه ضد نتانیاهو کمک کرده است.
با این حال، تبدیل این حرکت مردمی به دستاوردهای واقعی انتخاباتی همچنان منوط به توانایی نیروهای مخالف در ایجاد یک چارچوب سیاسی متحد و بهرهبرداری از نارضایتی از عملکرد کابینه است.
این امر به آنها اجازه میدهد تا حمایت شخصی آیزنکوت را به یک نیروی انتخاباتی قابل توجه تبدیل کنند که قادر به رقابت برای تشکیل دولت بعدی باشد. آخرین نظرسنجیها در اسرائیل نشان دهنده تغییرات قابل توجه در چشمانداز سیاسی است، به طوری که حزب لیکود به رهبری نتانیاهو همچنان در حال کاهش قدرت است در حالی که مخالفان در حال پیشروی هستند.
طبق نظرسنجی منتشر شده توسط شرکت پخش رژیم صهیونیستی (کان 11)، لیکود با وجود از دست دادن یک کرسی دیگر در هفته گذشته، همچنان با 24 کرسی در صحنه انتخابات پیشرو است.
این در حالی است که این حزب پس از شروع جنگ با ایران، پیش از شروع روند نزولی تدریجی خود، به ۲۷ کرسی افزایش یافته بود.
شانس آیزنکوت برای رهبری دولت بعدی چقدر است؟
در همین حال، یک نظرسنجی توسط کانال ۱۲ عبری نشان داد که ائتلاف نفتالی بنت و یائیر لاپید، «یاحاد»، ۲۳ کرسی را به دست خواهد آورد، در حالی که حزب «یشار» به رهبری آیزنکوت، رئیس سابق ستاد کل، همچنان به تقویت حضور سیاسی خود ادامه میدهد و قدرت خود را به ۱۹ کرسی افزایش داده و دو کرسی را در یک هفته و هفت کرسی را از زمان اعلام ائتلاف بنت-لاپید به دست آورده است.
این نظرسنجی همچنین سناریوی حضور بنت و آیزنکوت در یک لیست مشترک را بررسی کرد. نتایج نشان داد که این اتحاد میتواند با کسب ۳۸ کرسی، به بزرگترین نیرو در کنست تبدیل شود. این نشان دهنده میزان حمایت هر دو حزب در میان رأیدهندگان مخالف کابینه فعلی است. در مورد رقابت برای نخست وزیری، این نظرسنجی نشان داد که گادی آیزنکوت در شاخص شایستگی برای این سمت از بنیامین نتانیاهو پیشی گرفته است. آیزنکوت از حمایت ۳۸ درصد از پاسخدهندگان برخوردار بود، در حالی که نتانیاهو ۳۵ درصد از حمایت را کسب کرد. این نشان دهنده حضور سیاسی رو به رشد او و ظهور او به عنوان یکی از برجستهترین رقبای بالقوه نتانیاهو در هر انتخابات آینده است.
چرا آیزنکوت در نظرسنجیها پیشتاز است؟ آیا او از بحران نتانیاهو بهرهبرداری میکند؟
افزایش شانس آیزنکوت مبتنی بر ترکیبی از عوامل است، به ویژه پیشینه نظامی و امنیتی او، که به او اعتبار نزد بخشهای وسیعی از ساکنان اراضی اشغالی، به ویژه پس از جنگ و بحثهای پس از آن در خصوص عملکرد سیاسی و نظامی دولت، میدهد.
او همچنین به عنوان چهرهای کمتر قطبیکننده نسبت به بسیاری از رهبران اپوزیسیون دیده میشود، که به او اجازه میدهد آرای میانهروها و حتی برخی از رأیدهندگان راست میانهرو را که منتقد عملکرد نتانیاهو شدهاند، بدون اینکه لزوماً به چپ اسرائیل روی آورند، جذب کند.
در ماههای اخیر، آیزنکوت انتقادات خود از دولت را تشدید و ادعا کرده است که اهداف جنگ به طور کامل محقق نشده و اسرائیل در حل تعدادی از مسائل استراتژیک شکست خورده است.
به گفته موران آزولای، خبرنگار سیاسی و پارلمانی روزنامه یدیعوت آحارونوت، این انتقادات به ویژه از آن جهت اهمیت دارند که از سوی یک چهره نظامی عالیرتبه که بالاترین مناصب را در ارتش اسرائیل داشته، مطرح میشوند.
