با وجود اینکه تجاوز نظامی پنج ماه پیش آمریکا و رژیم صهیونیستی به اهداف خود نرسید اما آمریکا دست از نظامیگری در خلیج فارس برنداشته و ایران همچنان بر این موضع تأکید دارد که مدیریت تنگه هرمز باید با کشورهای کرانه این تنگه باشد. در این شرایط راه آرامشدن اوضاع همچنان مبهم به نظر میرسد.این بنبست طولانی باعث شده قیمت نفت خام و بنزین با هر تنش دوباره بالا برود. تردیدها درباره بهبود اقتصاد جهانی بیشتر شده و بازار انرژی با عدماطمینان زیادی روبهروست. فشار تورم برگشته و هزینههای تولید در سراسر جهان بالا رفته است.
به دنبال حملات هفته گذشته به نفتکشهای عربستان در دریای سرخ و گسترش عملیات نظامی، قیمت نفت برنت برای مدتی از مرز ۱۰۰ دلار در هر بشکه هم گذشت و بار دیگر با صحبت از مذاکرات قیمتها به زیر 90 دلار رسید اما بازار نسبت به خطرات سیاسی و نظامی بسیار حساس است.تحلیلگران میگویند نگرانیها دیگر فقط به افزایش کوتاهمدت قیمت محدود نیست. بلکه این احتمال وجود دارد که قیمتهای بالا برای مدت طولانی روی دوش اقتصاد جهانی سنگینی کند. چون ذخایر نفت در حال کمشدن است و خطرات روزبهروز بیشتر میشود.
بازتعریف امنیت انرژی؛ وابستگی که راه گریزی از آن نیست
الجزیره امروز در گزارشی آورده است تنگه هرمز دوباره به عنوان یک عنصر کلیدی در معادله امنیت انرژی جهانی خودش را نشان میدهد. بسته شدن این تنگه، اهمیت ذخایر استراتژیک نفت در چین، آمریکا و سایر اقتصادهای بزرگ را بیش از پیش آشکار کرده است.چین به عنوان بزرگترین واردکننده نفت و دارنده بزرگترین ناوگان تجاری دریایی جهان از نظر ارزش (حدود ۲۵۵.۲ میلیارد دلار)، در مرکز این معادله قرار دارد.کشتیهای چینی بعد از گرفتن مجوز از ایران، جزو معدود کشتیهایی بودند که توانستند از تنگه عبور کنند. این موضوع به چین انگیزه داده که برای بازگشایی کامل تنگه فشار بیاورد. تقویت ذخایر استراتژیک نفت هم به اولین خط دفاعی چین تبدیل شده است.کاهش تردد کشتیها در تنگههای هرمز و بابالمندب نشان میدهد که شرکتهای حملونقل با احتیاط بیشتری کار میکنند. چون خطرات امنیتی بالا رفته، این شرکتها مسیرهای خود را عوض کردهاند و این موضوع هزینه حملونقل بینالمللی را بالا برده است.هزینه حمل کالا در مسیر خلیج فارس به شرق آسیا از حدود ۱۰۰ واحد در شاخص «ورلد اسکیل» به بیش از ۵۰۰ واحد رسیده است. حق بیمه برای عبور از آبهای خلیج فارس هم به حدود ۱.۵ درصد ارزش کشتی افزایش پیدا کرده است.
در برابر این چالشها، کشورهای آسیایی و آفریقایی به تکاپوی افزایش ذخایر نفتی خود افتادهاند. آفریقای جنوبی طرح افزایش ذخایر به اندازه ۶۰ روز واردات را اعلام کرده و بخش خصوصی را هم موظف به ذخیرهسازی کرده است.هند با پروژههایی میلیونها بشکه به ظرفیت ذخیرهسازی خود اضافه میکند. پاکستان و فیلیپین در حال ایجاد ذخایر استراتژیک رسمی هستند. بنگلادش قصد دارد ذخایر اضطراری خود را از ۶۰ به ۹۰ روز برساند. مراکش صدها میلیون دلار برای افزایش ذخایر سوخت هزینه میکند و استرالیا بیش از ۱۰ میلیارد دلار برای ذخایر سوخت و کود سرمایهگذاری خواهد کرد.چین در صدر این حرکت قرار دارد و سالهاست ذخایر عظیم نفتی جمعآوری کرده تا آسیبپذیری خود را در برابر ناآرامیهای هرمز کاهش دهد. چین همراه با کره جنوبی در صنعت کشتیسازی نفتکشها پیشتاز است.اما این ذخیرهسازیها راهگشا نیستند. اجرای این طرحها به زمان و سرمایهگذاری زیادی نیاز دارد و بسیاری از اقتصادها زیرساخت پالایشگاهی پیشرفته ندارند. ذخایر استراتژیک هرچند مهم هستند، اما اگر جریان نفت برای مدت طولانی قطع شود، نمیتوانند شکاف بزرگ تأمین را پر کنند.کشورهای عضو آژانس بینالمللی انرژی از ماه مارس(اسفندماه) حدود ۲۹۰ میلیون بشکه از ذخایر خود را آزاد کردهاند. افزایش صادرات نفت از آمریکا، برزیل، ونزوئلا و قزاقستان بخشی از کمبود را جبران کرده است. افزایش محمولههای گاز مایع از آمریکا و کانادا هم حدود ۷۰ درصد از شکاف تأمین گاز مرتبط با هرمز را پوشش داده است.
فاتح بیرول، مدیر اجرایی آژانس بینالمللی انرژی هشدار میدهد که تحولات اخیر در هرمز و باب المندب عدماطمینان دنیا را بیشتر کرده، چون ذخایر نفت در حال کاهش و حاشیه امنیت کمتر شده است.ادامه افزایش قیمت انرژی، تورم جهانی را بیشتر میکند، مصرف را ضعیف میسازد و رشد اقتصادی را کند میکند. افزایش هزینه حملونقل در هرمز و بابالمندب تأثیر مستقیمی بر تجارت جهانی دارد.الجزیره در پایان آورده است: جهان وارد مرحله جدیدی از عدماطمینان شده و تکیه صرف به ذخایر استراتژیک کافی نیست. کشورها به سمت گسترش خطوط لوله جایگزین و بازنویسی قراردادهای انرژی حرکت میکنند، اما ثبات تنگه هرمز همچنان عاملی تعیینکننده در آینده امنیت انرژی جهانی است و هیچ یک از این راهکارها نمیتواند وابستگی عمیق اقتصاد جهانی به این آبراه را از بین ببرد.
