روزنامه آسیا تایمز در یادداشتی به قلم دبلیو. جولیان کوراب-کارپوویچ، استاد آکادمی روابط بینالملل و مطالعات آمریکایی ورشو، نوشت که تشدید تنشهای نظامی در خاورمیانه و تهدید گذرگاههای راهبردی دریایی از جمله تنگه هرمز، بابالمندب و کانال سوئز، آسیبپذیری ساختار تجارت و حملونقل جهانی را آشکار کرده است. این در حالی است که پیامدهای چنین وضعیتی تنها به بازار نفت محدود نمیشود و میتواند زنجیرههای تأمین، تجارت مواد غذایی و امنیت انسانی را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
نویسنده این مطلب معتقد است الگوی تولید و تأمین «بهموقع» که طی دهههای گذشته در تجارت جهانی رواج یافته، ظرفیت انعطاف شبکههای حملونقل را کاهش داده و تجارت جهانی مواد غذایی را به شدت در برابر شوکهای ژئوپلیتیکی حساس کرده است؛ از این رو هرگونه اختلال در مسیرهای دریایی میتواند به سرعت بر انتقال کالاهای اساسی و کشاورزی و همچنین محمولههای کمکهای بشردوستانه اثر بگذارد؛ کالاهایی که برخلاف بسیاری از محصولات صنعتی، امکان تحمل تأخیرهای طولانی را ندارند.
این یادداشت با استناد به نتایج یک مدل شبیهسازی جریان حملونقل تأکید میکند که مسیرهای زمینی جایگزین، از جمله «کریدور میانی» که از منطقه خزر عبور میکند، ظرفیت کافی برای جبران توقف حملونقل دریایی را ندارند. بر اساس این بررسی، حداکثر ظرفیت این مسیر تنها معادل حدود پنج درصد بار قابل حمل توسط یک کشتی کانتینری بزرگ است و با افزایش حجم بار، گلوگاههای موجود در بنادر و خطوط ریلی به سرعت موجب ازدحام و تأخیرهای طولانی میشود.
بر اساس نتایج این شبیهسازی، مسیر زمینی «کریدور میانی» در شرایط حداکثری تنها ظرفیت جابهجایی روزانه حدود یکهزار و ۲۰۰ کانتینر استاندارد ۲۰ فوتی را دارد؛ رقمی که معادل تنها پنج درصد ظرفیت حمل یک کشتی کانتینری فوقبزرگ است. همچنین، در صورت افزایش حجم بار فراتر از ظرفیت این مسیر، زمان توقف کالا در پایانهها از حدود ۴۸ ساعت به بیش از ۲۴۰ ساعت (۱۰ روز) افزایش مییابد و کشتیهای حمل واگنهای ریلی و تأخیرهای فنی در نقاط تغییر عرض خطوط راهآهن نیز این اختلال را تشدید میکند.
آسیا تایمز همچنین نوشت در صورت اختلال در گذرگاههای اصلی دریایی و با اشباع سریع مسیرهای زمینی جایگزین، شبکههای لجستیکی جهانی ناچار خواهند بود برای حملونقل دریایی از مسیر جایگزین دماغه امید نیک در جنوب آفریقا استفاده کنند. هرچند اقیانوس آزاد از نظر ظرفیت محدودیتی ندارد، اما هزینه و زمان حملونقل را بهطور قابل توجهی افزایش میدهد. تغییر مسیر کشتیهای تجاری از طریق آفریقا، مسیر دریایی را سه هزار و ۵۰۰ تا چهار هزار مایل دریایی طولانیتر کرده، زمان حمل کالا را ۱۰ تا ۱۴ روز افزایش میدهد و هزینه هر سفر را به طور متوسط ۳۴.۶ درصد بالا میبرد. به اعتقاد نویسنده این مطلب، این افزایش هزینه به خصوص در مورد کالاهای کشاورزی با حاشیه سود پایین، در نهایت به مصرفکنندگان منتقل خواهد شد.
در این یادداشت پیشبینی شده است که ادامه اختلال در مسیرهای کشتیرانی با بسته شدن یکی از گذرگاههای راهبردی دریایی، میتواند طی ۱۴ روز به کمبودهای مقطعی و افزایش تقاضا در برخی بازارها منجر شود. همچنین انتظار میرود که طی ۳۰ روز و با انتقال افزایش هزینههای حملونقل به بازار خردهفروشی، قیمت کالاهای اساسی در مناطق آسیبپذیر و وابسته به واردات، بهویژه در شرق آفریقا و کشورهای جنوب جهانی، بین ۱۵ تا ۲۲ درصد افزایش یابد؛ موضوعی که خطر ناامنی غذایی را برای اقشار آسیبپذیر تشدید میکند.
نویسنده این مطلب همچنین تأکید کرد که «امنیت دریایی نوعی تجمل تجاری برای شرکتهای کشتیرانی نیست، بلکه یکی از ارکان اصلی امنیت انسانی در جهان است».