به نظر میرسد که آیزنکوت در تلاش است تا خود را به عنوان یک جایگزین مسئول که تخصص امنیتی را با توانایی اداره کشور فراتر از اختلافات شدید حزبی ترکیب میکند، معرفی کند و از فرسایش وجهه دولت فعلی بهرهبرداری کند.
در پاسخ، آیزنکوت پس از کمپینی که حزب لیکود با شعار «تحریک کافی است» علیه او به راه انداخته بود، نتانیاهو را به یک مناظره عمومی دعوت کرد.
این دعوت پس از آن صورت گرفت که حزب لیکود ویدئویی را منتشر کرد که در آن به آیزنکوت حمله کرده و با استناد به اظهارات قبلی چندین نماینده عرب پارلمان، مدعی شده بود که بدون حمایت احزاب عرب قادر به تشکیل دولت نخواهد بود.
نتانیاهو نیز این ویدئو را در پلتفرم X خود به اشتراک گذاشت. آیزنکوت در پاسخ، نتانیاهو را به تحریک و طفره رفتن از رویارویی مستقیم متهم کرد و گفت زمان آن رسیده است که انتشار ویدئوها را متوقف کرده و در یک مناظره عمومی شرکت کند.
وی افزود: «زمان و مکانی را تعیین کنید و به سوالات شهروندان پاسخ دهید.»
آیا آیزنکوت کاندیدای اجماع خواهد بود؟
آیزنکوت دیدگاهی مبتنی بر حفظ شخصیت یهودی دولت را در پیش گرفته است، در حالی که همزمان حقوق برابر برای همه ساکنان را بدون تبعیض بر اساس مذهب، ملیت، نژاد یا جنسیت تضمین میکند. او همچنین از تقویت اصول به اصطلاح دموکراتیک و نهادهای حکومتی با حمایت از اصلاحاتی که با هدف تثبیت اصل تفکیک قوا و افزایش تعادل بین نهادهای مختلف حکومتی انجام میشود، حمایت میکند.
به گفته یوسی ورتر، تحلیلگر سیاسی هاآرتص، یکی از نقاط قوت آیزنکوت، پتانسیل او برای خدمت به عنوان کاندیدای اجماع در درون اپوزیسیون است. او میراث حزبی سنگینی ندارد و از روابط نسبتاً خوبی با جناحهای مختلف در مرکز، راست میانهرو و حتی احزاب ارتدکس افراطی برخوردار است.
اما تبدیل این مزیت به یک پروژه سیاسی مشخص، نیازمند اجماع میان احزاب مختلف اپوزیسیون است، چیزی که هنوز به طور کامل محقق نشده است، به ویژه با توجه به رقابت مداوم میان رهبران اپوزیسیون برای رهبری در مرحله بعدی.
آیا اپوزیسیون میتواند از محبوبیت آیزنکوت بهره ببرد؟
شاخصهای سیاسی نشان میدهد که اپوزیسیون، آیزنکوت را یکی از چهرههایی میداند که قادر به گسترش پایگاه رأیدهندگان مخالف نتانیاهو است. در حالی که سایر چهرهها برای نفوذ به پایگاههای جناح راست تلاش میکنند، آیزنکوت دارای پیشینه امنیتی است که ممکن است به او توانایی بیشتری برای جذب آرا از خارج از اردوگاه اپوزیسیون سنتی بدهد.
بنابراین، نیر کیپنیس، نویسنده اسرائیلی، در مقالهای که در روزنامه معاریو منتشر شد، میگوید که اگر نظرسنجیها همچنان نشان دهند که آیزنکوت از نظر شاخصهای شایستگی برای نخستوزیری از نتانیاهو جلوتر است، افزایش فشار در درون اپوزیسیون برای سوق دادن آیزنکوت به سمت نقش رهبری برجستهتر را رد نمیکند. حساسیت اظهارات آیزنکوت برای نتانیاهو در این واقعیت نهفته است که آنها از یک فرمانده نظامی سابق که بخشی از نخبگان امنیتی اسرائیل محسوب میشود، بیان شدهاند.
به گفته کیپنیس، وقتی او از شکست در دستیابی به اهداف جنگ یا اشتباهات در هدایت نبرد صحبت میکند، انتقاداتش وزن بیشتری نسبت به انتقادات سنتی حزبی پیدا میکند. این اظهارات همچنین برای مخالفان اسرائیل و نهادهای بینالمللی که بر عملکرد دولت نظارت دارند، به ویژه با توجه به مذاکرات جاری با ایالات متحده در مورد هدایت جنگ و تحولات منطقهای، بهانه بیشتری فراهم میکند.
آیا محبوبیت آیزنکوت برای کنار زدن نتانیاهو کافی است؟
با وجود پیشتازی آیزنکوت در نظرسنجیها، تبدیل این محبوبیت به یک پیروزی انتخاباتی همچنان به عوامل متعددی، بهویژه توانایی مخالفان برای ائتلاف، شکل ائتلافهای حزبی آینده و تحولات در چشمانداز امنیتی و منطقهای، بستگی دارد.
نتانیاهو هنوز از یک پایگاه سیاسی محکم در جناح راست اسرائیل برخوردار است و تجربه انتخاباتی گستردهای دارد که بارها او را قادر ساخته بر بحرانهایی که در گذشته خطرناکتر از بحران فعلی به نظر میرسیدند، غلبه کند.
چگونه مبارزه بر سر رهبری مانع اتحاد مخالفان میشود؟
امیر مکحول، تحلیلگر سیاسی و محقق در مرکز مطالعات سیاسی «پیشرفت»، معتقد است که با توجه به رقابت شدید در هر دو اردوگاه ائتلاف و اپوزیسیون، چشمانداز حزبی اسرائیل با نزدیک شدن به هر انتخابات احتمالی، بهطور فزایندهای پیچیده و سیال میشود.
مکحول در مصاحبهای با الجزیره نت اظهار داشت که تشکیل یک ائتلاف گسترده چهار حزبی در درون مخالفان همچنان نامشخص است، زیرا بحثهای جدی و اختلافات عمیقی در مورد هویت شخصیتی که رهبری این بلوک را بر عهده خواهد گرفت، ادامه دارد.
او توضیح داد که در حال حاضر فشاری به سمت نفتالی بنت وجود دارد که خود را کاندیدایی میداند که بیشترین توانایی را برای شکست دادن بنیامین نتانیاهو دارد، در حالی که محبوبیت آیزنکوت به طور چشمگیری در حال افزایش است، به همراه آویگدور لیبرمن که همچنان از وجهه خود به عنوان سیاستمداری که مواضع اساسی خود را حفظ کرده و آنها را تغییر نداده است، چه در داخل کابینه و چه در صفوف مخالفان، بهره میبرد و این به او اعتبار و وجهه نزد بخشهایی از رأیدهندگان اسرائیلی بخشیده است.
بنت و آیزنکوت در رقابت برای رهبری اپوزیسیون: آیا این به حکومت نتانیاهو پایان میدهد؟
مکحول میافزاید که دو دیدگاه در درون اپوزیسیون وجود دارد. دیدگاه اول خواستار تشکیل یک بلوک انتخاباتی متحد شامل نیروهای مختلف ضد نتانیاهو برای به حداکثر رساندن شانس برکناری اوست. با این حال، معضل اصلی در مبارزه رهبری بین بنت، آیزنکوت و لیبرمن برای رهبری جایگزین سیاسی نتانیاهو نهفته است - مبارزهای که همچنان حل نشده است.
او همچنین ظهور احزاب یا چارچوبهای سیاسی جدید در این اردوگاه، در کنار حزب «دموکراتها» به رهبری یائیر گولان را که هنوز در آگاهی سیاسی اسرائیل بخشی از چپ محسوب میشود و بنابراین آن را خارج از اکثر ترتیبات فعلی قرار میدهد، رد نمیکند.
اگرچه شاخصها و نظرسنجیها به اپوزیسیون شانس واقعی برای کسب اکثریت پارلمانی قادر به پایان دادن به حکومت نتانیاهو میدهد، مکحول تأکید کرد که با توجه به ماهیت سیستم حزبی اسرائیل و پیچیدگیهای تشکیل ائتلافها پس از انتخابات، این سناریو هنوز تضمین شده نیست.
مکحول خاطرنشان کرد که در سطح ائتلاف حاکم، نتانیاهو با فرسایش تدریجی پایگاه انتخاباتی سنتی خود، به ویژه پس از تحولات اخیر منطقهای، مواجه است. آتشبس که طبق تفسیر او تحت فشار آمریکا در لبنان و ایران رخ داد، روایت «پیروزی» که نتانیاهو به دنبال ایجاد آن بود را تضعیف کرد و همچنین محدودیتهای توانایی دولت در تصمیمگیریهای مستقل و دور از نفوذ آمریکا را آشکار ساخت.
